Từ nêu gương đến lan tỏa văn hóa thượng tôn pháp luật

Từ kỷ luật của người chiến sĩ đến trách nhiệm công dân

Ở phường Đông Ngạc (TP. Hà Nội), những người lính năm xưa vẫn đều đặn có mặt tại cổng trường Tiểu học Đông Ngạc A vào giờ học sinh đến lớp, tan trường. Theo bài viết của tác giả Vũ Viết Xô đăng trên Báo CCB Việt Nam ngày 17-10-2026, Chi hội CCB Tổ dân phố Đống 2 phân công hội viên có sức khỏe tham gia hướng dẫn giao thông, giúp các cháu đi lại an toàn. Toàn Hội CCB phường có 23/23 chi hội đảm nhận đường tự quản; các gia đình hội viên gương mẫu giữ vệ sinh, không lấn chiếm vỉa hè, cùng vận động người dân thực hiện.

Việc làm ấy cho thấy một cách giáo dục pháp luật có sức thuyết phục: Người vận động tự mình làm trước, kiên trì cùng bà con giữ nếp sống chung. Những quy định về giao thông, trật tự đô thị nhờ đó được thể hiện bằng hành động cụ thể, dễ thấy, dễ noi theo.

Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30-4-2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, phát huy sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong chấp hành pháp luật. Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, Hội CCB các cấp đã và đang cụ thể hóa yêu cầu ấy bằng những việc làm phù hợp với hội viên, có ích cho cộng đồng.

Quân ngũ rèn luyện người chiến sĩ ý thức tổ chức, tinh thần trách nhiệm và thói quen đặt nhiệm vụ chung lên trên lợi ích riêng. Trở về đời thường, những phẩm chất ấy tiếp tục được thử thách trong quan hệ gia đình, công việc, sinh hoạt khu dân cư, chấp hành quy định khi xây nhà, tôn trọng lối đi chung, thực hiện đúng cam kết dân sự hay ứng xử có trách nhiệm trên mạng đều là những biểu hiện gần gũi của ý thức công dân.

Uy tín của CCB được bồi đắp qua chính những lựa chọn hằng ngày ấy. Khi gia đình mình còn lấn chiếm không gian chung, lời vận động hàng xóm giữ trật tự khó có sức nặng. Khi bản thân biết nhận sai, tự giác khắc phục, lời nói sẽ có thêm sức thuyết phục. Nêu gương vì thế đòi hỏi sự nghiêm khắc với chính mình, nhất là lúc quyền lợi cá nhân có liên quan.

Tuy nhiên, kinh nghiệm sống cần đi cùng hiểu biết pháp luật được cập nhật. Sự ngay thẳng, nhiệt tình chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi người CCB nhận diện đúng vấn đề, biết giới hạn trách nhiệm và tìm đến người có chuyên môn lúc cần thiết. Người có uy tín càng cần thận trọng khi giải thích quy định, hướng dẫn thủ tục hoặc góp ý cách giải quyết tranh chấp.

Xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật bắt đầu từ sự tự giác. Mỗi người hiểu quyền của mình, thực hiện nghĩa vụ và tôn trọng quyền của người khác; gặp điều chưa rõ thì tìm hiểu, gặp bất đồng thì lựa chọn cách giải quyết đúng pháp luật. Đó là nền nếp cần được gìn giữ bền bỉ trong mỗi gia đình hội viên.

Sức thuyết phục từ những việc làm cụ thể

Báo CCB Việt Nam ngày 26-2-2025, phản ánh tấm gương CCB Phạm Văn Nam ở thị trấn Tràm Chim, huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp, theo địa danh tại thời điểm đăng bài. Ông tự nguyện hiến 370m² đất của gia đình, được bài báo ghi nhận trị giá trên 660 triệu đồng, phục vụ việc xây dựng cầu Phú Hiệp và cầu Cà Dâm. Tác giả Trần Trọng Trung cho biết, ông Nam mong việc làm của mình góp phần động viên hội viên cùng xây dựng địa phương.

Câu chuyện gợi mở ý nghĩa của việc tự nguyện chia sẻ lợi ích vì cộng đồng. Khi người vận động sẵn lòng đóng góp từ phần tài sản của gia đình mình, bà con có thêm cơ sở để tin vào sự chân thành. Nhưng cần phân biệt rõ: Hiến đất là sự tự nguyện đáng trân trọng; quyền, lợi ích hợp pháp của người dân phải được bảo đảm. Vận động phải công khai, giải thích đầy đủ, tôn trọng quyết định của từng gia đình. Sự gương mẫu có giá trị khi đi cùng tinh thần dân chủ.

Một câu chuyện khác được tác giả Hồ Thanh Hương phản ánh trong bài “Hòa giải ở cơ sở - nền tảng gìn giữ sự bình yên xã hội”, đăng trên Báo CCB Việt Nam ngày 13-12-2025 về CCB Hoàng Văn Hạnh, ở phường Phú Diễn, Hà Nội. Theo bài báo, CCB Hoàng Văn Hạnh đã tham gia hòa giải hơn mười năm. Trước tranh chấp sửa chữa nhà giữa hai hộ, ông tìm hiểu sự việc, đối chiếu giấy tờ và giải thích quy định, giúp hai bên thống nhất phương án giải quyết.

