Cần Thơ: Tọa đàm 120 năm phong trào Đông Du ở miền Nam  

 Chiều ngày 15-4, tại Bảo tàng TP Cần Thơ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ phối hợp Tạp chí Xưa & Nay, Công ty CP Sách Omega Việt Nam (Omega Plus Books) tổ chức toạ đàm “120 năm phong trào Đông Du ở miền Nam”.

Tham gia buổi Tọa đàm có nhiều nhà sử học, nhà nghiên cứu, các chuyên gia, nhà khoa học có nghiên cứu về phong trào Đông Du.

Chủ trì buổi tọa đàm do Nhà sử học Dương Trung Quốc, Phó Chủ tịch Thường trực Hội khoa học lịch sử Việt Nam, Tổng biên tập Tạp chí Xưa & Nay; TS Lê Văn Điện, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành uỷ Cần Thơ; TS Phú Văn Hẵn, nguyên Phó Viện trưởng Viện KHXH vùng Nam bộ, Tổng thư ký Hội dân tộc học và nhân học.

Phát biểu khai mạc toạ đàm, ông Nguyễn Hạnh - Phó Tổng biên tập Tạp chí Xưa & Nay cho biết, cách đây 20 năm cũng tại TP Cần Thơ, Tạp chí Xưa và Nay, Cơ quan của Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam đã phối hợp với UBND TP. Cần Thơ tổ chức hội thảo "100 năm phong trào Đông Du ở miền Nam 1906-2006". Dư âm của cuộc hội thảo ấy đã lắng đọng trong suy nghĩ, tâm tư của nhiều người tham dự. Vì lẽ đây là lần đầu tiên một cuộc hội thảo được tổ chức để nhìn nhận về một phong trào mang tên Đông Du, có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống xã hội của xứ Nam kỳ thời bấy giờ.Vì thế, tọa đàm lần này nhằm tiếp cận nhiều tư liệu mới, bổ sung nhiều chi tiết quan trọng về cuộc đời hoạt động của các chí sĩ như Lý Liễu, Nguyễn Quang Diêu, Đỗ Văn Y và có được tương đối đầy đủ “sơ yếu lý lịch” của 57 chí sĩ tham gia phong trào Đông Du mà hội thảo 20 năm trước chưa công bố được.

Theo các nhà nghiên cứu, Nam Kỳ có số người tham gia phong trào Đông Du đông nhất cả nước. Từ năm 1906-1908, Nam Kỳ có đến hơn 100 người tham gia Đông Du, trong đó Vĩnh Long 23 người, Đồng Tháp 9 người, Trà Vinh 3 người, Cần Thơ 2 người, Kiên Giang 2 người, TP Hồ Chí Minh 4 người, Long An 1 người. Đây là danh sách nhân vật lịch sử đã xác định được quê quán, hành trạng và vẫn còn một số người vì hoàn cảnh hoạt động khác nhau nên lưu lạc, thay đổi tên họ hay mất tích ở xứ người mà cho đến hôm nay chưa xác định được.Bên cạnh đó, với TP Cần Thơ, đã có một số sự kiện gắn liền với phong trào Đông Du như: Năm 1905, lần đầu tiên ra mắt Hội Khuyến học Nam kỳ do ông Võ Văn Thơm làm hội trưởng, đã tổ chức hoạt động xây dựng phong trào khuyến học có ảnh hưởng khắp miền lục tỉnh thời bấy giờ.

Trao đổi tại tọa đàm, tham luận của các nhà nghiên cứu, đại biểu của các tỉnh có các chí sĩ tham gia phong trào Đông Du đã góp thêm nhiều thông tin, tư liệu, tiếp tục làm rõ hành trạng và nhân thân các chí sĩ phong trào Đông Du. Đồng thời, phân tích sâu các yếu tố dẫn tới sự hình thành nét riêng của phong trào Đông Du ở miền Nam, làm rõ vai trò của các lực lượng xã hội như sĩ phu, trí thức, doanh nhân trong việc khởi xướng và duy trì phong trào…

                                                           Tin và ảnh: Nguyễn Văn Bớt