Logo-print CƠ QUAN CỦA TRUNG ƯƠNG HỘI - TIẾNG NÓI CỦA CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM

CỰU CHIẾN BINH TRUNG ĐOÀN 121: Gìn giữ ký ức chiến trường cho mai sau

VÕ HÓA • 17/11/2026 - 10:35

Gần nửa thế kỷ sau cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc, những ký ức về một thời trận mạc trên mặt trận Hoàng Liên Sơn vẫn vẹn nguyên trong tâm trí các cựu chiến binh (CCB) Trung đoàn 121 - Sư đoàn 345. Từ những câu chuyện thấm đẫm tình đồng chí, đồng đội, những trang hồi ức và tư liệu lịch sử được nâng niu gìn giữ, cuốn sách “Ký ức chiến trường Trung đoàn 121 - Sư đoàn 345” đang dần hình thành.

vh-1670-1034
Các đại biểu dự hội thảo chụp ảnh lưu niệm.

Khi ký ức trở thành di sản

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng có những ký ức không bao giờ cũ. Đó là ký ức về những ngày hành quân giữa núi rừng Hoàng Liên Sơn, những đêm bám chốt trong mưa rét, những trận chiến đấu ác liệt và cả những cuộc chia tay đồng đội không hẹn ngày trở lại. Với những người lính từng chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc, ký ức chiến trường không chỉ là một phần quá khứ mà đã trở thành máu thịt, theo họ suốt những năm tháng sau chiến tranh.

Thời gian có thể làm phai màu những tấm ảnh, làm nhòe nét chữ trên những trang nhật ký cũ, nhưng không thể xóa đi tình đồng chí, đồng đội và những kỷ niệm của một thời tuổi trẻ đã sống, chiến đấu vì Tổ quốc. Những câu chuyện ấy được lưu giữ trong trí nhớ của mỗi người lính, trong những cuộc gặp mặt đồng đội, trong lời kể với con cháu và cả những khoảng lặng khi nhắc đến người đã khuất.

Từ những miền ký ức ấy, ý tưởng biên soạn cuốn sách “Ký ức chiến trường Trung đoàn 121 - Sư đoàn 345” được hình thành. Đây là tâm huyết của những CCB từng chiến đấu trên mặt trận Hoàng Liên Sơn, với mong muốn tập hợp những hồi ức, câu chuyện, hình ảnh và tư liệu về một thời chiến đấu bảo vệ biên cương thành một công trình có giá trị lâu dài.

Trong hai ngày 6 và 7-11-2026, Ban Liên lạc CCB Trung đoàn 121 - Mặt trận Hoàng Liên Sơn và Ban Biên tập cuốn sách đã tổ chức hội thảo góp ý, hoàn thiện bản thảo. Tham dự hội thảo có ông Trần Đức Minh - Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đầu tư Kinh Đô; Đại tá, nhà báo Đỗ Phú Thọ - Tổng Biên tập Báo CCB Việt Nam; Thượng tá Phạm Tiến - Trưởng Ban Liên lạc CCB Trung đoàn 121, Mặt trận Hoàng Liên Sơn, Trưởng Ban Biên tập cuốn sách; Thượng tá Nguyễn Xuân Quỳnh - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Trung đoàn 121 (thuộc Bộ CHQS tỉnh Lào Cai; ông Lê Văn Hùng - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Đầu tư Kinh Đô; nhà báo Vũ Hòa - Thường trực Ban Biên tập, cùng các cựu cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn.

Điều đáng quý là nhiều người tham gia xây dựng cuốn sách chính là những nhân chứng từng trực tiếp trải qua chiến tranh. Họ không chỉ đóng góp những trang viết mà còn mang đến những trải nghiệm, tình cảm và ký ức riêng. Mỗi câu chuyện được kể lại, mỗi bức ảnh được tìm thấy, mỗi tên người hay địa danh được xác minh đều góp phần làm đầy thêm bức tranh lịch sử của Trung đoàn. Ở góc độ văn hóa, những hồi ức ấy có giá trị vượt ra ngoài phạm vi một đơn vị quân đội. Đó là những tư liệu phản ánh đời sống tinh thần, tình cảm, lý tưởng và nhân cách của một thế hệ người Việt Nam trong hoàn cảnh đất nước phải chiến đấu bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Những trang sách mang hơi thở cuộc đời

Điểm đáng chú ý của cuốn sách “Ký ức chiến trường Trung đoàn 121, Sư đoàn 345” là cách tiếp cận lịch sử từ những câu chuyện đời thường của người lính. Chiến tranh hiện lên không chỉ qua tiếng súng, trận địa hay những cuộc hành quân, mà còn qua hình ảnh người chiến sĩ giữ chốt giữa núi rừng, người lính thông tin tìm mọi cách duy trì liên lạc, những người quân y giành giật sự sống cho đồng đội và những người lính trẻ vượt qua nỗi sợ hãi để hoàn thành nhiệm vụ.

