Ngân hàng chính sách xã hội: Đòn bẩy quan trọng giúp hội viên giảm nghèo bền vững

Tín dụng chính sách xã hội - trụ cột của hệ thống an sinh

Trong những năm qua, Ngân hàng CSXH đã khẳng định vai trò nòng cốt trong việc triển khai các chương trình tín dụng chính sách xã hội (TDCSXH). Đây là một bộ phận quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội quốc gia, góp phần trực tiếp vào giảm nghèo, tạo việc làm và ổn định đời sống nhân dân. Đặc biệt, sau khi Ban Bí thư ban hành các Chỉ thị quan trọng như Chỉ thị 40-CT/TW, Kết luận 06-KL/TW và Chỉ thị 39-CT/TW, nhận thức và hành động của các cấp ủy, chính quyền địa phương về TDCSXH đã có sự chuyển biến rõ rệt. Nếu như trước năm 2014, nguồn vốn ủy thác từ ngân sách địa phương sang Ngân hàng CSXH tăng trưởng chậm, bình quân chỉ khoảng 450 tỷ đồng/năm, thì đến cuối năm 2025, con số này đã đạt khoảng 63.700 tỷ đồng, tăng gần 60.000 tỷ đồng so với năm 2015. Hiện nay, 100% tỉnh, thành phố trên cả nước đã bố trí ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng CSXH, thể hiện rõ trách nhiệm và sự cam kết của chính quyền địa phương đối với công cuộc giảm nghèo và phát triển bền vững. Nguồn vốn này đã hỗ trợ trung bình mỗi năm hơn 246.000 lượt hộ nghèo và đối tượng chính sách được vay vốn, góp phần giúp hàng triệu hộ dân thoát nghèo, xây dựng các mô hình sinh kế hiệu quả, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại cơ sở.

Trong hệ thống các tổ chức chính trị - xã hội tham gia nhận ủy thác vốn từ Ngân hàng CSXH, Hội CCB Việt Nam giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Với bản chất, truyền thống Bộ đội Cụ Hồ, các cấp Hội luôn phát huy tinh thần trách nhiệm, gương mẫu, tận tụy trong việc hỗ trợ hội viên và nhân dân phát triển kinh tế.

Hiện nay, toàn Hội có 8.376 doanh nghiệp, 1.754 hợp tác xã, 3.701 tổ hợp tác và 184.090 trang trại, gia trại, thu hút khoảng 860.000 lao động. Các mô hình kinh tế do CCB làm chủ ngày càng phát triển mạnh mẽ, đa dạng, phù hợp với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhiều mô hình tiêu biểu được nhân rộng như: “Câu lạc bộ CCB giúp nhau phát triển kinh tế”, “Góp vốn xoay vòng”, “5+1”, kinh tế VAC, VACR, hợp tác xã, doanh nghiệp CCB... Qua đó, góp phần giảm tỷ lệ hộ CCB nghèo xuống còn 1,22%, nâng tỷ lệ hộ khá, giàu lên 56,78%. Đặc biệt, năm 2025, Hội CCB các cấp đã xóa được 8.922 căn nhà tạm, nhà dột nát cho hội viên với tổng kinh phí hơn 535 tỷ đồng, vượt 154,3% kế hoạch đề ra - một minh chứng sinh động cho hiệu quả của sự phối hợp giữa các nguồn lực, trong đó có tín dụng chính sách.

Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, sự phối hợp giữa Hội CCB và Ngân hàng CSXH đã mang lại hiệu quả rõ nét, tạo chuyển biến tích cực trong phát triển kinh tế và giảm nghèo.

Tại xã Ea Ning (Đắk Lắk), Hội CCB quản lý trên 60 tỷ đồng dư nợ với 957 hộ vay thông qua 24 tổ tiết kiệm và vay vốn. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ, đã có nhiều hội viên thoát nghèo, riêng thời gian gần đây có 7 hộ thoát nghèo nhờ sử dụng hiệu quả vốn vay.

Ở xã Vân Hồ (Sơn La), Hội CCB quản lý hơn 30 tỷ đồng với 468 hội viên vay vốn. Nhiều mô hình kinh tế hiệu quả đã được hình thành, như mô hình trồng cây ăn quả kết hợp chăn nuôi cho thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Tỷ lệ hộ khá, giàu trong hội đạt trên 70%.

