Hương trà trong “lòng thép”

Một vòng tròn 14 năm

Tháng 10-2012, tại Viêng Chăn (Lào), Hội nghị Bộ trưởng ASEAN về phụ nữ lần thứ nhất ghi nhận việc Ủy ban ASEAN về Phụ nữ thông qua Điều khoản tham chiếu của Mạng lưới Doanh nhân nữ ASEAN (AWEN). Ngày 22-4-2014, Mạng lưới chính thức ra mắt tại Hà Nội, Việt Nam là nước điều phối trong hai năm đầu. Người giữ vai trò Chủ tịch đầu tiên cũng là một nữ doanh nhân Việt Nam, bà Nguyễn Thị Tuyết Minh.

Mười bốn năm sau, ngày 2-10-2026, Lễ trao Giải thưởng Nữ doanh nhân ASEAN xuất sắc năm 2026 lại được diễn ra tại chính Viêng Chăn, do Hội Nữ doanh nhân Lào đăng cai. Hành trình của AWEN như một vòng tròn, khép lại đúng nơi nó bắt đầu.

Từ khi ra mắt năm 2014 tới nay, AWEN đã trở thành nơi gặp gỡ của các tổ chức nữ doanh nhân 11 quốc gia Đông Nam Á. Nhiệm kỳ 2026-2027, Mạng lưới đặt ra ba ưu tiên: Nâng cao năng lực các tổ chức thành viên và tăng liên kết khu vực; mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, vốn và đầu tư cho nữ doanh nhân; thúc đẩy chuyển đổi số để những doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ không đứng ngoài cuộc. Giải thưởng năm nay vinh danh 90 nữ doanh nhân có thành tích nổi bật trong sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo và có đóng góp cho cộng đồng. Việt Nam có 9 doanh nhân được vinh danh, trong đó có một “bông hồng thép” đến từ Thái Nguyên - Tiến sĩ Nguyễn Thị Vinh.

Người giữ lửa

Thái Hưng bắt đầu từ một doanh nghiệp tư nhân dịch vụ kim khí, do hai vợ chồng đều là CCB: ông Nguyễn Quốc Thái và bà Nguyễn Thị Cải thành lập ngày 22-5-1993. Con gái cả ông bà, chị Nguyễn Thị Vinh - không vào nghề từ chiếc ghế kế nghiệp, mà bắt đầu từ công nhân, nhân viên tiếp thị, thủ kho, rồi lên phó giám đốc. Năm 2015, chị nhận chức Tổng Giám đốc từ mẹ. Năm 2024, chị làm Chủ tịch HĐQT.

Thép là nghề nặng, lâu nay vẫn được xem là nghề của đàn ông. Hơn ba mươi năm, doanh nghiệp kim khí ở phường Gia Sàng đã phát triển thành một trong 50 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam, với gần 2.000 lao động và khoảng 13% thị phần thép cả nước. Thép Thái Hưng có mặt tại nhiều công trình lớn của Việt Nam. Từ năm 2016, Thái Hưng là cổ đông lớn của Công ty CP Gang Thép Thái Nguyên, nơi được coi là cái nôi của ngành thép Việt Nam.

Vậy mà nói về vai trò của mình, chị không nhắc đến những con số ấy. “Tôi chỉ là người giữ lửa. Lửa thì bố mẹ tôi nhóm lên từ năm 1993. Việc của tôi là giữ cho nó cháy đều và cháy sạch” - chị Nguyễn Thị Vinh nói. Chữ “sạch” ấy, với chị, là minh bạch trong quản trị và bền vững trong cách làm ra lợi nhuận. Chị vẫn quan niệm, phát triển bền vững không phải là một lựa chọn, mà là nghĩa vụ của doanh nghiệp.