Đó còn là tình cảm đồng đội được vun đắp trong gian khổ, là những bữa cơm sẻ chia, những lá thư gửi về hậu phương, những ước mơ bình dị về ngày hòa bình. Chính những chi tiết tưởng chừng nhỏ bé ấy lại có khả năng chạm đến trái tim người đọc, bởi phía sau mỗi người lính là một cuộc đời với những yêu thương, khát vọng và mất mát.

Biên soạn một công trình dựa trên hồi ức cũng đặt ra yêu cầu cao về tính chính xác. Sau nhiều thập kỷ, ký ức của các nhân chứng có thể khác nhau về thời gian, địa điểm hoặc diễn biến sự kiện. Vì vậy, việc đối chiếu hồi ức với tư liệu lịch sử, hồ sơ đơn vị và lời kể của những người cùng tham gia là hết sức cần thiết.

Theo định hướng, Ban Biên tập đã tập trung rà soát các sự kiện, mốc thời gian, địa danh, nhân vật; bổ sung tư liệu, hình ảnh, hoàn thiện bố cục và văn phong. Đặc biệt, cần tôn trọng giọng kể riêng của từng tác giả, giữ lại cảm xúc chân thực của người lính nhưng đồng thời bảo đảm sự khách quan của lịch sử. Một cuốn sách viết về chiến tranh chỉ thực sự có sức sống lâu dài khi kết hợp được sự chính xác của tư liệu với chiều sâu nhân văn của ký ức.

Gìn giữ ký ức cũng là gìn giữ văn hóa

Phát biểu tại hội thảo, Đại tá, nhà báo Đỗ Phú Thọ - Tổng Biên tập Báo CCB Việt Nam, đánh giá cao những chiến công, sự hy sinh và đóng góp to lớn của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 121 trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc. Theo đồng chí, những năm tháng chiến đấu gian khổ, ác liệt trên mặt trận Hoàng Liên Sơn đã ghi dấu tinh thần chiến đấu kiên cường, lòng dũng cảm, ý chí quyết tâm bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc và làm sáng ngời phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ.

Việc tập hợp, biên soạn và xuất bản cuốn sách có ý nghĩa thiết thực trong lưu giữ tư liệu lịch sử, những câu chuyện chân thực về chiến trường, tình đồng chí, đồng đội và sự hy sinh thầm lặng của người lính. Đây không chỉ là sự tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 121 mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc cho thế hệ trẻ.

Đại tá, nhà báo Đỗ Phú Thọ cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính chính xác, khách quan của sự kiện, nhân vật và tư liệu lịch sử, đồng thời coi trọng việc gìn giữ cảm xúc chân thực, tiếng nói riêng của những người trực tiếp trải qua chiến tranh.

Từ góc nhìn văn hóa, việc sưu tầm, biên soạn những hồi ức chiến trường còn mang ý nghĩa bảo tồn ký ức cộng đồng. Những câu chuyện từng được truyền miệng trong các cuộc gặp mặt đồng đội, nếu không được ghi chép và lưu giữ kịp thời, có nguy cơ mai một khi các nhân chứng ngày càng cao tuổi. Một bức thư chiến trường, cuốn nhật ký cũ hay tấm ảnh đã ố màu có thể chứa đựng những thông tin lịch sử quý giá. Nhưng quan trọng hơn, đó còn là những kỷ vật lưu giữ tình cảm, tâm tư và đời sống tinh thần của một thế hệ.

Bởi vậy, việc xây dựng cuốn sách không đơn thuần là tập hợp các bài viết. Đó còn là quá trình chuyển những ký ức cá nhân thành nguồn tư liệu chung, để những câu chuyện của người lính không chỉ được lưu giữ trong phạm vi gia đình, đồng đội mà có thể đến với đông đảo bạn đọc.

