Chuyên gia chia sẻ cách phòng tránh bệnh ung thư thanh quản

Nỗi lòng người mất thanh quản và sự hồi sinh kỳ diệu

Ông Nguyễn Văn Đ. (91 tuổi, TP. Hải Phòng) đang điều trị ung thư thanh quản tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, hiện sức khoẻ của ông rất tốt. Ông Đ. cho biết: “Tôi bị khàn tiếng 8 năm nay không khỏi, lúc đầu tôi nghĩ bình thường nhưng tình trạng khàn kéo dài và ngày càng khó nói hơn. Tôi đi khám nhiều nhưng đến lần sinh thiết thứ tư tôi phát hiện mình bị ung thư thanh quản. Tôi đã quyết định mổ tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương. Đến nay, tôi đã xạ được 10 mũi sức khoẻ ổn định, tôi sắp được ra viện. Tôi khuyên mọi người nên đi khám khi có bất thường và phải tuyệt đối tin tưởng vào bác sỹ, không nghe những tuyên truyền không tốt. Ngành y bây giờ phát triển mạnh, mình phải tin và lạc quan”.

Điều trị cùng đợt với bệnh nhân Nguyễn Văn Đ., bệnh nhân Vũ Minh T. (72 tuổi, Hà Nội) cũng bị khàn tiếng nhiều năm, đi khám được chẩn đoán bị ung thư thanh quản giai đoạn 3 tại chỗ. Bệnh nhân T. được chỉ định cắt thanh quản toàn phần và xạ trị hậu phẫu. Hiện, thể trạng của bệnh nhân T. tốt, trong quá trình điều trị may mắn không gặp nhiều tác dụng phụ, bệnh nhân T. rất vui vì vừa được bác sĩ thông báo cho ra viện. Ngoài lịch tái khám, bệnh nhân T. còn có thể tham gia lớp học thanh quản, học nói bằng giọng thực quản tại bệnh viện.

Dấu hiệu nhận biết và cách phòng tránh bệnh ung thư thanh quản

Theo PGS.TS. Tống Xuân Thắng, thanh quản là một ống sụn nằm trên cùng của đường hô hấp trên, phụ trách chức năng nói, thở và ăn. Ung thư thanh quản là khu ác tính xuất phát từ vị trí này, ảnh hưởng đến việc ăn, nói, thở của bệnh nhân, khối u này có thể lan sang cơ quan bên cạnh, di căn xa gây nguy hiểm đến tính mạng. Ung thư thanh quản thường hay bị nhầm lẫn với các bệnh khác hay gặp của thanh quản như polyp thanh quản, viêm thanh quản mãn tính, hay những khối u lành tính của thanh quản và các viêm nhiễm thông thường khác của thanh quản.

Có 2 dấu hiệu chính cảnh báo sớm bệnh ung thư thanh quản (thường là chỉ một trong hai dấu hiệu, không nhất thiết phải xuất hiện cả hai), phổ biến nhất là bệnh nhân bị khàn tiếng kéo dài và tình trạng ngày càng tiến triển nặng hơn, dấu hiệu thứ hai là nuốt vướng, trong họng như có dị vật. Ung thư thanh quản thường hay gặp ở nam giới, người ở độ tuổi trung niên nếu có một trong hai dấu hiệu trên thì có thể có những tổn thương ác tính của thanh quản. 

Đến nay, chưa tìm được nguyên nhân gây các bệnh ung thư nói chung và ung thư thanh quản nói riêng, tuy nhiên có những yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư thanh quản như: Thứ nhất là rượu và thuốc lá, bệnh nhân ung thư thanh quản thường có thói quen uống rượu và hút thuốc lá. Nữ giới không uống rượu và hút thuốc nên tỷ lệ bị ung thư thanh quản rất ít. Yếu tố thứ hai là các viêm thanh quản mạn tính (bệnh nhân bị khàn tiếng một thời gian sau đó khỏi, sau lại bị lại, một ngày nào đó nó biến đổi thành tế bào ung thư) trong đó có các bạch sản thanh quản, nấm thanh quản, ung thư thanh quản hay phát triển trên nền tổn thương này.

Yếu tố thứ ba là bệnh nhân có tổn thương lành tính của thanh quản (bệnh nhân bị Papillom thanh quản nhiều năm trước) một thời điểm nào đó cũng có thể bị ung thư thanh quản. Thứ tư là những người hay tiếp xúc với hoá chất (Amiăng, benzen và các hợp chất nhân thơm). Yếu tố thứ năm là các yếu tố liên quan đến virus như virus HPV, Papillom ở người lớn có thể gây ung thư hạ họng và thanh quản. Yếu tố thứ sáu là gia đình, nếu trong gia đình có người bị ung thư thì thành viên trong gia đình đó cũng có nguy cơ bị ung thư thanh quản. Thời gian gần đây, bệnh nhân ung thư thanh quản có xu hướng trẻ hoá, đã xuất hiện bệnh nhân ở độ tuổi khoảng 40 tuổi và các trường hợp này thường có yếu tố gia đình.

