Logo-print CƠ QUAN CỦA TRUNG ƯƠNG HỘI - TIẾNG NÓI CỦA CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM

Mô hình chủ nghĩa xã hội: Hiện thực hóa ở Hải Phòng

ĐỖ PHÚ THỌ • 17/11/2026 - 10:22

LTS: Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ thiên tài của Đảng và cách mạng Việt Nam, người chiến sĩ kiên cường, người bạn thân thiết của các dân tộc bị áp bức trên thế giới. Người cũng là vị “kiến trúc sư vĩ đại” của mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa tươi đẹp, tiến bộ, hạnh phúc mà đất nước ta đã và đang nỗ lực xây dựng, hoàn thiện. Thực hiện lời dạy của Bác Hồ và ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, thành phố Hải Phòng đã và đang xây dựng một số mô hình chủ nghĩa xã hội, mang lại thành quả bước đầu cho Nhân dân, là cơ sở để nhân rộng mô hình trong phạm vi cả nước. Loạt bài viết “Mô hình chủ nghĩa xã hội: Hiện thực hóa ở Hải Phòng” sẽ giới thiệu một số mô hình đã được triển khai tại thành phố Cảng, kết quả bước đầu và kiến nghị một số giải pháp nhằm hoàn thiện mô hình để có thể nhân rộng.

Bài 1:
Thành phố tiên phong xây dựng
mô hình chủ nghĩa xã hội

Không phải ngẫu nhiên mà Hải Phòng được đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo việc tiên phong xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa, tạo cơ sở rút kinh nghiệm, nhân rộng trong cả nước. Bởi lẽ, trong lịch sử, thành phố này luôn năng động, sáng tạo, mạnh dạn “xé rào”, gỡ khó vì lợi ích chính đáng của người dân.

hoc-tap-1670-1018

Trung tâm chính trị - hành chính mới TP. Hải Phòng .

Ảnh: Nguyễn Dương

Thời gian qua, Hải Phòng đã đạt được những thành tựu mà nhiều địa phương khác chưa làm được khi cùng chung một bối cảnh và thể chế. Nhiều mô hình hay, kinh nghiệm tốt trong nhiều lĩnh vực là sáng kiến của Hải Phòng, cần được tổng kết và có thể áp dụng cho nhiều địa phương. Điều này có được là nhờ Đảng bộ và chính quyền thành phố Hải Phòng đã biết khơi dậy tinh thần “dám nghĩ - dám làm” của lãnh đạo thành phố, biết phát huy tiềm năng, chí khí, bản lĩnh, kiên nghị, thông minh và táo bạo vốn đã thành cốt cách của người Hải Phòng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước TÔ LÂM

Nơi khởi xướng phong trào thi đua, chính sách mới

Nếu như trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, Hải Phòng thường là nơi “đi trước về sau” thì trong thời bình, thành phố “Hoa phượng đỏ” lại luôn là địa phương năng động, sáng tạo, nơi khởi xướng các phong trào thi đua, nơi “xé rào” thử nghiệm các chính sách mới so với cả nước.

Ngay sau khi thành phố được giải phóng (năm 1955), quân dân Hải Phòng đã dồn sức khôi phục kinh tế. Nhiều phong trào thi đua thiết thực đã ra đời từ đây, tiêu biểu là phong trào “Sóng Duyên Hải” được khởi nguồn từ Nhà máy Cơ khí Duyên Hải, Hải Phòng (nay là Công ty TNHH MTV Cơ khí Duyên Hải) được phát động mạnh mẽ và nhận được sự hưởng ứng sâu rộng của toàn thể cán bộ, công nhân. Chỉ trong hai tháng, 237 chỉ tiêu định mức lao động, kỹ thuật “bị” phá; năng suất lao động vượt từ 50 đến 610%, trình độ năng lực của cán bộ quản lý, kỹ thuật được tăng cường, trình độ tay nghề của công nhân được nâng cao. Duyên Hải ngày ấy sôi động một cao trào thi đua chưa từng có, thực sự tạo nên một khí thế cách mạng, đưa Duyên Hải trở thành lá cờ đầu của ngành công nghiệp miền Bắc.

