Xét xử vụ án hình sự đối với 6 CCB ở tỉnh Lâm Đồng: CÁO TRẠNG KHÔNG CÓ GÌ KHÁC…TÒA TRẢ HỒ SƠ ĐIỀU TRA LẠI

Ngày 30-9, Tòa án nhân dân (TAND) khu vực 6 - Lâm Đồng, tỉnh Lâm Đồng, tiến hành xét xử Vụ án hình sự sơ thẩm (lần 3) thụ lý số 35/2025/TLST-HS, ngày 8-5-2025, xảy ra từ năm 2015, đối với 6 bị cáo đều là cựu chiến binh (CCB), gồm: Vũ Tất Đắc, sinh năm 1953; Hoàng Văn Sằn, sinh năm 1957; Ngân Xuân Dũng, sinh năm 1960; Đỗ Mạnh Hùng, sinh năm 1962; Nguyễn Nam Thái, sinh năm 1967; và Cao Minh Điếm, sinh năm 1968; cùng trú tại thôn 6, xã Trường Xuân, tỉnh Lâm Đồng (trước ngày 1-7-2025, là thôn 6, xã Trường Xuân, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông). Thẩm phán Mai Đoàn Minh Hương, Chủ tọa phiên xét xử. Tham gia bào chữa cho các bị cáo có 6 Luật sư của Đoàn Luật sư Hà Nội, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh, Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng; và 1 bào chữa viên nhân dân do T.Ư Hội CCB Việt Nam phân công.

Đây là phiên xét xử sơ thẩm (lần 3) vụ án hình sự này, khi các bị cáo đã thi hành xong án tù giam và bồi thường đủ khoản tiền thiệt hại về rừng như phán quyết tại Bản án phúc thẩm số 117/2017/HS-PT, ngày 14, 15-12-2017 của TAND Đắk Nông, nhưng tiếp tục kháng án. Trên cơ sở kháng án của các CCB, ngày 18-5-2020, Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT, hủy toàn bộ Bản án phúc thẩm số 117/2017/HS-PT, ngày 14, 15-12-2017 của TAND Đắk Nông và Bản án sơ thẩm số 45/2017/HS-ST, ngày 12-9-2017 của TAND Gia Nghĩa để điều tra lại. Vì xét thấy trong vụ án này, Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm xác định các bị cáo phạm tội “hủy hoại rừng” là chưa đủ căn cứ.

  Vụ án hình sự được tóm tắt như sau: Vào năm 2008, UBND xã Trường Xuân, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông giao 21 ha đất rừng tại khu vực Đắk Nhu, thuộc thôn 6, xã Trường Xuân cho cán bộ, hội viên Chi hội CCB thôn 6, xã Trường Xuân quản lý, bảo vệ. Đến cuối năm 2014, diện tích này bị lấn chiếm, chỉ còn lại 3 ha. Ngày 17-12-2014, Chi hội CCB thôn 6 họp thống nhất phát dọn 3 ha đất rừng để trồng keo gây quỹ hội. Trong các ngày 24, 25-1-2015 và 19, 20-4-2015, hội viên CCB tiến hành phát dọn đất thì bị Công an Gia Nghĩa “bắt quả tang”; sau đó bị truy tố, kết án 6-7 tháng tù giam về tội “hủy hoại rừng” và bồi thường thiệt hại tổng cộng 42.708.146 đồng.

Tại phiên xét xử sơ thẩm vụ án hình sự (lần 3), Kiểm sát viên Phạm Thạch Huy, đại diện Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 6 - Lâm Đồng công bố bản Cáo trạng số 32/CT-VKS-GN, ngày 28-4-2025 của Viện trưởng VKSND thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông (nay là VKSND khu vực 6 - Lâm Đồng) quyết định truy tố ra trước TAND khu vực 6 - Lâm Đồng để xét xử đối với 6 bị can về tội “hủy hoại rừng” theo quy định tại Khoản 1, Điều 189, Bộ luật Hình sự năm 1999. Cáo trạng kết luận: “Mặc dù không được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền cho phép, nhưng với mục đích lấy đất trồng cây keo gây quỹ cho chi hội, trên cơ sở nội dung cuộc họp, vào các ngày 24, 25-1-2015 và 19, 20-4-2015, 6 đối tượng trên và 11 đối tượng khác cùng là hội viên CCB dùng dao phát, cưa máy chặt hạ, hủy hoại 0,98 ha rừng sản xuất tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, tiểu khu 1710, thôn Nghĩa Tín, xã Quảng Thành, thị xã Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông (nay là phường Bắc Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng), gây thiệt hại 53.658.953 đồng!”. Cáo trạng số 32/CT-VKS-GN, không có gì khác những phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm trước đây; chưa làm rõ những nội dung mà Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh nêu tại Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT; đặc biệt đã không giám định được thiệt hại về rừng(!).

