Tăng trưởng trên 10%: Bài kiểm tra quan trọng về nội lực và sáng tạo

Sáng 13-11, với trên 90,5% đại biểu tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết về phát triển kinh tế xã hội 2026. Quốc hội quyết nghị tăng trưởng kinh tế năm sau phấn đấu từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người đạt 5.400-5.500USD. Lạm phát kiểm soát ở mức khoảng 4,5%. Các chỉ tiêu Quốc hội đưa ra tăng so với con số ước đạt năm nay, với tăng trưởng kinh tế trên 8% và GDP bình quân đầu người khoảng 5.000USD.

Cũng theo Nghị quyết, Chính phủ được yêu cầu tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Chính sách tiền tệ, tài khóa điều hành linh hoạt và mở rộng hợp lý, có trọng điểm. “Dòng vốn tín dụng cần hướng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, kiểm soát tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro” - Nghị quyết của Quốc hội nêu.

Đồng thời, Chính phủ cũng được yêu cầu quản lý hiệu quả thị trường vàng, bất động sản, chứng khoán; chống thất thu thuế, nhất là từ kênh thương mại điện tử, dịch vụ ăn uống, bán lẻ. Nợ công và bội chi ngân sách cần được kiểm soát, để tận dụng dư địa huy động nguồn lực, trong đó có phát hành trái phiếu Chính phủ đầu tư một số công trình trọng điểm.

Về đầu tư công, Quốc hội yêu cầu khắc phục các điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ngay từ đầu 2026, nhất là với dự án quan trọng, chương trình mục tiêu quốc gia. Ngoài ra, Chính phủ cũng cần sớm đưa vào vận hành trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và các khu thương mại tự do thế hệ mới ở một số địa phương.

Về hạ tầng, theo Nghị quyết, Chính phủ được giao đẩy nhanh tiến độ triển khai tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Đồng thời, giai đoạn 2 của dự án cảng hàng không quốc tế Long Thành cũng cần được nghiên cứu triển khai, đảm bảo tiến độ xây dựng sân bay Gia Bình. Quốc hội cũng yêu cầu khẩn trương triển khai cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, cảng Hòn Khoai.

Với hạ tầng năng lượng, Chính phủ cũng được yêu cầu xây dựng cơ chế đặc thù để thu hút, triển khai các dự án năng lượng quan trọng và đảm bảo tiến độ của hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2; cũng như mở rộng không gian phát triển mới (biển, vũ trụ, kinh tế tầm thấp, không gian ngầm...).

Tăng trưởng hai con số là cơ hội và áp lực

Mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên là một thách thức lớn, phản ánh cả khát vọng và trách nhiệm của Việt Nam trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh. Ở góc nhìn vĩ mô, Tiến sĩ Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam, nhận định: Dù chịu nhiều cú sốc trong giai đoạn 5 năm qua, Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng khá khi nhiều năm đạt trên 6,5% và có thời điểm vượt 8%. “Điều đó phản ánh năng lực nội sinh và sức chống chịu của nền kinh tế ngày càng được củng cố”, ông nói.

Theo ông, với nền tảng ổn định vĩ mô, chính trị và niềm tin của nhà đầu tư, triển vọng năm 2026 khả quan, có thể cao hơn năm nay, dù 10% vẫn là thách thức. Động lực tăng trưởng trước hết đến từ xuất khẩu, khi kinh tế toàn cầu được hỗ trợ bởi xu hướng nới lỏng tiền tệ, đặc biệt ở Mỹ. Quan hệ thương mại Việt - Mỹ đang bình thường hóa về thuế, góp phần mở rộng thương mại song phương. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm nay dự kiến đạt 800-850 tỷ đô la Mỹ, phản ánh sức cạnh tranh và niềm tin quốc tế.

Đầu tư công là trụ cột thứ hai, với tiến độ giải ngân cải thiện rõ rệt và nhiều công trình hạ tầng lớn sắp hoàn thành. Đầu tư tư nhân và FDI phục hồi mạnh nhờ tháo gỡ pháp lý và Nghị quyết 68, khơi thông tinh thần doanh nghiệp. Vốn FDI giải ngân tăng, số doanh nghiệp mới và quay lại hoạt động nhiều hơn cho thấy những tín hiệu rất tích cực.

Tiêu dùng nội địa, với tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tăng 9-11%, tiếp tục là động lực quan trọng. Tuy nhiên, Tiến sĩ Bình lưu ý rằng tăng trưởng 2026 còn phụ thuộc khả năng kiểm soát rủi ro về chính sách tiền tệ, lạm phát, nợ công và cách thức chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng hiệu quả và bền vững thay vì chỉ mở rộng quy mô. Nhìn rộng hơn, Việt Nam đang đứng trước cơ hội từ dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Các nhà đầu tư FDI tìm kiếm điểm đến thay thế Trung Quốc, tạo điều kiện cho Việt Nam thu hút vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị. Đây chính là cửa ngõ để khu vực tư nhân Việt bứt phá, nếu doanh nghiệp đủ năng lực tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhiều chuyên gia phân tích rằng, để đạt 10% GDP, tỷ lệ đầu tư phải đạt 40-45% GDP, FDI chiếm 6-10% GDP, xuất khẩu tăng 15%/năm, năng suất lao động tăng 7-9%/năm... Đây là những chỉ tiêu cao, đòi hỏi giải pháp đồng bộ: Mở rộng tín dụng, phát triển hạ tầng điện, đường, trạm, hạ tầng kỹ thuật số và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Ngoài dệt may, các ngành như điện tử, cơ khí, logistics và công nghệ cao cũng cần được ưu tiên, vì đây là những lĩnh vực có thể tạo giá trị gia tăng lớn, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Sự liên kết giữa FDI và doanh nghiệp nội địa trong các ngành này sẽ quyết định mức độ thành công của cú nhảy 10%.

Nhìn tổng thể, Việt Nam cần một hành trình đánh thức sức bật nội lực, nơi ba dòng lực (tư nhân, FDI và nhà nước) được kết nối và cộng hưởng. Khi điều này thành hiện thực, tăng trưởng 10% sẽ trở thành cú nhảy thực chất, phản ánh khả năng sáng tạo, năng lực quản trị và nội lực Việt Nam.