Sức sống mới ở “Làng Bích hoạ Hòn Thiên”

Từ nét vẽ nghĩa tình đến bước ngoặt sinh kế

Nằm tựa lưng bên bờ đầm Nại yên bình, thôn Hòn Thiên (xã Xuân Hải, tỉnh Khánh Hoà) trước đây chỉ là một làng chài nhỏ, nhịp sống người dân đơn thuần gắn liền với nghề nuôi hàu Thái Bình Dương, đánh bắt nhuyễn thể và nuôi cá bè trên đầm. Những ngôi nhà trong thôn khi ấy còn loang lổ bởi lớp tường vôi nứt vỡ, mòn phai theo gió biển.

Bước ngoặt đổi thay của thôn Hòn Thiên chỉ bắt đầu từ tháng 12-2020, khi dự án “Làng Bích họa Hòn Thiên” chính thức được khởi xướng. Người mở ra ý tưởng này chính là anh Nguyễn Thái Lai, một người con của quê hương Xuân Hải.

Chia sẻ về những ngày đầu lập dự án, anh Nguyễn Thái Lai (người sáng lập dự án) nhớ lại: “Thời điểm bắt đầu dự án, chúng tôi đối mặt với không ít khó khăn. Từ vận động người dân đồng ý cho họa sĩ vẽ lên tường nhà đến thuyết phục bà con cùng chung tay giữ gìn vệ sinh đường làng, phân loại rác thải là cả một quá trình. Nhưng bằng sự kiên trì và mong muốn làm đẹp cho quê hương, dự án từng bước nhận được sự đồng thuận của bà con”.

Chính sự chung sức, đồng lòng của người dân đã tiếp thêm niềm hứng khởi cho các nghệ sĩ phóng bút sáng tạo. Hơn 40 bức tranh 3D và tranh tường khổ lớn lần lượt ra đời, biến những mảng tường cũ kỹ thành một “bảo tàng nghệ thuật ngoài trời” sinh động. Tại đây, mỗi tác phẩm không chỉ tái hiện nét sinh hoạt đặc trưng của một “làng chài”; từ cảnh ngư dân vạm vỡ kéo lưới, thiếu nữ đội nón lá đi chợ cá sớm đến các bức tranh tuyên truyền bảo vệ môi trường, bảo tồn động vật biển. Đáng chú ý, sự xuất hiện của những câu slogan hóm hỉnh, gần gũi như “Còn trẻ mà, xách ba lô lên và đi thôi”, “Đường còn dài và ta cứ đi thôi”... đã tạo nên điểm nhấn hiện đại, thu hút đông đảo du khách đến check-in.

Theo ông Nguyễn Lê Đương, Trưởng thôn Hòn Thiên (xã Xuân Hải): “Hòn Thiên trở thành “Làng Bích họa” đầu tiên được ghi danh trên bản đồ du lịch của tỉnh Khánh Hòa. Quan trọng hơn, không gian sống được làm mới đã làm thay đổi nhận thức của chính người dân. Ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, trang trí ngõ xóm được nâng lên rõ rệt, góp phần thiết thực vào phong trào xây dựng nông thôn mới tại địa phương”.

Chị Lê Thị Hiền, nhân viên phục vụ khách trải nghiệm tại Hòn Thiên, chia sẻ: “Trước đây bà con chỉ biết đi biển, làm đầm. Từ ngày có tranh bích họa, khách du lịch về đông, chúng tôi được hướng dẫn cách làm dịch vụ, tiếp đón khách chu đáo. Thấy làng quê mình sạch đẹp, được du khách khen ngợi, ai nấy đều rất tự hào”.

Đánh thức tiềm năng, hướng tới phát triển bền vững

Sau hơn 6 năm hình thành và phát triển, Hòn Thiên đã thực sự chuyển mình. Trung bình mỗi tháng, “Làng Bích hoạ” đón khoảng 200 lượt khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm. Hòn Thiên cũng trở thành bối cảnh quen thuộc của nhiều đài truyền hình, cơ quan báo chí và các chương trình thực tế, giúp hình ảnh làng chài phía Nam tỉnh Khánh Hòa được lan tỏa rộng rãi.

