Về bến Lộc An

Đường ven biển Trần Vĩnh Lộc là con đường đưa chúng tôi đến khu di tích lịch sử “Đường Hồ Chí Minh trên biển”, hai bên là những rừng cây xanh mát, khung cảnh thật yên bình. Từ xa chúng tôi đã thấy Tượng đài và Bia di tích lịch sử, có biểu tượng hai ngọn lửa cao sừng sững, vươn lên giữa khung trời xanh lộng gió. Đài tưởng niệm và Bia là nơi ghi dấu chiến công oanh liệt của các chiến sĩ Đoàn tàu không số, đoàn tàu của những năm tháng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Phía trên bia có biểu tượng vô lăng lái tàu, thể hiện ý chí quật cường của quân chủng Hải quân nhân dân Việt Nam Anh hùng.

Sau khi thành kính dâng hương tại Đài tưởng niệm, chúng tôi vào tham quan nhà truyền thống, nghe thuyết minh viên nói về khu di tích, về những bức ảnh và hiện vật được trưng bày tại nhà truyền thống. Đồng chí thượng tá Hà Văn Hậu - Phó Chính ủy Lữ đoàn 125 Hải quân, giới thiệu về quá trình lịch sử và phát triển của Lữ đoàn. Tại hội trường khu di tích, Ban Tuyên giáo thành ủy triển khai sinh hoạt chuyên đề quý III, đồng chí Đại úy, CCB Tống Thành Lập - Thủy thủ tàu 56, là nhân chứng lịch sử của Đoàn tàu không số, kể về những chuyến vượt biển chở vũ khí vào miền Nam…

Sau phong trào đồng khởi Bến Tre năm 1960 và sự ra đời của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (20-12-1960), là sự kiện hết sức trọng đại của cách mạng miền Nam, nhằm đoàn kết toàn dân chống lại xâm lược của đế quốc Mỹ và ngụy quyền Sài Gòn. Cũng trong thời kỳ này, đế quốc Mỹ đẩy mạnh chiến tranh ở miền Nam. Vì vậy, ngày 23-10-1961, Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương đã quyết định thành lập Đoàn 759, với tên gọi “Đoàn tàu không số”. Ngày 29-1-1964, Đoàn 759 đổi tên thành Lữ đoàn 125. Đơn vị có nhiệm vụ bí mật vận chuyển vũ khí, đạn dược và cán bộ chi viện cho chiến trường miền Nam bằng tuyến đường biển. Thời kỳ đó, căn cứ của Lữ đoàn 125 là Bến Bính (Hải Phòng, với số hiệu K20). Đơn vị sử dụng các tàu vận tải cỡ nhỏ, thâm nhập miền Nam tại các căn cứ ở bến sông Gianh (Quảng Bình), Sa Kỳ (Quảng Ngãi), Vũng Rô (Phú Yên), Lộc An (Bà Rịa - Vũng Tàu), Thạnh Phong (Bến Tre) và Vàm Lũng (Cà Mau).

Để tìm địa điểm thuận lợi, tạo nên bến bãi an toàn, đảm bảo yếu tố bí mật, đầu năm 1961, Trung ương Cục miền Nam đã cử cán bộ về huyện Xuyên Mộc (Bà Rịa) để nghiên cứu địa hình, địa vật, tổ chức lực lượng, chuẩn bị bến bãi và cơ sở vật chất cần thiết để tiếp nhận vũ khí từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Đông Nam Bộ. Sau từng bước thăm dò, nghiên cứu địa hình và tình hình hoạt động của địch tại địa bàn, ta đã chọn khu vực ven biển từ Kẻ Gà, Hàm Tân đến Hồ Cốc, Lộc An để xác định đặt bến. Năm 1961, Trung ương Cục miền Nam đã quyết định chọn cửa biển Lộc An làm điểm đón tàu vận chuyển vũ khí của đường Hồ Chí Minh trên biển từ Bắc vào chiến trường miền Đông Nam Bộ. Sở dĩ Lộc An được chọn là một trong những điểm để Tàu không số cập bến, vì nơi đây nằm cuối hạ nguồn nơi sông Ray đổ ra cửa biển Lộc An. Bến Lộc An nằm bên cửa sông Ray, đây là con sông hợp thành từ nhiều con suối, trong đó suối Gia Tiên thuộc vùng núi Xuân Lộc (tỉnh Long Khánh cũ), là con suối chính. Bên phải cửa biển là xã Lộc An thuộc huyện Đất Đỏ, bên trái là xã Phước Thuận (thuộc huyện Xuyên Mộc). Hai bên sông Ray là rừng nguyên sinh ngập mặn, nối liền với rừng Bình Châu, Phước Bửu và hệ thống rừng già rộng lớn ở phía Bắc và Tây Bắc, mạng lưới bố phòng của địch ở vùng này cũng mỏng, do địa hình rừng núi ngăn cách, nên mọi hoạt động của địch tại đây hạn chế. Do đó cửa biển Lộc An sẽ là địa điểm thuận lợi cho việc vận chuyển, cất giấu và chuyển tải vũ khí đến các căn cứ kháng chiến của ta ở miền Đông.

