Mở rộng quyền lợi dành cho người có công với cách mạng từ năm 2027

Hoàn thiện khái niệm người có công và mở rộng phạm vi bảo đảm quyền lợi

Một trong những nội dung đáng chú ý đầu tiên là việc sửa đổi Điều 3 của Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng theo hướng quy định rõ hơn khái niệm người có công với cách mạng và đối tượng được hưởng chế độ ưu đãi.

Theo quy định mới, người có công với cách mạng là người có công lao cống hiến trong sự nghiệp cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quốc tế, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận. Đồng thời, Pháp lệnh cũng quy định cụ thể hơn về thân nhân người có công, bao gồm cha mẹ, vợ hoặc chồng, con đẻ, con nuôi và người có công nuôi liệt sĩ được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định.

Một điểm mới có ý nghĩa đặc biệt quan trọng được bổ sung tại Điều 6 là quy định nguyên tắc điều chỉnh chế độ ưu đãi người có công với cách mạng phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ, đồng thời bảo đảm người có công và gia đình người có công có mức sống từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư nơi cư trú.

Nếu như trước đây mục tiêu chủ yếu là hỗ trợ, bảo đảm cuộc sống thì nay Pháp lệnh đã nâng yêu cầu lên một mức cao hơn, thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước không để người có công chỉ “đủ sống”, mà phải có điều kiện sống tốt hơn mặt bằng chung của địa phương. Quy định này vừa mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, vừa tạo cơ sở pháp lý để Chính phủ tiếp tục điều chỉnh mức trợ cấp phù hợp với tốc độ tăng trưởng kinh tế và mức sống xã hội.

Một sửa đổi được đông đảo đối tượng thụ hưởng quan tâm là việc bổ sung quy định người có công thuộc nhiều nhóm đối tượng sẽ được hưởng trợ cấp, phụ cấp của nhiều diện khác nhau; riêng chế độ người phục vụ và một số chế độ ưu đãi đặc thù thì được hưởng mức cao nhất. Quy định này khắc phục tình trạng bất cập trước đây, bảo đảm nguyên tắc công bằng, ghi nhận đầy đủ những cống hiến đặc biệt của những người đã có nhiều đóng góp trong các giai đoạn cách mạng khác nhau.

Một trong những điểm nhân văn nổi bật là việc bổ sung trợ cấp người phục vụ đối với người hoạt động cách mạng trước ngày 1-1-1945 và người hoạt động cách mạng từ ngày 1-1-1945 đến trước Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 đang sống tại gia đình. Đây là nhóm đối tượng có tuổi đời rất cao, sức khỏe giảm sút, nhu cầu chăm sóc thường xuyên ngày càng lớn. Chính sách mới thể hiện sự quan tâm thiết thực của Đảng, Nhà nước đối với những người đã có công lao đặc biệt to lớn trong những giai đoạn đầu của cách mạng Việt Nam.

Pháp lệnh sửa đổi cũng mở rộng diện được hưởng bảo hiểm y tế đối với vợ hoặc chồng, con từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi hoặc trên 18 tuổi nếu còn đi học hoặc bị khuyết tật nặng, đặc biệt nặng; đồng thời bổ sung người phục vụ của các lão thành cách mạng cũng thuộc diện được cấp bảo hiểm y tế. Việc mở rộng chính sách này góp phần giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh, tạo điều kiện để thân nhân người có công được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, qua đó bảo đảm cuộc sống ổn định cho cả gia đình người có công.

Một nội dung mới đáng chú ý là trường hợp người hoạt động cách mạng trước năm 1945 hoặc từ đầu năm 1945 đến trước Cách mạng Tháng Tám đã qua đời nhưng chưa được hưởng chế độ ưu đãi thì đại diện thân nhân hoặc người thừa kế vẫn được hưởng trợ cấp theo quy định; thân nhân đủ điều kiện tiếp tục được hưởng chế độ ưu đãi theo pháp luật.

Một trong những nội dung có ý nghĩa sâu sắc là sửa đổi toàn diện Điều 14 về điều kiện, tiêu chuẩn công nhận liệt sĩ. Pháp lệnh quy định rõ hơn các trường hợp được xem xét công nhận liệt sĩ như hy sinh trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu; thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh tại địa bàn đặc thù; làm nghĩa vụ quốc tế; đấu tranh phòng chống tội phạm; dũng cảm cứu người, cứu tài sản; mất tích trong khi thực hiện nhiệm vụ; thương binh nặng chết do vết thương tái phát hoặc chết khi tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên.

Pháp lệnh sửa đổi Điều 16 theo hướng bổ sung việc cấp Giấy chứng nhận thân nhân liệt sĩ và tiếp tục bảo đảm chế độ trợ cấp tuất hằng tháng, bảo hiểm y tế đối với vợ hoặc chồng liệt sĩ đã tái giá nhưng vẫn trực tiếp nuôi con liệt sĩ hoặc chăm sóc cha mẹ liệt sĩ theo quy định.