Trong đời sống hiện đại, khi thế hệ trẻ ngày càng có nhiều phương thức tiếp cận thông tin, những cuốn sách giàu giá trị lịch sử và nhân văn vẫn giữ vai trò quan trọng. Một câu chuyện chân thực về sự hy sinh, một kỷ niệm xúc động về tình đồng đội đôi khi có sức lay động hơn những lời giáo dục mang tính khuôn mẫu. Giá trị của cuốn sách vì thế không chỉ nằm ở việc giúp người đọc biết thêm những gì đã diễn ra trên mặt trận Hoàng Liên Sơn, mà còn khơi dậy sự trân trọng đối với hòa bình, lòng biết ơn những người đã hy sinh và ý thức trách nhiệm đối với đất nước.

Trao truyền ngọn lửa truyền thống

Một trong những điểm nhấn của hội thảo là sự hiện diện của Thượng tá Nguyễn Xuân Quỳnh - Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Trung đoàn 121 thuộc Bộ CHQS tỉnh Lào Cai. Phát biểu tại hội thảo, đồng chí bày tỏ sự xúc động và lòng biết ơn sâu sắc đối với những chiến công, sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh, những cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 121 đã không tiếc máu xương, anh dũng chiến đấu bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc trên mặt trận Hoàng Liên Sơn.

Đồng chí đánh giá cao tâm huyết, trách nhiệm của Ban Liên lạc CCB Trung đoàn 121 và Ban Biên tập trong việc sưu tầm tư liệu, ghi chép hồi ức, biên soạn cuốn sách. Đây là công trình có ý nghĩa lịch sử và nhân văn sâu sắc, góp phần lưu giữ những chiến công, tấm gương chiến đấu dũng cảm và sự hy sinh của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, đồng thời trở thành tài liệu quý phục vụ công tác giáo dục truyền thống cho cán bộ, chiến sĩ hôm nay và mai sau.

Sự hiện diện của đại diện Trung đoàn hôm nay bên những CCB năm xưa cũng là hình ảnh giàu ý nghĩa về sự tiếp nối giữa các thế hệ. Những người lính từng chiến đấu trên mặt trận Hoàng Liên Sơn đã hoàn thành nhiệm vụ lịch sử của mình bằng lòng dũng cảm và sự hy sinh. Những cán bộ, chiến sĩ hôm nay tiếp tục kế thừa truyền thống ấy trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ở một phương diện khác, cuốn sách còn có thể trở thành nhịp cầu kết nối giữa quá khứ và hiện tại. Qua những trang hồi ức, thế hệ trẻ có cơ hội hiểu hơn về cuộc sống của cha anh trong chiến tranh, về những mất mát không dễ đo đếm và giá trị của hòa bình hôm nay.

Để công trình phát huy giá trị lâu dài, bên cạnh việc hoàn thiện nội dung, cần quan tâm đến cách thức giới thiệu, phổ biến cuốn sách tới bạn đọc, nhất là trong các nhà trường, đơn vị quân đội và những hoạt động giáo dục truyền thống. Những tư liệu, hình ảnh, câu chuyện tiêu biểu cũng có thể được lưu trữ dưới hình thức số hóa, góp phần bảo tồn và lan tỏa ký ức lịch sử trong môi trường văn hóa đương đại.

Chiến tranh đã lùi xa gần nửa thế kỷ. Những người lính năm xưa giờ đây đang bước vào tuổi xế chiều. Có những nhân chứng đã không còn, mang theo những câu chuyện chưa kịp kể. Bởi vậy, việc sưu tầm, ghi chép và lưu giữ hồi ức càng trở nên cấp thiết. Với những CCB Trung đoàn 121, cuốn sách “Ký ức chiến trường Trung đoàn 121 - Sư đoàn 345” không chỉ là nơi gửi gắm những kỷ niệm của một thời trận mạc. Đó còn là lời tri ân đồng đội, là cách gìn giữ những giá trị tinh thần đã được thử thách qua chiến tranh và là món quà dành cho các thế hệ mai sau.

Đọc tiếp

Mới nhất

CỰU CHIẾN BINH TRUNG ĐOÀN 121: Gìn giữ ký ức chiến trường cho mai sau