Tính toán nào cho cuộc điện đàm Mỹ - Nga?

Không phải ngẫu nhiên mà ông Trump gọi điện cho Tổng thống Putin. Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã bước sang tuần thứ ba mà vẫn chưa biết sẽ đi đến đâu. Bộ trưởng chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết Mỹ và Israel đã tấn công hơn 15.000 mục tiêu tại Iran kể từ khi phát động chiến dịch tấn công, với trung bình hơn 1.000 mục tiêu mỗi ngày. Theo ông Hegseth, năng lực sản xuất tên lửa đạn đạo của Iran “về cơ bản đã bị vô hiệu hóa”.

Thế nhưng, kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran vẫn tiếp tục gieo kinh hoàng cho đối thủ. Một giai đoạn đối đầu mới đã bắt đầu khi Iran tuyên bố chuyển sang khai hỏa tên lửa với đầu đạn 1 tấn, 2 tấn, có thể gây ra mức tàn phá lớn. Nước này lại còn sở hữu thủy lôi, loại “sát thủ ngầm” có thể bóp nghẹt hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt bằng cách biến eo biển Hormuz thành “tử địa” đối với các tàu chở dầu.

Xem ra, cả hai bên đều đang đối mặt với những hạn chế trong chiến lược của mình. Bất chấp lời kêu gọi “đầu hàng vô điều kiện” của ông Trump, Iran vẫn không hề lay chuyển. Lãnh tụ mới của Iran là ông Mojtaba Khamenei tuyên bố: “Iran đã thực hiện một cách cụ thể phần nhỏ trong cuộc trả thù. Trả thù sẽ vẫn nằm trong ưu tiên hàng đầu của chúng tôi cho tới khi hoàn thành trọn vẹn”. Cuộc chiến đã trở thành cuộc thử thách ý chí, trong đó sức mạnh quân sự chưa chắc đã quan trọng hơn khả năng chịu đựng những tổn thất kinh tế và thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Trong bối cảnh đó, chủ động điện đàm với ông Putin là động thái của ông Trump nhằm kiểm soát khả năng Nga hỗ trợ Iran trong cuộc xung đột. Lâu nay, Nga duy trì quan hệ đối tác chiến lược với Iran, đặc biệt trong lĩnh vực quân sự và an ninh năng lượng. Một số quan chức Mỹ đã cảnh báo rằng Nga đang chia sẻ thông tin tình báo với Iran liên quan đến các hoạt động quân sự của Mỹ trong khu vực Trung Đông.

Khi cuộc chiến ngày càng kéo dài và căng thẳng thêm, việc ông Trump trực tiếp trao đổi với ông Putin có thể xem là nỗ lực “ngoại giao phòng ngừa” nhằm truyền đạt rõ ràng các “lằn ranh đỏ” chiến lược từ phía Mỹ. Washington đặc biệt lo ngại về kịch bản Mátxcơva sẽ cung cấp thông tin tình báo, thiết bị quân sự hoặc hỗ trợ hậu cần cho Tehran. Nếu Nga tham gia sâu vào việc hỗ trợ Iran, cục diện chiến tranh có thể thay đổi đáng kể, thậm chí dẫn tới hình thành mặt trận đối đầu mới giữa Mỹ và Nga, khiến hệ thống an ninh quốc tế rơi vào tình trạng nguy hiểm hơn.

Cái giá về kinh tế từ cuộc chiến cũng đang khiến Washington đau đầu. Giá dầu đã tăng vọt sau khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran và hiện đã lên tới trên 100 USD mỗi thùng với dầu Brent và 97 USD mỗi thùng dầu WTI. Trước xung đột, giá hai loại dầu này chỉ là 73 USD và 67 USD. Chiến thuật của Iran bóp nghẹt tuyến đường qua eo biển Hormuz càng khiến giá dầu nhảy múa. Nếu sự gián đoạn này kéo dài một tháng, giá dầu có thể vọt lên mức 150 USD/thùng. Còn nếu Hormuz bị đóng cửa trong thời gian từ ba tháng trở lên, giá dầu thậm chí có thể chạm mốc 200 USD/thùng.

Ở Mỹ, người dân đã bắt đầu ngấm đòn xung đột Trung Đông. Theo tính toán của ông Mark Wolfe - Giám đốc điều hành Hiệp hội giám đốc hỗ trợ năng lượng quốc gia Mỹ, với việc giá xăng tăng 20% kể từ xung đột Trung Đông nổ ra, trung bình mỗi hộ gia đình Mỹ có thể tốn thêm hơn 100 USD cho tiền xăng mỗi tháng. Trong khi đó, dữ liệu chính phủ công bố ngày 13-3 cho thấy kinh tế Mỹ tăng trưởng chậm hơn đáng kể so với ước tính ban đầu trong quý 4-2025 do chi tiêu tiêu dùng và chi tiêu chính phủ thấp hơn dự báo.

Chính vì thế, trong cuộc điện đàm, ông Trump phải tính đến việc tạm ngừng lệnh trừng phạt dầu khí mà Washington đang áp đặt với Nga, nhà cung cấp dầu lửa và khí đốt hàng đầu thế giới, để cứu giá dầu. Bộ Tài chính Mỹ đã ban hành giấy phép cho phép các nước tiếp tục mua dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Nga đã được bốc lên tàu tính đến ngày 12-3-2026. Quyết định này sẽ kéo dài đến ngày 11-4-2026. Đây là nhượng bộ của Mỹ với Nga nhằm giảm bớt tác động tiêu cực từ xung đột Trung Đông tới kinh tế Mỹ và thế giới.

Thời kỳ bất ổn địa chính trị đang tạo nên một bàn cờ chiến lược phức tạp, nơi các cường quốc buộc phải vừa cạnh tranh, vừa hợp tác. Việc Mỹ chủ động liên lạc với đối thủ là Nga chính là tính toán thực dụng trong xu hướng đó.