Người nữ anh hùng vác 98kg đạn giữa mưa bom và cuộc đời lặng lẽ sau chiến tranh

Huyền thoại từ trận chiến Hàm Rồng

Những ngày đầu tháng 7 này, nhiều người dân Thanh Hóa lặng người khi hay tin Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển từ trần, hưởng thọ 81 tuổi. Sự ra đi của bà khép lại cuộc đời của một trong những biểu tượng tiêu biểu của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, nhưng hình ảnh người nữ dân quân nhỏ bé vác hai hòm đạn nặng gần một tạ giữa mưa bom vẫn sống mãi trong ký ức nhiều thế hệ người dân Việt Nam.

Sinh năm 1946 tại làng Nam Ngạn (nay thuộc phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa), Ngô Thị Tuyển lớn lên trong những năm đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh. Đầu năm 1965, cầu Hàm Rồng trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Đây là cây cầu huyết mạch nối liền tuyến giao thông Bắc - Nam, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc chi viện cho chiến trường miền Nam.

Trong hai ngày 3 và 4-4-1965, hàng trăm lượt máy bay Mỹ liên tục trút bom xuống khu vực Hàm Rồng - Nam Ngạn với mục tiêu phá hủy cây cầu chiến lược. Bom nổ dày đặc, đất đá tung lên mù mịt, nhiều trận địa phòng không bị uy hiếp nghiêm trọng. Khi trận địa pháo 37mm cần tiếp đạn khẩn cấp, cô gái Ngô Thị Tuyển khi ấy mới 19 tuổi, chỉ cao hơn 1,4m và nặng khoảng 42kg, đã nhờ đồng đội đặt lên vai hai hòm đạn dính liền nhau có tổng trọng lượng khoảng 98kg.

Không chút chần chừ, bà vượt qua tuyến đê giữa mưa bom, đưa số đạn đến kịp thời cho trận địa phòng không. Hình ảnh cô gái nhỏ bé vác trên vai khối lượng nặng gấp hơn hai lần trọng lượng cơ thể nhanh chóng lan truyền khắp cả nước, trở thành biểu tượng về ý chí và sức mạnh phi thường của con người Việt Nam trong chiến tranh.

Trong hai ngày chiến đấu lịch sử ấy, quân và dân Hàm Rồng đã bắn rơi hàng chục máy bay Mỹ, bảo vệ an toàn cây cầu huyết mạch. Chiến công ấy có sự đóng góp thầm lặng nhưng đặc biệt của người nữ dân quân Nam Ngạn. Nhiều năm sau chiến tranh, mỗi khi được hỏi điều gì giúp mình có thể vác nổi hai hòm đạn nặng gần 100kg, bà Ngô Thị Tuyển luôn trả lời rất giản dị. Đó không phải là sức khỏe phi thường mà là khát vọng phải đưa được đạn tới trận địa để bộ đội tiếp tục chiến đấu.

 Trong thời khắc sinh tử ấy, bà và đồng đội không ai nghĩ đến bản thân. Điều duy nhất hiện hữu là nếu đạn không đến kịp, trận địa sẽ bị câm tiếng súng và cây cầu có thể bị đánh sập. Chính tinh thần “còn người còn trận địa” đã giúp những con người bình dị làm nên điều tưởng như không thể. Chiến tranh cũng để lại trên cơ thể bà nhiều thương tích. Trong những ngày chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng, bà nhiều lần bị bom đạn làm bị thương, tỷ lệ thương tật sau này được xác định là 44%. Nhưng chưa bao giờ bà xem đó là điều để nhắc đến nhiều hơn chiến công của tập thể.

Biểu tượng còn mãi

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 1-1-1967, khi mới 21 tuổi, Ngô Thị Tuyển được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Bà cũng là phụ nữ đầu tiên ở miền Bắc được nhận danh hiệu cao quý này.

Không chỉ được trao tặng hai Huân chương Chiến công hạng Ba, Huy hiệu Bác Hồ, bà còn ba lần vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những lần gặp Bác trở thành ký ức thiêng liêng theo bà suốt cuộc đời. Đó cũng là nguồn động viên để người nữ anh hùng tiếp tục sống giản dị, tận tụy trong công việc sau chiến tranh.

Hòa bình lập lại, Ngô Thị Tuyển không chọn cuộc sống an nhàn. Bà tiếp tục học tập, công tác tại Tỉnh đoàn Thanh Hóa rồi chuyển sang Ban Chỉ huy Quân sự thị xã Thanh Hóa, sau đó là Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh. Năm 1998, bà nghỉ hưu với quân hàm Trung tá. Dù đã trở thành biểu tượng nổi tiếng, trong đời thường bà vẫn giữ lối sống mộc mạc của người con xứ Thanh.

Những ai từng gặp bà đều nhớ hình ảnh người phụ nữ nhỏ nhắn, nụ cười hiền hậu, luôn khiêm nhường khi nhắc về chiến công của mình. Bà thường nói rằng chiến thắng Hàm Rồng là công lao của biết bao đồng đội đã chiến đấu, hy sinh chứ không riêng cá nhân bà.

Những năm cuối đời, bà vẫn thường tham dự các cuộc gặp mặt cựu chiến binh, nói chuyện truyền thống với thế hệ trẻ, kể lại những ký ức chiến tranh bằng giọng kể nhẹ nhàng, chân thực, không màu mè hay tô vẽ. Sự ra đi của Anh hùng Ngô Thị Tuyển để lại niềm tiếc thương đối với gia đình, đồng đội và người dân Thanh Hóa.

Trong lễ viếng, nhiều người nhắc lại hình ảnh cô gái tuổi mười chín vác hai hòm đạn giữa mưa bom như một huyền thoại có thật. Ở tuổi 81, bà đã hoàn thành hành trình của một con người bình dị nhưng mang trong mình ý chí phi thường. Có những chiến công được ghi trong sử sách bằng những con số. Cũng có những chiến công được lưu giữ bằng một hình ảnh không bao giờ phai mờ.

Hơn sáu thập niên đã trôi qua kể từ trận chiến lịch sử ấy, cây cầu vẫn bắc qua dòng sông Mã, còn câu chuyện về người nữ anh hùng vẫn được kể lại như minh chứng cho sức mạnh của lòng yêu nước, của ý chí Việt Nam trong những năm tháng gian lao nhất của dân tộc.