Vào đầu thập kỷ tám mươi của thế kỷ trước, sáng kiến khoán sản phẩm trong nông nghiệp cũng được nhen nhóm từ Hải Phòng, cùng với khoán hộ từ Vĩnh Phú xuất hiện từ thập kỷ sáu mươi, khoán sản phẩm trong nông nghiệp của Hải Phòng đã được phát triển trở thành “khoán 100” rồi “khoán 10”, tạo ra cuộc cách mạng, mang lại nguồn sinh khí mới trong nông nghiệp.

Trong chục năm trở lại đây, Hải Phòng nổi lên như một trong những địa phương năng động nhất của cả nước trong thu hút đầu tư, tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội.

Năm nay, cả nước mới chính thức phát động phong trào thi đua tăng trưởng kinh tế “hai con số”, nhưng Hải Phòng đã “đi trước” hơn chục năm và là địa phương duy nhất trong cả nước duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế “hai con số” trong 11 năm liên tiếp.

Hải Phòng là địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành chính sách miễn 100% học phí cho học sinh các cấp từ nguồn ngân sách thành phố. Năm học 2020 - 2021, thành phố bắt đầu áp dụng miễn 100% học phí cho học sinh bậc mầm non và THCS theo Nghị quyết số 54 của HĐND TP. Hải Phòng. Đến năm học 2021 - 2022, chính sách tiếp tục mở rộng thêm đối với học sinh bậc THPT, hoàn thiện việc miễn toàn bộ học phí phổ thông từ mầm non đến THPT. Trong khi cả nước bắt đầu thực hiện chính sách này từ năm học 2025-2026.

Rất nhiều các chính sách khác như: chăm sóc người có công với cách mạng, an sinh xã hội, bảo hiểm y tế, thu hút đầu tư... Hải Phòng cũng tiên phong làm trước, sau đó được nhân rộng ra cả nước.

Tiên phong xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội

Tháng 10-2024, tại hội nghị quán triệt, triển khai nội dung Hội nghị Trung ương 10 (khóa XIII), đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhấn mạnh: “Mỗi địa phương cần cụ thể hóa, xác định rõ định hướng, giải pháp xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa ở từng địa phương. Hải Phòng, Đà Nẵng đi đầu thực hiện, tạo cơ sở rút kinh nghiệm, nhân rộng trong cả nước”.

Trong chuyến thăm, làm việc với Đảng bộ thành phố tháng 11-2024, đồng chí Tô Lâm một lần nữa nêu rõ: “Là địa phương năng động, sáng tạo, Hải Phòng càng phải chủ động và càng có điều kiện xây dựng, phát hiện những mô hình mới từ trong thực tiễn phát triển phong phú của thành phố”. Có thể nói, việc lựa chọn Hải Phòng đi đầu xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa bởi chính những thực tế sinh động của Hải Phòng gắn với quá trình xây dựng, phát triển, đổi mới của đất nước.

Thực hiện nhiệm vụ của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao, Thành ủy Hải Phòng đã khẩn trương xây dựng và ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 14-1-2026 về xây dựng và triển khai thực hiện một số mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa tại thành phố giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo.

Nghị quyết xác định mục tiêu: “Xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố “VĂN MINH - HẠNH PHÚC” - hình mẫu tiêu biểu của mô hình Chủ nghĩa xã hội trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, giàu mạnh và thịnh vượng của dân tộc, nơi hội tụ đầy đủ các yếu tố: kinh tế phát triển cao và bền vững; xã hội dân chủ, công bằng, văn minh; con người được phát triển toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thể chất, tinh thần; cộng đồng đoàn kết, nhân văn, có bản sắc văn hóa riêng; chính quyền hiện đại, hoạt động minh bạch, hiệu quả, vì Nhân dân phục vụ”.

Trong đó, đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực quản trị của hệ thống chính trị, hướng đến chính quyền hiện đại - kiến tạo - phục vụ - minh bạch; thực hiện dân chủ thực chất, người dân là trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển.