Một trong những nhóm nội dung sửa đổi lớn nhất là Điều 23 về điều kiện công nhận thương binh và người hưởng chính sách như thương binh. Pháp lệnh quy định rõ các trường hợp bị thương trong chiến đấu, làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đấu tranh chống tội phạm, cứu người, cứu tài sản, làm nghĩa vụ quốc tế... với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 21% trở lên sẽ được xem xét công nhận thương binh. Đồng thời, quy định cụ thể việc giám định lại trong trường hợp vết thương tái phát, còn sót hoặc phát sinh thương tích bổ sung.

Pháp lệnh sửa đổi đồng thời thống nhất chế độ điều dưỡng đối với thương binh, bệnh binh và người hưởng chính sách tương tự. Theo đó, người có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên sẽ được điều dưỡng phục hồi sức khỏe hằng năm thay vì chu kỳ 2 năm như các đối tượng còn lại.

Điều 29 được sửa đổi theo hướng quy định đầy đủ hơn điều kiện xác nhận người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Ngoài trường hợp mắc bệnh liên quan đến phơi nhiễm chất độc hóa học, Pháp lệnh còn bổ sung các trường hợp vô sinh, sinh con dị dạng, dị tật theo danh mục do Chính phủ quy định. Đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết danh mục bệnh, dị dạng, dị tật liên quan đến chất độc hóa học. Nội dung được sửa đổi, bổ sung phản ánh đầy đủ hơn hậu quả lâu dài của chiến tranh hóa học đối với nhiều thế hệ.

Điều 35 được sửa đổi theo hướng xác định rõ đối tượng người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế, đồng thời bổ sung những người làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo, tại Lào và Campuchia được Nhà nước khen thưởng theo quy định. Những sửa đổi này góp phần ghi nhận đầy đủ công lao của những lực lượng đã trực tiếp tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và thực hiện nghĩa vụ quốc tế trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Một nội dung rất nhân văn là quy định chuyển tiếp. Theo đó, những trường hợp hy sinh, bị thương hoặc bị bệnh trước ngày 1-1-2027 nếu không đủ điều kiện theo quy định mới thì vẫn được áp dụng tiêu chuẩn của các Pháp lệnh trước đây để xem xét công nhận.

Lần đầu tiên, Pháp lệnh giao Chính phủ quy định chế độ hỗ trợ cải thiện nhà ở đối với người có công và thân nhân liệt sĩ theo hướng thực hiện thường xuyên, ổn định, phù hợp điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, thay vì triển khai theo từng chương trình riêng lẻ như trước đây. Đây là một bước tiến quan trọng, bảo đảm người có công với cách mạng được tiếp cận chính sách nhà ở một cách bền vững và lâu dài.

Phát huy sức mạnh toàn xã hội trong công tác đền ơn đáp nghĩa

Pháp lệnh bổ sung trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc đẩy mạnh phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, huy động các nguồn lực xã hội cùng chăm lo đời sống người có công với cách mạng. Đồng thời, bổ sung quy định xử lý đối với các hành vi vi phạm trong thực hiện chính sách ưu đãi. Điều này cho thấy công tác chăm sóc người có công không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội, góp phần lan tỏa truyền thống nhân văn tốt đẹp của dân tộc.

Những sửa đổi, bổ sung của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng là bước hoàn thiện toàn diện chính sách an sinh xã hội đối với người có công. Từ việc mở rộng đối tượng, nâng cao mức bảo đảm đời sống, bổ sung chế độ chăm sóc, hoàn thiện tiêu chuẩn xác nhận, đến cải cách thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số, tất cả đều hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo đảm người có công và gia đình người có công được thụ hưởng đầy đủ, công bằng và kịp thời các chính sách của Đảng và Nhà nước.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, việc tiếp tục chăm lo tốt hơn đời sống người có công không chỉ là sự tri ân đối với những người đã hy sinh, cống hiến vì độc lập, tự do của Tổ quốc mà còn góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy sức mạnh nội sinh để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh và hạnh phúc.

Những điểm mới của Pháp lệnh một lần nữa khẳng định nhất quán quan điểm của Đảng và Nhà nước: Người có công với cách mạng luôn được đặt ở vị trí đặc biệt trong hệ thống chính sách xã hội, được quan tâm bằng những chính sách ngày càng toàn diện, nhân văn và phù hợp với điều kiện phát triển của đất nước. Đây chính là sự tiếp nối mang tính nhân văn sâu sắc, đạo lý truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” - một giá trị bền vững làm nên bản sắc và sức mạnh của dân tộc Việt Nam.