Ung thư thanh quản có 2 giai đoạn: Sớm và muộn, giai đoạn sớm dấu hiệu nhận biết là khàn tiếng kéo dài hoặc nuốt vướng như có dị vật trong họng, toàn thân chưa bị ảnh hưởng. Giai đoạn muộn hơn bệnh nhân sẽ bị khó thở, khàn tiếng nhiều hơn, có thể ho khạc ra máu, sút cân và nổi hạch. Ở Việt Nam, việc tầm soát ung thư thanh quản thực tế mới chỉ dừng lại ở những người có yếu tố nguy cơ như người hút thuốc, uống rượu, viêm thanh quản mãn tính, Papillom thanh quản hoặc người trong gia đình có người bị ung thư.

PGS.TS. Tống Xuân Thắng nhấn mạnh, để phòng tránh bệnh ung thư thanh quản thì mọi người cần phải bỏ thói quen hút thuốc lá và uống rượu. Nếu không bỏ được thì cần phải tầm soát định kỳ, tầm soát 1-2 lần/năm, nếu có một trong hai dấu hiệu của bệnh thì cần phải tầm soát sớm hơn. Bên cạnh đó, phải điều trị triệt để những viêm nhiễm mạn tính như nấm, viêm thanh quản mạn tính, Papillom thanh quản... phải điều trị hết để triệt căn những yếu tố nguy cơ gây ung thư thanh quản. Cần tầm soát 6 tháng/lần đối với những người có yếu tố nguy cơ nhưng chưa có triệu chứng. Tầm soát 1-2 tháng/lần đối với những người có yếu tố nguy cơ, có triệu chứng nhưng chưa có bằng chứng (có khàn tiếng, có nuốt vướng kéo dài nhưng sinh thiết không ra ung thư mới chỉ loạn sản tế bào).

Để khám tầm soát ung thư thanh quản thì mọi người nên đến các cơ sở chuyên khoa tai mũi họng để khám lâm sàng tai mũi họng, trong đó có nội soi thanh quản. Với những tổn thương nghi ngờ thì sẽ được bác sĩ chỉ định sinh thiết. Bệnh ung thư thanh quản giai đoạn sớm T1, T2 bệnh nhân chưa có hạch thì hoàn toàn chữa khỏi được, tỷ lệ sống trên 80%, với giai đoạn T1 tỷ lệ sống trên 90% (tỷ lệ sống 5 năm). Bệnh ung thư thanh quản không lây, trong quá trình điều trị bệnh nhân tuyệt đối không được hút thuốc, uống rượu. Đặc biệt, mọi người cần hết sức lưu ý là thuốc nam tuyệt đối không có tác dụng đối với bệnh ung thư thanh quản, nếu có bệnh phải đến các cơ sở chuyên khoa sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Trung bình mỗi năm Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương tiếp nhận khoảng 300 bệnh nhân ung thư thanh quản, trong đó có khoảng 40% ở giai đoạn sớm, còn lại là bệnh nhân đến khám ở giai đoạn muộn, lúc này bệnh nhân sẽ phải cắt thanh quản toàn phần, nếu muộn hơn thì phải hoá xạ trị. Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương hiện có đầy đủ các biện pháp để điều trị ung thư thanh quản tương tự các nước phát triển trên thế giới.

“Có hai hậu quả rất đáng tiếc khi điều trị muộn ung thư thanh quản là bệnh nhân đến viện ở giai đoạn quá muộn; hoặc không thể điều trị được, lúc này chỉ mở được khí quản cho bệnh nhân; hoặc phải cắt toàn bộ thanh quản. Tỷ lệ sống của bệnh nhân cắt thanh quản toàn phần thấp chỉ 30-40%. Nếu tỷ lệ sống thêm kéo dài được thì bệnh nhân cũng bị mất thanh quản” - PGS.TS. Tống Xuân Thắng cho biết thêm.

PGS.TS. Tống Xuân Thắng khuyến nghị, mọi người không nên kỳ thị bệnh nhân ung thư thanh quản vì bệnh này không lây. Mọi người cần xây dựng lối sống lành mạnh, không lạm dụng thuốc lá và rượu. Khi có bệnh thì phải đi khám ngay và điều trị triệt để các bệnh mãn tính. Gia đình nào có người bị ung thư thì cần đi khám định kỳ.