Phát triển kinh tế hiện đại, xanh - tuần hoàn - số, gắn tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội, đảm bảo an sinh xã hội bền vững, không ai bị bỏ lại phía sau. Xây dựng môi trường đô thị, nông thôn sáng, xanh, sạch, an toàn, nhân văn, phát triển hệ thống phúc lợi công bằng tiếp cận dịch vụ công, cơ hội phát triển cho mọi người. Bảo đảm quốc phòng, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội; chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả; nâng cao vị thế và hình ảnh của thành phố trên trường quốc tế. Xây dựng thế hệ công dân Hải Phòng có tri thức - đạo đức - ý thức công dân - tinh thần cống hiến; phát triển hệ thống giáo dục, y tế, văn hóa làm nền tảng nâng cao tầm vóc con người về mọi mặt.

Kết quả bước đầu đáng khích lệ

Căn cứ thực trạng xây dựng chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa tại Hải Phòng trong thời gian qua và đặc điểm tình hình địa phương, thành phố tập trung nguồn lực xây dựng 11 mô hình tiêu biểu trên các lĩnh vực, mỗi mô hình có những mục tiêu, sản phẩm cụ thể làm nền tảng nhân rộng và hoàn thiện mô hình chung của thành phố. Đó là các mô hình: Chính quyền thân thiện, công sở thân thiện; Thành phố thượng tôn và tuân thủ pháp luật; Thành phố văn minh, xã, phường hạnh phúc; Thành phố đổi mới sáng tạo; Cụm công nghiệp sinh thái; Nhà ở xã hội chủ nghĩa tại Hải Phòng; Thành phố âm nhạc; Cơ sở kinh doanh dịch vụ thân thiện với môi trường, không sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần tại các điểm du lịch; Thành phố chăm sóc sức khỏe toàn dân, toàn diện; Trường học xã hội chủ nghĩa; Chi đoàn xã hội chủ nghĩa gắn với đoàn viên xã hội chủ nghĩa.

Nghị quyết số 05-NQ/TU của Thành ủy Hải Phòng mới triển khai được gần 10 tháng nhưng đã tạo chuyển biến khá rõ nét trên nhiều lĩnh vực. 10 tháng đầu năm 2026, kinh tế thành phố tiếp tục đà tăng trưởng cao: tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của 9 tháng đầu năm tăng tới 12,08% (riêng quý 3 tăng 13,09%), cao nhất trong 6 năm qua. Thu ngân sách Nhà nước 9 tháng đạt gần 164.000 tỷ đồng, bằng 84% dự toán, tăng gần 13% so với cùng kỳ. Thu hút đầu tư nước ngoài 9 tháng đạt trên 3,6 tỷ USD, bằng 93% kế hoạch năm, tăng 64% so với cùng kỳ. Giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng đạt gần 31.000 tỷ đồng, bằng 83,4% kế hoạch. Trên cơ sở kết quả tăng trưởng kinh tế của Hải Phòng năm 2026, ngày 7-11 vừa qua, Quốc hội thông qua Nghị quyết về phát triển kinh tế xã hội năm 2027, với mục tiêu tăng trưởng kinh tế phấn đấu từ 10% trở lên. Trong đó Hải Phòng là nơi “gánh” chỉ tiêu tăng trưởng cao nhất với 13%.

Đặc biệt, nhiều xã, phường, đặc khu của Hải Phòng đã lựa chọn những mô hình phù hợp với điều kiện thực tế. Phường Hồng Bàng triển khai mô hình “Tổ dân phố đoàn kết, ấm no, hạnh phúc” gắn với xây dựng đô thị văn minh; xã An Lão xây dựng khu dân cư văn hóa, tổ chức ngày hội toàn dân; Đặc khu Bạch Long Vĩ tập trung phát triển kinh tế biển đảo gắn với xây dựng khu dân cư đoàn kết; Phường Kiến An triển khai mô hình “Chi đoàn Xã hội chủ nghĩa gắn với đoàn viên xã hội chủ nghĩa”...

 Nhiều người dân thành phố Cảng đã nói với chúng tôi rằng: Chủ nghĩa xã hội không phải là cao xa, mà đang hiện hữu trong đời sống hằng ngày của người dân Hải Phòng.

(Còn nữa)

Đọc tiếp

Mới nhất

Mô hình chủ nghĩa xã hội: Hiện thực hóa ở Hải Phòng