Vụ án “hủy hoại rừng” đối với 6 cựu chiến binh ở xã Trường Xuân (Lâm Đồng): Kéo dài 11 năm... xâm phạm nghiêm trọng quyền lợi của các cựu chiến binh

Hơn một thập niên đi tìm công lý

Về vụ án này, Báo CCB Việt Nam đã phản ánh trong các bài: “Từ dọn đất được giao để “trồng keo”... đến bị kết tội “hủy hoại rừng”, ra ngày 19-2-2025, của tác giả Thành Nam; “Kỳ vọng phán quyết công minh”, ra ngày 8-6-2025, của tác giả Kiều Bình Định; Vụ án “hủy hoại rừng” đối với 6 CCB ở xã Trường Xuân (Lâm Đồng): Hoãn phiên xét xử sơ thẩm (lần 3)... và thiếu căn cứ buộc tội, ra ngày 11-7-2025, của tác giả Kiều Bình Định.

Nhận quyết định hoãn phiên tòa lần thứ 4, cả 6 CCB rất bức xúc. CCB Nguyễn Nam Thái cho rằng: Các cơ quan tố tụng hình sự Khu vực 6 - Lâm Đồng nhiều lần hoãn phiên xét xử sơ thẩm (lần 3) này, gây ra nhiều tổn hại cho các CCB chúng tôi. Có những CCB cao tuổi như bác Vũ Tất Đắc thường xuyên ốm yếu, lại cư trú bên tỉnh Gia Lai cách xa hơn 300km, mỗi lần phiên tòa triệu tập đi lại vô cùng vất vả. Vì công lý, chúng tôi đeo đuổi 11 năm nay, không làm ăn phát triển kinh tế gia đình được, dẫn đến đời sống hiện tại tất cả đều rất khó khăn. Đã vậy, với tội danh “hủy hoại rừng”, ảnh hưởng nghiêm trọng đến lý lịch chính trị của gia đình, dòng họ. Đã có một số trường hợp con, cháu chúng tôi bỏ học. Chúng tôi đau xót lắm. Từng là những người chiến sĩ QĐND Việt Nam, trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc Tổ quốc năm 1979. Nay vô cớ trở thành tội phạm, 11 năm qua, 7 gia đình CCB chúng tôi sống trong tủi hờn. Biết là oan sai, chúng tôi vẫn chấp hành nghiêm hình phạt tù và bồi thường thiệt hại theo bản án đã tuyên từ năm 2018. Chúng tôi cũng đã được xóa án tích, trở thành công dân bình thường. Vì mong mỏi được minh oan, anh em chúng tôi thấp thỏm chờ đợi chấp nhận đứng trong vòng móng ngựa lần nữa, thực ra chẳng còn nỗi đau nào hơn. Nhưng, chúng tôi quyết đi tìm công lý đến cùng, dù tuổi cao, sức yếu, bệnh tật đầy mình. Cả 6 anh em chúng tôi còn mang theo một nỗi đau nữa, đó là đồng đội của mình - anh Đoàn Xuân Trường (người thứ 7 trong vụ án), đến lúc chết vẫn mang theo nỗi oan ức!”.

Căn cứ Điều 103, Hiến pháp 2013 và Điều 26 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, tòa án phải “xét xử công khai, kịp thời, đúng pháp luật”. Vì vậy, việc phiên tòa bị hoãn nhiều lần, không vì lý do bất khả kháng, hoặc cố tình kéo dài không chỉ là vi phạm Luật tố tụng Hình sự về thời gian mà còn kéo theo nhiều hậu quả gây tổn thất về vật chất và tinh thần cho những người tham gia tố tụng.

Như đã phân tích trong các bài báo trước, việc TAND Khu vực 6 - Lâm Đồng phải mở lại phiên tòa xét xử vụ án hình sự sơ thẩm (lần 3) là do, trong suốt quá trình khởi tố, điều tra, bị tạm giam, truy tố, cũng như sau khi thi hành xong án tù giam và bồi thường đủ khoản tiền thiệt hại về rừng như phán quyết tại Bản án phúc thẩm số 117/2017/HS-PT, ngày 14, 15-12-2017 của TAND Đắk Nông, 6 CCB tiếp tục kháng án, kêu oan. Trên cơ sở kháng án của các CCB, ngày 18-5-2020, Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh ban hành Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT hủy toàn bộ Bản án phúc thẩm số 117/2017/HS-PT, ngày 14, 15-12-2017 của TAND Đắk Nông và Bản án sơ thẩm số 45/2017/HS-ST ngày 12-9-2017 của TAND Gia Nghĩa để điều tra lại. Vì xét thấy trong vụ án này, Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm xác định các bị cáo phạm tội “hủy hoại rừng” là chưa đủ căn cứ.

Đủ căn cứ chứng minh 6 CCB không phạm tội

Được biết, để tiến hành xét xử sơ thẩm (lần 3) theo Quyết định giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT của Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh, ngày 21-10-2021, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Gia Nghĩa (nay là Công an phường Bắc Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng) ban hành Quyết định trưng cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giám định lại. Và ngày 27-6-2022, Hội đồng giám định tư pháp Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã kết luận: “Thiếu căn cứ về hệ thống số liệu của kết quả từ các biên bản vi phạm, biên bản xác minh hiện trường, không có ảnh vệ tinh nên không thể giám định được ranh giới diện tích rừng, trạng thái rừng bị thiệt hại tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, Tiểu khu 1710. Thiếu căn cứ là số liệu điều tra các chỉ tiêu về đường kính và chiều cao vút ngọn của các cây gỗ trong các lô rừng; thiếu căn cứ về trạng thái rừng trước thời điểm mất rừng, nên không thể xác định được giá trị rừng thiệt hại tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, Tiểu khu 1710”.