Cửa biển Lộc An phía sông Ray có luồng lạch khá sâu, nhân dân trong vùng có truyền thống cách mạng, Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp Pháp, cửa biển Lộc An trong tuyến giao thông nối liền miền Đông Nam bộ với miền Bắc. Vì vậy Trung ương Cục chọn bến Lộc An để làm bến bãi cho Tàu không số vừa, bảo đảm yếu tố bí mật, thuận lợi cho việc cất giấu vũ khí, vừa có khả năng tác chiến tốt, có hiệu quả chiến đấu khi có các tình huống xấu do địch gây ra.

Những cán bộ, chiến sĩ được giao nhiệm vụ điều khiển Tàu không số, đều là những người có kinh nghiệm đi biển, khôn khéo ngụy trang, luồn lách, giả làm tàu đánh cá, lợi dụng nước biển để giấu hàng, tránh sự phát hiện của địch. Khi đã cập bến an toàn, các cán bộ, chiến sĩ lập tức kết nối với lực lượng địa phương, tìm cách vận chuyển vũ khí nhanh chóng để trang bị cho các đơn vị chủ lực, bảo vệ an toàn tàu và bến bãi.

Theo lời kể của Đại úy, CCB Tống Thành Lập - Thủy thủ Tàu 56, ông đã có 3 chuyến đi biển ra miền Bắc nhận vũ khí và đã cập bến an toàn, đó là vào các năm 1963, 1964 và 1965. Một chi tiết mới từ trước đến nay chưa từng ghi trong sách báo, trong chuyến đi đầu tiên trên tàu chở theo 5 chiếc quan tài, trong mỗi chiếc để vào một cục đá nặng, nếu trong quá trình hải hành bị lộ phải chiến đấu với địch, thủy thủ hy sinh sẽ thủy táng anh em xuống biển để giữ bí mật. Về sau cấp trên không cho chở theo quan tài. Chuyến đi 10 ngày đêm lênh đênh trên biển, chở theo 20 tấn vũ khí. Số vũ khí này sau đó bổ sung cho các đơn vị chủ lực của Bộ Tư lệnh Miền và các tỉnh miền Đông, kịp thời trang bị và đẩy mạnh các hoạt động đánh địch, mở rộng vùng giải phóng, góp phần giành thắng lợi vang dội trong chiến dịch Bình Giã (2.12.1964 – 3.1.1965).

Chuyến đi thứ 2 năm 1964 cũng cập bến thành công. Số vũ khí này đã kịp thời bổ sung cho bộ đội ta bước vào giai đoạn II của chiến dịch Bình Giã, làm nên chiến thắng Bình Giã và góp phần cùng quân dân miền Nam đánh bại chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ - ngụy.

Đặc biệt chuyến đi lần thứ 3, tàu cập bến Lộc An vào đêm giao thừa năm Ất Tỵ (1-2-1965). Đây là chuyến tàu chở 70 tấn vũ khí, lớn nhất so với hai chuyến trước. Số vũ khí này đã trang bị cho các đơn vị quân giải phóng, chuẩn bị cho chiến dịch Phước Long - Đồng Xoài (từ 10-5 đến 22-7-1965). Nhờ có vũ khí trang bị kịp thời, giữa năm 1965 quân và dân huyện Xuyên Mộc đã cơ bản phá toàn bộ hệ thống ấp chiến lược, giải phóng 2/3 đất đai, thế làm chủ vững mạnh, chính quyền ở các xã được thiết lập từng bước ổn định đời sống nhân dân. Cũng theo đồng chí Tống Thành Lập cho biết: Sau chuyến tàu thứ 3, Bộ Tư lệnh Miền dự đoán khả năng bến Lộc An có thể bị lộ, vì vậy ta quyết định xóa bỏ luôn bến này.

Bến Lộc An và các thủy thủ Tàu 56 thuộc Đoàn tàu không số, là một chiến tích đầy thuyết phục về lòng dũng cảm, táo bạo, mưu trí của quân và dân huyện Xuyên Mộc - Long Đất nói riêng và tỉnh Bà Rịa nói chung lúc bấy giờ. Là chứng tích của tuyến đường vận tải chiến lược trên biển của quân và dân ta, với tên gọi “đường mòn Hồ Chí Minh trên biển”, con đường chở vũ khí từ miền Bắc vào chi viện cho chiến trường miền Nam. Bến Lộc An hôm nay được nhà nước công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia năm 1995. Bến Lộc An khu di tích lịch sử văn hóa, là địa chỉ Đỏ để giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.

Về với bến tàu Lộc An, được nghe những chuyến hải hành của Đoàn tàu không số, đội ngũ văn nghệ sĩ chúng tôi cảm nhận như được sống lại cùng lịch sử, về những năm tháng chiến tranh khốc liệt mà quân và dân ta đã trải qua. Càng tìm hiều những câu chuyện của Đoàn tàu không số, chúng tôi càng thêm tự hào về những chiến công anh dũng, sự hy sinh gian khổ của biết bao cán bộ, chiến sỹ trên các chuyến tàu. Những câu chuyện về họ đã trở thành bất tử, là một huyền thoại đẹp cho lớp lớp thế hệ mai sau, biết trân trọng và tự hào về truyền thống yêu nước và ý chí quật cường của một dân tộc đã “Rũ bùn đứng dậy sáng lòa”, đồng thời khơi gợi cảm xúc cho văn nghệ sĩ khai thác các chất liệu trong các sáng tác của mình./.