Điều đáng suy ngẫm ở đây là phương pháp vận động, tìm hiểu kỹ rồi mới phân tích, để mỗi bên có cơ hội trình bày và hiểu quyền, trách nhiệm của mình. Tình nghĩa xóm giềng được gìn giữ trên cơ sở tôn trọng pháp luật. Một kết quả hòa giải chỉ bền vững khi các bên tự nguyện, quyền lợi chính đáng được coi trọng; sự nể nang người đứng ra hòa giải không thể thay cho đồng thuận thực chất.

Từ cổng trường Đông Ngạc đến những cuộc đối thoại giữa hàng xóm, có thể thấy sự gương mẫu phát huy tác dụng qua những việc gần dân, sát nhu cầu của dân. Mỗi việc được giải quyết thấu đáo giúp người dân hiểu thêm cách ứng xử đúng, có thêm lý do tin tưởng và chủ động thực hiện pháp luật trong lần sau.

Bồi đắp niềm tin bằng sự công tâm

Thượng tôn pháp luật đòi hỏi sự công bằng trong cách nhìn nhận và xử lý công việc. CCB vận động người dân chấp hành quy định cần đồng thời lắng nghe những băn khoăn về thủ tục, quyền lợi, cách giải quyết của cơ quan chức năng. Có những trường hợp người dân chưa hiểu nên chưa thực hiện; cũng có trường hợp họ đang gặp vướng mắc cần được hướng dẫn, giải đáp hoặc xem xét theo thẩm quyền.

Phân biệt được những tình huống ấy giúp hoạt động vận động có trách nhiệm hơn. Người CCB cần kiên trì giải thích điều đúng, đồng thời phản ánh trung thực kiến nghị có căn cứ. Giữ gìn đoàn kết gắn với bảo vệ lẽ phải; góp ý với người dân cũng phải sẵn sàng kiến nghị cơ quan có trách nhiệm khắc phục thiếu sót. Sự công tâm làm nên uy tín của người vận động và củng cố niềm tin vào pháp luật.

Trong hòa giải, cần tôn trọng sự tự nguyện và quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Không chạy theo thành tích hòa giải thành, gây sức ép để người yếu thế chấp nhận thiệt thòi. Đối với nội dung vượt khả năng, phạm vi tham gia, cán bộ Hội phối hợp hoặc hướng dẫn tìm đến cơ quan, người có chuyên môn. Biết dừng đúng lúc cũng là biểu hiện của trách nhiệm.

Trên môi trường số, sự gương mẫu được thể hiện ở việc kiểm chứng nguồn tin, tôn trọng đời tư, không vội chia sẻ nội dung chưa rõ tính xác thực. Hội viên có thể cùng con cháu học cách nhận diện thủ đoạn giả danh, tìm thông tin từ cơ quan chính thức và sử dụng dịch vụ công. Sự chủ động học hỏi giúp CCB bảo vệ bản thân, đồng thời có thêm khả năng đồng hành cùng cộng đồng.

Để nêu gương trở thành nền nếp trong hoạt động Hội

Trước hết, mỗi cấp Hội cần lựa chọn nội dung pháp luật sát những vấn đề hội viên thường gặp. Một buổi sinh hoạt có thể bắt đầu từ tình huống về ranh giới đất, hợp đồng vay tiền, thừa kế, an toàn giao thông hoặc thông tin giả trên mạng. Cần giúp người nghe biết cách xử sự, nơi hỏi và cơ quan cần liên hệ khi phát sinh việc cụ thể.

Việc bồi dưỡng cán bộ Hội, hội viên tham gia hòa giải, tuyên truyền cần chú trọng kỹ năng lắng nghe, xác minh thông tin và giải thích dễ hiểu. Phối hợp với cơ quan tư pháp, luật gia, luật sư sẽ giúp giải đáp những nội dung chuyên sâu. Tài liệu sử dụng phải được kiểm tra nguồn và cập nhật kịp thời, tránh để cách hiểu cũ tiếp tục lan truyền qua các buổi sinh hoạt hoặc nhóm trao đổi của hội viên.

Mỗi chi hội cũng cần đưa sự gương mẫu vào việc làm có thể theo dõi: Gia đình hội viên giữ đúng quy định về không gian chung; đường tự quản được duy trì thường xuyên; kiến nghị của người dân được chuyển đúng nơi và theo dõi phản hồi. Đánh giá kết quả cần quan tâm mức độ chuyển biến trong ứng xử, sự hài lòng của người được hỗ trợ và tính bền vững của việc đã giải quyết.

Các điển hình cần được giới thiệu bằng câu chuyện xác thực, làm rõ người trong cuộc đã làm gì, vượt khó khăn ra sao, cách làm nào có thể học tập. Cùng với biểu dương, tổ chức Hội cần thẳng thắn góp ý, chấn chỉnh hành vi chưa đúng của hội viên. Trân trọng truyền thống phải đi cùng trách nhiệm giữ gìn truyền thống trong hiện tại; sự gương mẫu được nuôi dưỡng bằng việc làm và sự tự soi, tự sửa mình.

Ngày Pháp luật Việt Nam 9-11 là dịp để mỗi cán bộ, hội viên nhìn lại trách nhiệm công dân trong công việc hằng ngày. Trước cổng trường, trong cuộc hòa giải, ở mỗi gia đình, phẩm chất người lính tiếp tục được thể hiện bằng sự tận tâm và công bằng. Khi người CCB làm trước điều mình vận động, tôn trọng quyền của người khác và kiên trì bảo vệ lẽ phải, văn hóa thượng tôn pháp luật có thêm sức sống từ cơ sở.