Sau khi đại diện VKSND trình bày xong bản cáo trạng, Chủ toạ phiên toà nêu ra “Biên bản lồng nghép” cho thấy diện tích rừng bị huỷ hoại là 0,95 ha, không trùng khớp với các kết luận giám định trước đây, cũng như cáo trạng của VKSND trình bày. Sau khi hỏi ý kiến của các bị cáo, thì tất cả đều không xác định được diện tích rừng thiệt hại. Đồng thời hỏi ý kiến các luật sư về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thanh Huy (Văn phòng luật sư Nguyễn Thanh Huy - Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng) khẳng định: “Các con số giám định về diện tích rừng thiệt hại trước đây không đồng nhất. Có những con số khác nhau: 0,78 ha,  0,98 ha, 0,8 ha, và 1,128 ha rừng bị thiêt hại. Về vị trí khoảnh, thửa, lô cũng không đồng nhất, lúc là tiểu khu 1710, lúc lại là tiểu khu 1750(!). Vì vậy cần phải trưng cầu giám định về diện tích, vị trí hiện trạng rừng bị thiệt hại!”. Sau phần tham khảo các ý kiến, Hội đồng xét xử hội ý, và quyết định trả hồ sơ cho VKSND khu vực 6 – Lâm Đồng để điều tra lại vụ án.

Được biết, để tiến hành xét xử sơ thẩm (lần 3) theo Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT, của Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh, ngày 21-10-2021, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Gia Nghĩa (nay là Công an phường Bắc Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng) ban hành Quyết định trưng cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giám định lại. Và, ngày 27-6-2022, Hội đồng giám định tư pháp Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã kết luận: “Thiếu căn cứ về hệ thống số liệu của kết quả từ các biên bản vi phạm, biên bản xác minh hiện trường, không có ảnh vệ tinh nên không thể giám định được ranh giới diện tích rừng, trạng thái rừng bị thiệt hại tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, Tiểu khu 1710. Thiếu căn cứ là số liệu điều tra các chỉ tiêu về đường kính và chiều cao vút ngọn của các cây gỗ trong các lô rừng; thiếu căn cứ về trạng thái rừng trước thời điểm mất rừng, nên không thể xác định được giá trị rừng thiệt hại tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, Tiểu khu 1710.”.

Thực hiện sự phân công của T.Ư Hội CCB Việt Nam, tham gia phiên toà này với tư cách là bào chữa viên nhân dân, bảo vệ quyền lợi cho các CCB, Đại tá Nguyễn Thái Bình, Phó trưởng Ban Công tác CCB (T.Ư Hội CCB Việt Nam) nhấn mạnh: “Bản Kết luận điều tra số 95/CQĐT-ĐCSHS, ngày 11-11-2022 của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Gia Nghĩa sử dụng kết quả khám nghiệm hiện trường theo Biên bản khám nghiệm hiện trường ngày 21-4-2015 của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Gia Nghĩa và Kết luận Giám định ngày 24-4-2015 của giám định viên Huỳnh Văn Triệu thuộc Hạt kiểm lâm Gia Nghĩa là những căn cứ chính để buộc tội các bị cáo đã có hành vi “hủy hoại rừng” với diện tích 0,98ha, tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, Tiểu khu 1710 do Xí nghiệp lâm nghiệp Nghĩa Tín quản lý. Tuy nhiên, cả 2 văn bản này đều vi phạm nghiêm trọng về trình tự, thủ tục tố tụng hình sự như khẳng định của Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh tại Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT, ngày 18-5-2020. Vì vậy, Cáo trạng số 32/CT-VKS-GN truy tố các bị cáo tội “hủy hoại rừng là thiếu căn cứ.”.

Tham gia bảo vệ quyền lợi cho các bị cáo tại phiên tòa, Luật sư Nguyễn Thị Kim Vinh (Công ty Luật TNHH TNJ – Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh) nêu quan điểm: Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ thu thập có trong hồ sơ vụ án, thì Cáo trạng số 32/CT-VKS-GN, ngày 28-4-2025 của Viện trưởng VKSND thành phố Gia Nghĩa, truy tố, xét xử 6 CCB theo tội danh “hủy hoại rừng” theo quy định tại Khoản 1, Điều 189, Bộ luật Hình sự 1999, là hoàn toàn không có căn cứ. Bởi, cáo trạng chưa chứng minh, và làm rõ khu vực đất thuộc lô 3, lô 6, khoảnh 1, Tiểu khu 1710 nơi xảy ra vụ án là đất rừng tự nhiên, rừng sản xuất, hay đất trống(?). Cáo trạng xác định diện tích rừng bị hủy hoại là 0,98ha (theo Biên bản vi phạm hành chính ngày 27-3-2015 và Kết quả khám nghiệm hiện trường ngày 21-4-2015) được đo theo phương pháp sử dụng máy định vị GPS MAP đi một vòng khép kín xung quanh diện tích rừng bị hủy hoại, giới hạn trong 5 điểm tọa độ, mà không tiến hành đo đạc lại là không có cơ sở để buộc tội(!). Việc VKSND khu vực 6 – Lâm Đồng, truy tố 6 bị can hủy hoại 0,98 ha rừng tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, Tiểu khu 1710 vẫn dựa trên các tài liệu trước đây đã bị TAND Cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh khẳng định “đo đạc không đúng kỹ thuật để kết tội các CCB”; mà không căn cứ vào kết luận của Hội đồng giám định tư pháp Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngày 27-6-2022 là thiếu khách quan.

Từ những phân tích và thực vụ việc, cũng như những diễn biến tại phiên xét xử sơ thẩm (lần 3) vào sáng 30-9-2025, có đủ căn cứ để xác định 6 bị cáo là CCB không phạm tội “hủy hoại rừng”, theo quy định tại Điều 189, Bộ luật Hình sự 1999. Việc điều tra bổ sung vụ án sau này, cần phải được thực hiện đúng yêu cầu của Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh, ban hành theo Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT, ngày 18-5-2020, nhằm bảo đảm tính công minh của pháp luật cũng như quyền lợi của 6 bị cáo là CCB./.