Khát vọng ‘vươn Đông, tỏa Tây’ ở Quảng Trị

Sau hợp nhất, Quảng Trị có thêm dư địa để phát huy những lợi thế đặc thù của một địa phương vừa hướng biển, vừa giáp biên giới. Phía Đông là gần 200km bờ biển, đặc khu Cồn Cỏ, hai cảng biển nước sâu Mỹ Thủy và Hòn La, hai cảng hàng không Đồng Hới và Quảng Trị cùng hệ thống các khu kinh tế ven biển. Phía Tây là hơn 400km đường biên giới với ba cửa khẩu quốc tế Cha Lo, Lao Bảo, La Lay, mở ra không gian giao thương với Lào, đông bắc Thái Lan và các quốc gia thuộc Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng.

Không chỉ sở hữu những lợi thế về địa lý, Quảng Trị còn nằm trên điểm giao thoa giữa trục phát triển Bắc - Nam và Hành lang Kinh tế Đông - Tây. Ba hành lang giao thông chiến lược gồm Quốc lộ 15D, Quốc lộ 9 và Quốc lộ 12A tạo điều kiện kết nối khu vực biên giới với hệ thống cảng biển, các trung tâm sản xuất và thị trường quốc tế.

Vị trí ấy mở ra cơ hội để Quảng Trị đảm nhận vai trò cửa ngõ ra biển của các khu vực nội địa trong tiểu vùng Mê Kông, đồng thời trở thành đầu mối kết nối giữa kinh tế biển với không gian kinh tế lục địa Đông Nam Á. Nếu được khai thác hiệu quả, những lợi thế về địa lý và giao thông sẽ không chỉ tạo thêm động lực tăng trưởng cho địa phương mà còn góp phần thúc đẩy liên kết kinh tế liên vùng, mở rộng giao thương quốc tế.

Tại cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị ngày 29/4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo định vị lại không gian phát triển của tỉnh theo chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây”. Định hướng này đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khai thác hiệu quả lợi thế biển, đồng thời mở rộng không gian liên kết với khu vực biên giới và các quốc gia trong tiểu vùng Mê Kông.

Trong tầm nhìn ấy, “Đông” không chỉ là hướng mở ra biển Đông, mà còn là không gian hội tụ các dòng chảy thương mại, đầu tư, công nghệ, logistics và năng lượng. Biển trở thành nguồn lực phát triển quan trọng, gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền, củng cố quốc phòng - an ninh và nâng cao vị thế của đất nước trong hội nhập quốc tế.

Trong khi đó, “Tây” không đơn thuần là khu vực miền núi, biên giới, mà còn là không gian tích tụ nguồn lực về đất đai, rừng, năng lượng và khoáng sản; là cầu nối với Lào, đông bắc Thái Lan và thị trường lục địa Đông Nam Á. Từ đây, các động lực tăng trưởng hình thành ở khu vực ven biển có thể lan tỏa vào nội địa, tạo thêm cơ hội phát triển cho những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Bởi vậy, “vươn Đông” là mở rộng tầm nhìn ra biển, phát triển kinh tế biển và nâng cao năng lực hội nhập; còn “tỏa Tây” là phát huy lợi thế cửa khẩu, hành lang giao thông và nguồn lực nội địa để hình thành mạng lưới liên kết kinh tế rộng mở. Hai hướng đi không tách rời mà bổ trợ cho nhau, cùng tạo nên một cấu trúc phát triển thống nhất.

Lấy biển làm động lực, lấy liên kết làm nền tảng

Trong chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây”, biển được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của Quảng Trị. Để hiện thực hóa định hướng này, Quảng Trị tập trung phát triển không gian biển và đồng bằng ven biển trở thành cực tăng trưởng động lực.

Trong đó, cảng biển nước sâu Mỹ Thủy và Hòn La giữ vai trò quan trọng trong kết nối giao thương; Khu kinh tế đông nam Quảng Trị và Khu kinh tế Hòn La là những không gian thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, năng lượng, chế biến, chế tạo và dịch vụ logistics.

