Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới

Năng lượng sạch gắn với mô hình tăng trưởng mới

Ngày 27/10, tại Hà Nội, Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Năng lượng sạch cho kỷ nguyên tăng trưởng mới”, với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp. Các ý kiến tại diễn đàn tập trung vào yêu cầu phát triển năng lượng sạch trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam (VCEA), Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam cho rằng, cần nhìn nhận năng lượng trong mối liên hệ chặt chẽ với tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh quốc gia, thay vì xem đây là một lĩnh vực riêng biệt.

Theo ông Mai Duy Thiện, chuyển đổi mô hình tăng trưởng đòi hỏi sự gắn kết giữa phát triển năng lượng sạch, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. Trong đó, chính sách, hạ tầng, khoa học công nghệ, tài chính và nhu cầu sử dụng năng lượng của doanh nghiệp cần được kết nối để các nguồn lực đầu tư phát huy hiệu quả.

Yêu cầu này ngày càng rõ khi các thị trường quốc tế chú trọng hơn đến tiêu chuẩn môi trường, phát thải carbon và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Khả năng tiếp cận nguồn năng lượng sạch vì thế không chỉ liên quan đến mục tiêu giảm phát thải, mà còn ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, thu hút đầu tư và khả năng hội nhập của doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Mai Duy Thiện nhấn mạnh vai trò phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và nhà đầu tư trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn, thúc đẩy dự án và phát triển hệ sinh thái công nghiệp năng lượng hiện đại. Những trao đổi tại diễn đàn được kỳ vọng góp phần nhận diện các vướng mắc từ thực tiễn, đồng thời đề xuất giải pháp có tính khả thi, phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Từ góc độ kinh tế, TS. Võ Trí Thành, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), cũng đề cập mối liên hệ giữa năng lượng với khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những thay đổi địa chính trị. Theo ông Thành, năng lượng, vốn và dữ liệu là những yếu tố quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng; bảo đảm an ninh năng lượng cần đi cùng nâng cao tính tự chủ và năng lực phát triển.

Từ nguồn năng lượng đến hạ tầng và công nghệ

Các tham luận tại diễn đàn cho thấy phát triển năng lượng sạch không chỉ là bài toán gia tăng nguồn cung.Việt Nam còn cần giải quyết những vấn đề về khả năng đáp ứng nhu cầu điện, tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo, lưu trữ điện và phát triển những công nghệ phục vụ quá trình giảm phát thải.

Trong tham luận về thực trạng, tiềm năng và định hướng phát triển năng lượng sạch, bà Nguyễn Thị Thu Huyền, đại diện Viện Năng lượng, Bộ Công Thương, đề cập áp lực từ nhu cầu điện tăng cùng quá trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số và sự xuất hiện của các lĩnh vực tiêu thụ năng lượng lớn.

Theo bà Thu Huyền, định hướng phát triển cần kết hợp bảo đảm an ninh năng lượng, mở rộng năng lượng tái tạo, tăng tính linh hoạt của hệ thống điện và thúc đẩy giảm phát thải trong công nghiệp thông qua sử dụng năng lượng hiệu quả, điện khí hóa và ứng dụng công nghệ phát thải thấp.

Với hydrogen sạch, PGS,TS. Phạm Hoàng Lương, giảng viên cao cấp Đại học Bách khoa Hà Nội, Phó Chủ tịch VCEA, tập trung phân tích cơ hội và thách thức triển khai tại Việt Nam. Hydrogen sạch có tiềm năng phục vụ những ngành khó giảm phát thải nhưng việc phát triển vẫn đối mặt với nhiều trở ngại, từ chi phí sản xuất đến hạ tầng lưu trữ, vận chuyển và thị trường tiêu thụ. Đây là những vấn đề cần được giải quyết để đưa công nghệ từ nghiên cứu, thí điểm sang ứng dụng thực tế.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Thiện, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghiệp GG (GG Power), nhấn mạnh vai trò của lưu trữ năng lượng trong việc nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn điện sạch. Hệ thống lưu trữ có thể hỗ trợ cân bằng cung cầu, điều chỉnh thời điểm cung cấp điện và giảm áp lực vào giờ cao điểm. Tuy nhiên, để công nghệ này được triển khai rộng hơn, cần có cơ chế doanh thu phù hợp, nguồn vốn dài hạn, tiêu chuẩn an toàn và phương án vận hành hiệu quả.

Diễn đàn cũng có tham luận về điện hạt nhân với vai trò nền tảng năng lượng cho các ngành công nghệ chiến lược, do TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ, trình bày.

Từ các vấn đề được đặt ra, có thể thấy phát triển năng lượng sạch cần được triển khai đồng thời trên nhiều phương diện, đa dạng hóa nguồn cung, đầu tư hạ tầng, hoàn thiện cơ chế thị trường, huy động vốn và thúc đẩy ứng dụng công nghệ. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, giới nghiên cứu và doanh nghiệp sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc chuyển các định hướng thành dự án cụ thể, qua đó vừa đáp ứng nhu cầu năng lượng, vừa hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng xanh và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.