Tại xã Đề Gi (Gia Lai), Hội CCB quản lý hơn 38,1 tỷ đồng với 612 hộ vay. Nhiều hội viên đã vươn lên làm giàu với thu nhập từ 100 đến 500 triệu đồng/năm, thậm chí tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương.

Giải pháp tăng cường hiệu quả phối hợp

Để tiếp tục phát huy hiệu quả phối hợp giữa Hội CCB Việt Nam các cấp với Ngân hàng CSXH trong triển khai tín dụng chính sách, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mang tính tổng thể, vừa có chiều sâu, vừa bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn từng địa phương.

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan đến nguồn vốn ngân sách địa phương ủy thác qua Ngân hàng CSXH theo hướng đồng bộ, minh bạch và khả thi. Việc cụ thể hóa các quy định pháp luật, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của các cấp, các ngành không chỉ tạo hành lang pháp lý vững chắc mà còn giúp các địa phương chủ động hơn trong việc bố trí, quản lý và sử dụng nguồn vốn. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao.

Cùng với đó, vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương cần được phát huy mạnh mẽ hơn nữa trong việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện tín dụng chính sách xã hội. Các địa phương cần đưa nội dung này vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm và trung hạn, đồng thời tăng cường bố trí nguồn vốn ngân sách ủy thác qua Ngân hàng CSXH, phấn đấu đạt mục tiêu theo định hướng đến năm 2030. Sự quan tâm, vào cuộc quyết liệt của chính quyền sẽ là yếu tố quyết định trong việc mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng nguồn vốn.

Trong mối quan hệ phối hợp, Hội CCB các cấp cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, là cầu nối trực tiếp giữa chính sách và người dân. Thông qua hệ thống tổ chức rộng khắp, Hội cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách tín dụng ưu đãi, hướng dẫn hội viên xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh phù hợp và sử dụng vốn hiệu quả. Đồng thời, cần chú trọng nhân rộng các mô hình kinh tế điển hình, các cách làm hay, sáng tạo, qua đó lan tỏa tinh thần tự lực, tự cường, giúp hội viên vươn lên thoát nghèo và làm giàu chính đáng.

Một giải pháp có ý nghĩa then chốt là gắn tín dụng chính sách với các hoạt động hỗ trợ đồng bộ như đào tạo nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật, tư vấn sản xuất và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Thực tiễn cho thấy, nếu chỉ cung cấp vốn mà thiếu đi sự hỗ trợ về kiến thức và thị trường thì hiệu quả sử dụng vốn sẽ bị hạn chế. Do đó, cần tăng cường sự phối hợp giữa Ngân hàng CSXH, Hội CCB và các ngành chức năng để hình thành chuỗi hỗ trợ toàn diện, giúp người vay nâng cao năng lực sản xuất và giảm thiểu rủi ro.

Bên cạnh đó, việc chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát cũng là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng và phát huy hiệu quả cao nhất. Cần tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo hướng thuận lợi, dễ tiếp cận nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, minh bạch. Đồng thời, phát huy vai trò của các tổ tiết kiệm và vay vốn trong việc quản lý, giám sát, đôn đốc trả nợ, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của Ngân hàng CSXH và công tác phối hợp với Hội CCB là xu hướng tất yếu. Việc phát triển các nền tảng ngân hàng số, ứng dụng quản lý tín dụng trên thiết bị di động, cùng với tăng cường truyền thông và đào tạo kỹ năng số cho người dân sẽ giúp nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ, giảm chi phí giao dịch và tăng tính minh bạch, an toàn của hệ thống.

Sự phối hợp giữa Hội CCB Việt Nam và Ngân hàng CSXH là một mô hình hiệu quả, mang tính đặc thù, thể hiện rõ vai trò của hệ thống chính trị trong thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Từ thực tiễn triển khai, có thể khẳng định rằng, khi nguồn vốn tín dụng chính sách được kết hợp với sự vào cuộc tích cực của các tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt là Hội CCB, thì hiệu quả mang lại không chỉ dừng ở việc hỗ trợ vốn mà còn lan tỏa giá trị về tinh thần, ý chí vươn lên và trách nhiệm cộng đồng.

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển kinh tế gắn với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, việc tiếp tục củng cố, tăng cường mối quan hệ phối hợp này là yêu cầu tất yếu. Đây không chỉ là giải pháp kinh tế mà còn là giải pháp chính trị - xã hội sâu sắc, góp phần xây dựng một xã hội phát triển bền vững, không ai bị bỏ lại phía sau.