Tham gia bảo vệ quyền lợi cho các bị cáo trong hành trình 11 năm tìm công lý, Luật sư Nguyễn Thị Kim Vinh (Công ty Luật TNHH TNJ - Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh) nêu quan điểm: Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ thu thập có trong hồ sơ vụ án, thì Cáo trạng số: 32/CT-VKS-GN, ngày 28-4-2025 của Viện trưởng VKSND Khu vực 6 - Lâm Đồng truy tố, xét xử 6 CCB theo tội danh “hủy hoại rừng” theo quy định tại Khoản 1, Điều 189, Bộ luật Hình sự 1999 là hoàn toàn không có căn cứ.

Cũng theo phân tích của Luật sư Nguyễn Thị Kim Vinh, Quyết định Giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT, của Ủy ban thẩm phán TAND Cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh đã chỉ ra các vấn đề về việc xác định loại rừng bị xâm phạm: “Chưa chứng minh làm rõ khu vực đất thuộc lô 3, 6 khoảnh 1, Tiểu khu 1710 nơi xảy ra vụ án là đất rừng tự nhiên, rừng sản xuất, hay đất trống?”; “mức độ thiệt hại về rừng 100% chỉ dựa vào lời khai của ông Nguyễn Thanh Tùng - cán bộ Hạt kiểm lâm thị xã Gia Nghĩa và căn cứ vào trữ lượng gỗ bình quân trên diện tích mà không đo đạc thực tế về số lượng, khối lượng cây rừng bị chặt hạ là không chính xác, không khách quan và không định lượng được hành vi phạm tội!

Cáo trạng số 32/CT-VKS-GN, ngày 28-4-2025 của Viện trưởng VKSND Khu vực 6 - Lâm Đồng căn cứ vào “Biên bản của Tổ công tác xác định mức độ rừng đã bị hủy hoại 100%” là thiếu khách quan. Bởi, trong các biên bản của Tổ công tác không thực hiện kiểm đếm số lượng cây bị chặt tại hiện trường, mật độ rừng tại thời điểm các CCB bắt đầu phát dọn; mà chỉ dùng biện pháp so sánh hiện trường với 3 tiêu chí về rừng theo Thông tư số 34/2009/TT-BNNPTNT, ngày 10-6-2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn “Quy định tiêu chí xác định về phân loại rừng”; và kết quả kiểm kê rừng năm 2014 của địa phương. Đồng thời, trong quá trình điều tra vụ án, các cơ quan tố tụng không thu giữ được bất kỳ tang chứng, vật chứng nào tại hiện trường liên quan đến vụ án như “cưa máy, khối lượng gỗ, cũng như các thân cây gỗ bị chặt”, để chứng minh hành vi “hủy hoại rừng”.

Cụ thể, Quyết định Giám đốc thẩm số 16/2020/HS-GĐT, ngày 18-5-2020, Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Diện tích đất rừng bị hủy hoại thể hiện trong các tài liệu hồ sơ vụ án là khác nhau (0,98ha, 0,8ha, 0,78ha); việc đo đạc hiện trường của Hạt kiểm lâm thị xã Gia Nghĩa thực hiện không đúng yêu cầu kỹ thuật nên kết quả đo đạc không có giá trị pháp lý. Trường hợp này, cơ quan điều tra phải yêu cầu đo đạc lại diện tích đất rừng bị xâm hại để xác định một cách chính xác diện tích mới có cơ sở giải quyết vụ án đúng pháp luật”.

Cáo trạng số 32/CT-VKS-GN, ngày 28-4-2025, của Viện trưởng VKSND Khu vực 6 - Lâm Đồng xác định diện tích rừng bị hủy hoại là 0,98ha (theo biên bản vi phạm hành chính ngày 27-3-2015 và kết quả khám nghiệm hiện trường ngày 21-4-2015) được đo theo phương pháp sử dụng máy định vị GPS MAP đi một vòng khép kín xung quanh diện tích rừng bị hủy hoại, giới hạn trong 5 điểm tọa độ, mà không tiến hành đo đạc lại là không có cơ sở để buộc tội(!). Việc VKSND Khu vực 6 - Lâm Đồng truy tố 6 CCB hủy hoại 0,98ha rừng tại lô 3, 6 khoảnh 1, Tiểu khu 1710 dựa trên các tài liệu trước đây đã bị TAND Cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh khẳng định “Đo đạc không đúng kỹ thuật để kết tội các CCB”; mà không căn cứ vào kết luận của Hội đồng giám định tư pháp Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngày 27-6-2022 là thiếu khách quan.

Từ những phân tích và thực tế điều tra, có đủ căn cứ để xác định 6 CCB không phạm tội “hủy hoại rừng”, theo quy định tại Điều 189, Bộ luật Hình sự 1999. Thiết nghĩ, các cơ quan tố tụng hình sự Khu vực 6 - Lâm Đồng cần áp dụng quy định tại Khoản 1, Điều 189, Bộ luật Hình sự 1999; Khoản 2, Điều 157, Điều 298, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tuyên các bị cáo là 7 CCB không phạm tội “hủy hoại rừng”, đồng thời hoàn trả số tiền các CCB đã phải nộp trước đó.