Giải thưởng năm nay cũng không phải lần đầu gia đình Thái Hưng được gọi tên. Năm 2007, bà Nguyễn Thị Cải vinh dự nhận Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trao tặng. Và 14 năm sau (năm 2021), chị Nguyễn Thị Vinh tiếp bước đón nhận Giải thưởng này. Năm 2025, chị Vinh có tên trong Top 10 “Bông hồng vàng” của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam... Khi chiếc cúp từ Lào về đến tay, chị chia sẻ: “Tôi nhận Giải thưởng này như nhận thay cho rất nhiều người. Cho bố mẹ tôi, cho anh chị em Thái Hưng và cho những người phụ nữ ngày ngày đi hái chè trên đồi...”.

Mang lửa lên đồi chè

Thép là nghề cha mẹ trao lại, nhưng chị không coi đó là giới hạn của mình. Từ năm 2018, bên cạnh những chuyến hàng thép, Thái Hưng có thêm những khu đô thị và một ngôi trường mang tên IRIS. Còn cây chè đến với chị từ một niềm trăn trở: Chè Thái Nguyên nổi tiếng khắp nơi, nhưng chè Việt hiện mới bán được khoảng 65% mức giá bình quân của thế giới. Chị gọi đó là “bài toán giá trị”, một trong sáu bài toán lớn chị đặt ra cho ngành chè, bên cạnh khoa học công nghệ, phát triển bền vững hay du lịch trải nghiệm.

Và chị quyết định không chỉ nói về những bài toán ấy, mà bắt tay vào giải. Nơi chị chọn để bắt đầu là vùng chè Quân Chu, Phú Xuyên, dưới chân núi Tam Đảo. Tháng 5-2026, khu sản xuất, chế biến chè công nghệ cao với khoảng 300ha vùng nguyên liệu hữu cơ, vốn khoảng 1.200 tỷ đồng, được khởi công tại xã Quân Chu, cùng với một tổ hợp văn hóa, thể thao, sân golf gần 90ha để đưa du khách đến với vùng chè. Mục tiêu chị đặt cho dự án chè không dừng ở việc bán sản phẩm, mà là nâng tầm giá trị văn hóa để đưa trà Việt ra thế giới.

“Thép cho tôi sự kiên định, còn chè dạy tôi sự kiên nhẫn. Một búp chè ngon phải chờ đủ nắng, đủ sương, không vội được” - chị nói. Chị hay nhắc một con số: “Trong hơn 200.000 nông hộ và gần 300 hợp tác xã trồng chè của Thái Nguyên, 87% là phụ nữ. Nếu chè Thái Nguyên bán được giá hơn, người được hưởng trước tiên chính là những người phụ nữ ấy. Đó cũng là điều AWEN theo đuổi, để những người phụ nữ làm ra giá trị được đứng ở chỗ xứng đáng hơn trong chuỗi giá trị” - chị Vinh chia sẻ.

Trên cương vị Chủ tịch Hội Nữ doanh nhân tỉnh, Tiến sĩ Nguyễn Thị Vinh ít khi nói về mình. Nhưng với những chị em mới bước vào kinh doanh, chị luôn có một lời nhắn gửi: “Đừng ngại bắt đầu từ việc nhỏ. Tôi cũng bắt đầu công việc từ một công nhân”.

Chiếc cúp hồng từ Viêng Chăn đã về Thái Nguyên. Nhưng với chị, Giải thưởng không khép lại một chặng đường, mà đặt thêm những đòi hỏi mới. Phía trước là những đồi chè Phú Xuyên, Quân Chu đang dần trở thành vùng nguyên liệu hữu cơ; là mong muốn đưa trà Thái Nguyên ra thế giới với đúng giá trị của nó; là những người phụ nữ trồng chè cần được hưởng nhiều hơn từ chính búp chè mình hái.

Mẻ chè ngon không đến từ ngọn lửa lớn nhất, mà từ ngọn lửa được giữ đều đến cuối. Trong suốt chặng đường qua, ngọn lửa ở Thái Hưng đã được gìn giữ như thế. Giờ đây, nó đang được nhóm thêm trên những đồi chè, để từ mảnh đất được coi là cái nôi của ngành thép Việt Nam, hương trà Thái Nguyên đi xa hơn, cùng tên tuổi của những nữ doanh nhân Việt Nam trên bản đồ ASEAN.

(*) Ban chỉ đạo 35 Tỉnh ủy Thái Nguyên