Khi hệ thống cảng biển được kết nối với các khu công nghiệp, trung tâm năng lượng và mạng lưới giao thông liên vùng, lợi thế ven biển sẽ có điều kiện chuyển hóa thành năng lực sản xuất, lưu thông hàng hóa và thu hút dòng vốn đầu tư. Qua đó, Quảng Trị từng bước hình thành chuỗi giá trị gắn kết từ sản xuất, chế biến đến vận tải, xuất nhập khẩu và dịch vụ hậu cần.

Cùng với đất liền, đặc khu Cồn Cỏ được định hướng phát triển theo hướng mạnh về kinh tế, vững về quốc phòng - an ninh; từng bước trở thành điểm đến du lịch biển đảo, trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá, đồng thời là điểm tựa quan trọng trong bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

Nếu kinh tế biển tạo ra động lực tăng trưởng ở phía Đông, thì khu vực biên giới sẽ mở rộng chiều sâu và không gian lan tỏa của động lực ấy. Quảng Trị xác định phát triển khu vực phía Tây không chỉ là nhiệm vụ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, mà còn là hướng đi chiến lược nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế cửa khẩu, thương mại xuyên biên giới và liên kết khu vực.

Theo đó, các khu kinh tế cửa khẩu quốc tế La Lay, Cha Lo và Khu thương mại xuyên biên giới Lao Bảo được kỳ vọng trở thành những đầu mối giao thương quan trọng. Cùng với phát triển kinh tế mậu biên, logistics quốc tế, địa phương chú trọng kinh tế rừng, công nghiệp chế biến lâm sản, khai thác và chế biến khoáng sản hợp lý; đồng thời bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc vùng biên giới.

Để chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây” không dừng lại ở định hướng, hạ tầng giao thông được xác định là một trong những khâu đột phá cần tập trung nguồn lực đầu tư. Những tuyến đường kết nối từ biên giới đến biển sẽ quyết định khả năng khai thông dòng chảy hàng hóa, liên kết các trung tâm kinh tế và phát huy hiệu quả của hệ thống cảng biển, cửa khẩu.

Sự phát triển đồng bộ của cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu và các tuyến giao thông liên vùng sẽ tạo nên mạng lưới kết nối đa phương thức. Từ đó, Quảng Trị có điều kiện nâng cao năng lực vận tải, mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và tạo động lực phát triển cho các ngành kinh tế chủ lực.

Khát vọng từ lợi thế

“Vươn Đông, tỏa Tây” không chỉ là định hướng mở rộng không gian kinh tế, mà còn đặt ra yêu cầu tổ chức lại các nguồn lực phát triển theo hướng đồng bộ, liên kết và bền vững. Trong cấu trúc ấy, kinh tế biển đóng vai trò tạo động lực; khu vực nội địa và biên giới mở rộng không gian lan tỏa; còn hạ tầng giao thông, logistics và hợp tác quốc tế là những mắt xích kết nối các nguồn lực thành sức mạnh tổng hợp.

Để thực hiện mục tiêu này, Quảng Trị cần tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng có tính kết nối cao, tạo môi trường thuận lợi để thu hút doanh nghiệp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Việc phát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp, cảng biển và cửa khẩu cũng cần gắn với bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo đảm sinh kế của người dân và giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương.

Đặc biệt, phát triển kinh tế phải song hành với củng cố quốc phòng - an ninh, bảo vệ chủ quyền biển đảo và biên giới quốc gia. Một không gian phát triển rộng mở chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được xây dựng trên nền tảng ổn định, an toàn, hợp tác và phát triển bền vững.

Từ lợi thế biển đến tiềm năng vùng biên giới, từ các cảng biển nước sâu đến những hành lang giao thông xuyên Á, mỗi nguồn lực đều có thể trở thành một mắt xích trong mạng lưới phát triển chung. Khi được kết nối bằng tư duy đổi mới và tầm nhìn dài hạn, những lợi thế riêng lẻ sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, mở ra không gian tăng trưởng rộng lớn hơn cho Quảng Trị.

Khát vọng “vươn Đông, tỏa Tây” ở Quảng Trị vì thế không chỉ hướng đến những công trình hạ tầng hay những con số tăng trưởng, mà còn là khát vọng khai mở tiềm năng, tạo thêm cơ hội phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trên toàn tỉnh.