Triển lãm 20 tác phẩm hội họa của vua Hàm Nghi tại Hà Nội

Từng ghi dấu ấn tại Điện Kiến Trung, Đại nội Huế vào tháng 03/2025, “Trời, Non, Nước - Allusive Panorama” đã thu hút hơn 110.000 lượt khách tham quan. Tiếp nối thành công đó “Trời, Non, Nước” là triển lãm mỹ thuật Hàm Nghi quy mô lớn đầu tiên được tổ chức tại Thủ đô.“Trời, Non, Nước”  trưng bày 20 tác phẩm quy tụ từ 10 bộ sưu tập tư nhân. Các tác phẩm đã được hồi hương, thẩm định, bảo quản và phục chế bởi các chuyên gia đầu ngành và được đồng giám tuyển bởi nhà nghiên cứu mỹ thuật Ace Lê và Tiến sỹ Amandine Dabat – hậu duệ đời thứ 5 của vua Hàm Nghi, tác giả cuốn sách “Hàm Nghi – Hoàng đế lưu vong, nghệ sỹ ở Alger”

“Cựu hoàng Hàm Nghi (1871–1944) được biết đến rộng rãi trong sử ta với tư cách một vị anh hùng dân tộc, người phát động chiếu Cần Vương rồi bị thực dân Pháp bắt và lưu đày tại Algeria đến khi qua đời. Tuy nhiên, lịch sử mỹ thuật lại lãng quên ngài trong gần 100 năm qua. Ít người biết rằng, ngài là họa sỹ Việt đầu tiên được đào tạo theo giáo trình hàn lâm Tây phương, mở ra buổi bình minh cho dòng mỹ thuật Đông Dương, cũng là chương đầu tiên của mỹ thuật hiện đại Việt Nam.” – Giám tuyển Ace Lê nhận định. 

Trong quãng thời gian lưu đày ở Algeria, vua Hàm Nghi luôn âm thầm nuôi dưỡng giấc mộng hồi cố, ngài đã tìm tới hội họa để giãi bày tâm tư: “Như vậy, có thể nói, các tác phẩm này [...] là một phần đời tôi; tôi đọc thấy qua tranh mình vẽ: thăng trầm trong những suy nghĩ u buồn của tôi, niềm vui trong tôi cùng muôn vàn sắc thái của nó, tôi lần lượt là ủi từng nếp gấp trong trái tim mình, và với tôi, nguồn cảm hứng để khai thác chính là sự khích lệ và những niềm an ủi.” – Trích thư nháp của Hàm Nghi gửi đại tá De Gondrecourt, 01.01.1897. BHN 4.14, FHN. Nguồn: Nghiên cứu của Tiến sỹ Amandine Dabat.

Sự kiện nằm trong khuôn khổ hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026).  Theo ông Lê Xuân Kiêu – Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết: “Một sự kiện nghệ thuật quy mô như ‘Trời, Non, Nước’ luôn mang tới những đóng góp quan trọng trong hành trình chuyển hóa di tích thành không gian sáng tạo độc đáo. Việc trưng bày các tác phẩm của cựu hoàng tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là lời tôn vinh dành cho những giá trị tri thức vốn luôn được đề cao trong lịch sử dân tộc. Chúng tôi tin rằng triển lãm sẽ đưa di tích trở thành điểm hẹn cho công chúng trong dịp lễ năm nay, tiếp tục nuôi dưỡng mạch nguồn văn hóa.”   

Năm nay, Viện Pháp tại Việt Nam tiếp tục là đơn vị đồng tổ chức trong chặng triển lãm tại Hà Nội. Ông Éric Soulier – Giám đốc Viện Pháp tại Việt Nam chia sẻ: “Triển lãm này là minh chứng tiêu biểu cho sự giao thoa giữa lịch sử, nghệ thuật và ký ức chung của Việt Nam và Pháp. Thông qua sự kiện, công chúng có cơ hội tiếp cận một góc nhìn giàu cảm xúc của cựu hoàng Hàm Nghi, một nhân vật lịch sử đặc biệt và là một nghệ sỹ tài hoa. Viện Pháp tại Việt Nam tin rằng dự án ý nghĩa này đã và sẽ góp phần thúc đẩy đối thoại văn hóa, đồng thời làm nổi bật những gắn kết bền chặt giữa hai quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực nghệ thuật và di sản.”

Bên cạnh không gian Triển lãm, sự kiện còn mang đến chuỗi hoạt động vệ tinh đa dạng với các buổi giao lưu và tour chuyên đề cùng đội ngũ giám tuyển, chuyên gia. Vào lúc 10h sáng ngày 25/04/2026, một hoạt động tọa đàm nghệ thuật đặc biệt sẽ được tổ chức tại Hội trường Ngụy Như Kon Tum thuộc khuôn viên Khoa Hóa, Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Dược Hà Nội. Đây là dịp để công chúng tìm hiểu sâu hơn về hành trình hồi hương của các tác phẩm, đồng thời định vị vai trò của vua Hàm Nghi trong dòng chảy lịch sử mỹ thuật Việt Nam.