Đến Hòn Thiên hôm nay, du khách không chỉ check-in bên những bức tường nghệ thuật mà còn được hòa mình vào chuỗi hoạt động trải nghiệm đa dạng như: Leo núi Hòn Thiên cao 100m để ngắm hoàng hôn buông xuống đầm Nại; mặc áo bà ba lội ao bắt cá, tôm, ốc; chèo thuyền kayak xuyên qua những rặng đước, rặng mắm ngợp xanh và thưởng thức hải sản tươi sống ngay tại địa phương.

Anh Nguyễn Thái Lai phấn khởi cho biết: “Điều đáng quý nhất của chúng tôi là dự án đã bắt đầu mang lại giá trị thực tế cho cộng đồng. Từ chỗ lạ lẫm, bà con nay đã trực tiếp tham gia vào chuỗi dịch vụ du lịch, bán sản phẩm OCOP, ẩm thực địa phương để tăng thêm thu nhập. Sự giao lưu rộn ràng giữa du khách và người dân thôn Hòn Thiên đã mang lại sức sống mới cho một vùng quê ven đầm”.

Những chuyển biến tích cực tại Hòn Thiên cũng nhận được sự đánh giá cao từ chính quyền và các đoàn thể địa phương. Ông Huỳnh Thắng Lợi, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Xuân Hải (tỉnh Khánh Hoà) cho biết: “Mô hình “Làng Bích họa Hòn Thiên” là một hướng đi đúng đắn trong phát triển du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới. Việc xã hội hóa nghệ thuật không chỉ làm thay đổi diện mạo nông thôn mà còn nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho người dân”.

Cùng chung nhận định, ông Võ Sỹ Tráng, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn Hòn Thiên bày tỏ: “Dự án đã tạo sự đoàn kết rất lớn trong nhân dân. Bà con tự giác bảo vệ các bức tranh, giữ gìn cảnh quan sạch đẹp vì hiểu rằng đây chính là tài sản chung, là bộ mặt của thôn làng”.

Dù đã đạt được những kết quả ban đầu khả quan, nhưng hành trình phía trước của Hòn Thiên vẫn cần những bước đi bài bản hơn để du lịch cộng đồng thực sự trở thành trụ cột sinh kế.

Bày tỏ về định hướng phát triển trong tương lai, anh Nguyễn Thái Lai bộc bạch: “Mong muốn lớn nhất của chúng tôi là dùng nghệ thuật để tiếp tục “đánh thức” trọn vẹn tiềm năng đầm Nại, đưa Hòn Thiên trở thành điểm đến du lịch cộng đồng sinh thái bền vững. Mục tiêu cốt lõi là tạo sinh kế lâu dài, mở ra cơ hội để thanh niên địa phương có thể lập nghiệp và làm giàu ngay trên chính mảnh đất của quê hương. Chúng tôi hy vọng mỗi du khách khi rời Hòn Thiên không chỉ lưu giữ những bức hình đẹp, mà còn cảm nhận được cái tình cùng với nhịp sống chân chất của làng chài để rồi yêu, nhớ và quay trở lại”.

Chiều muộn trên đầm Nại, ánh hoàng hôn đỏ thẫm buông xuống mặt nước yên ả, phản chiếu lên những bức tường bích họa rực rỡ sắc màu. Tiếng cười nói của du khách hòa cùng tiếng sóng vỗ nhẹ vào mạn thuyền tạo nên bản hợp xướng thanh bình. Sự chuyển mình của Hòn Thiên hôm nay chính là minh chứng sinh động cho sức mạnh của nghệ thuật gắn liền với lòng yêu quê hương và tư duy làm du lịch cộng đồng đúng đắn của người dân địa phương, nơi sắc màu nghệ thuật đã thực sự hòa quyện và làm hồi sinh một vùng quê ven biển.