Mỗi đồng lương là mồ hôi, mỗi quyền lợi cần phải bảo vệ

Ngày Quốc tế Lao động 1-5 hằng năm là dịp để tôn vinh những người lao động trên khắp thế giới - những con người đang ngày đêm tạo ra của cải vật chất, vận hành guồng máy sản xuất, góp phần dựng xây xã hội. Nhưng hơn cả những khẩu hiệu hay lời chúc mừng, điều người lao động cần nhất vẫn là việc làm ổn định, thu nhập xứng đáng, môi trường làm việc an toàn và những quyền lợi hợp pháp được bảo đảm đầy đủ.

Không phải ai cũng nhìn thấy

Đằng sau mỗi đồng lương là mồ hôi, công sức, thời gian và cả những nhọc nhằn không phải ai cũng nhìn thấy. Có người thức dậy từ tinh mơ ra công trường. Có người đứng hàng giờ bên dây chuyền sản xuất. Có người đội nắng, dầm mưa ngoài đường phố. Có người xa quê mưu sinh trong những khu nhà trọ chật hẹp, tằn tiện từng khoản chi để gửi tiền về nuôi cha mẹ, con cái. Đồng lương đối với họ không chỉ là thu nhập, mà còn là hy vọng, là chỗ dựa của cả gia đình.

 Vì thế, trả lương đúng, đủ và kịp thời không chỉ là nghĩa vụ pháp lý của người sử dụng lao động mà còn là yêu cầu về đạo lý. Chậm lương một tháng có thể khiến nhiều gia đình lao đao. Nợ lương kéo dài có thể đẩy người lao động vào cảnh vay mượn, thiếu thốn, cuộc sống đảo lộn. Không ít vụ việc thời gian qua cho thấy, khi quyền lợi cơ bản bị xâm phạm, mâu thuẫn lao động dễ phát sinh, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và môi trường đầu tư.

Cùng với tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp là “tấm lưới an sinh” quan trọng đối với người lao động. Đó là chỗ dựa khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, mất việc làm hoặc khi hết tuổi lao động. Thế nhưng trên thực tế, vẫn còn tình trạng doanh nghiệp chậm đóng, nợ đóng, trốn đóng bảo hiểm; ký hợp đồng không đúng quy định; tìm cách né tránh trách nhiệm với người lao động. Hệ quả cuối cùng người gánh chịu vẫn là công nhân, người làm thuê - những người vốn đã nhiều khó khăn.

Một môi trường làm việc an toàn cũng là quyền lợi không thể xem nhẹ. Mỗi vụ tai nạn lao động xảy ra đều để lại những mất mát lớn lao: Sức khỏe bị tổn hại, thu nhập bị gián đoạn, gia đình rơi vào khó khăn, thậm chí có trường hợp mất đi người thân mãi mãi. Không thể đánh đổi an toàn của người lao động lấy tiến độ sản xuất hay lợi nhuận kinh doanh. Trang thiết bị bảo hộ, quy trình vận hành, huấn luyện an toàn lao động phải là yêu cầu bắt buộc, không thể làm qua loa, hình thức.

Cần chăm lo cho người lao động!

Ở góc độ rộng hơn, chăm lo người lao động chính là chăm lo cho sự phát triển bền vững. Một doanh nghiệp muốn đi xa không thể chỉ quan tâm doanh thu mà bỏ quên con người. Khi người lao động được tôn trọng, được đối xử công bằng, được bảo đảm quyền lợi chính đáng, họ sẽ gắn bó hơn, năng suất cao hơn, chất lượng công việc tốt hơn. Đó là mối quan hệ hai chiều, cùng có lợi.

 Nhà nước đã ban hành nhiều quy định nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động; tổ chức Công đoàn trước đây cũng đã từng phát huy vai trò đại diện, chăm lo và bảo vệ đoàn viên, người lao động... Tuy nhiên, để chính sách đi vào cuộc sống, cần sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa của các cơ quan chức năng. Thanh tra lao động phải thực chất, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm. Những doanh nghiệp cố tình nợ lương, nợ bảo hiểm, vi phạm an toàn lao động cần bị xử lý nghiêm minh, không thể “nhắc nhở cho qua”.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách tiền lương, nhà ở xã hội, nhà trẻ cho con công nhân, dịch vụ y tế cơ sở, thiết chế văn hóa tại khu công nghiệp... Người lao động không chỉ cần thu nhập mà còn cần điều kiện sống tối thiểu để an cư, yên tâm gắn bó lâu dài. Khi một công nhân phải dành phần lớn thu nhập cho tiền thuê trọ, học phí, chi phí sinh hoạt đắt đỏ, thì mọi nỗ lực cải thiện đời sống vẫn còn dang dở.

Mỗi dịp 1-5, chúng ta nói nhiều đến sự trân trọng đối với người lao động. Sự trân trọng ấy cần được thể hiện bằng hành động cụ thể: Lắng nghe tâm tư của công nhân, giải quyết kiến nghị chính đáng, bảo vệ người yếu thế, xử lý nghiêm hành vi xâm phạm quyền lợi lao động. Đó mới là cách tôn vinh thiết thực nhất.

Một xã hội văn minh không thể để người tạo ra của cải bị thiệt thòi. Một nền kinh tế muốn phát triển lành mạnh không thể xây trên sự bấp bênh của người làm công ăn lương. Mỗi đồng lương là mồ hôi. Mỗi quyền lợi là thành quả chính đáng. Và mỗi quyền lợi ấy phải được bảo vệ bằng pháp luật nghiêm minh, bằng trách nhiệm xã hội và bằng lương tri của những người sử dụng lao động.