'Hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam-Nga cần có một tư duy mới'

Cùng dự có Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko; Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục Đại học Nga Valery Falkov và gần 500 đại biểu đại diện các cơ quan hoạch định chính sách, các viện nghiên cứu, các hiệp hội doanh nghiệp công nghệ, các chuyên gia, nhà khoa học, các nhà đầu tư của Việt Nam và Liên bang Nga.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Thủ tướng Nga Chernyshenko nêu rõ Việt Nam từ lâu đã là đối tác đáng tin cậy của Nga. Quan hệ hai nước dựa trên truyền thống hữu nghị và tương trợ lẫn nhau và mối quan hệ này phát triển trong nhiều lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực trọng điểm là khoa học và giáo dục. Năm 2026, hai bên thống nhất là Năm Giao lưu giáo dục, khoa học và công nghệ Việt Nam-Liên bang Nga theo Tuyên bố chung của hai nước.

Phó Thủ tướng Nga Chernyshenko cho biết hai bên còn nhiều tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ cao. Tại Diễn đàn hôm nay, hai bên sẽ khởi động tuyển chọn dự án nghiên cứu chung mới do Quỹ Khoa học Nga và Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia Việt Nam đồng tổ chức, đồng thời khởi động một số dự án hợp tác khác.

Nhấn mạnh việc trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, vật liệu mới, năng lượng mới, công nghệ vũ trụ... chính là những lĩnh vực sẽ định hình nên diện mạo công nghệ trong tương lai, Phó Thủ tướng Nga Chernyshenko cho rằng điều quan trọng đối với hai nước không chỉ là chia sẻ những thành tựu mà còn là hợp nhất năng lực để cùng nhau tạo ra những phát triển tiên tiến; tin tưởng sự hợp tác sẽ tiếp thêm động lực cho quan hệ đối tác chiến lược toàn diện của Nga và Việt Nam ngày càng phát triển.

Phát biểu tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết diễn đàn được tổ chức vào thời điểm Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, với khát vọng xây dựng một đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc; phấn đấu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Để thực hiện được những mục tiêu đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế, theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW. Trong quá trình này, Việt Nam coi trọng hợp tác quốc tế, đặc biệt là hợp tác với những đối tác có nền tảng khoa học-công nghệ mạnh, có quan hệ hữu nghị truyền thống và có khả năng bổ sung cho nhu cầu phát triển của Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga đã được thử thách qua nhiều thập kỷ. Khoa học, công nghệ và giáo dục là những lĩnh vực tạo nên nền móng đặc biệt của mối quan hệ đó. Hàng vạn cán bộ, chuyên gia Việt Nam đã được đào tạo tại Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay, trong đó nhiều người đã trở thành những nhà khoa học, chuyên gia, cán bộ lãnh đạo, đóng góp quan trọng cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam-Liên bang Nga trong giai đoạn tới cần có một tư duy mới, cách làm mới và những mục tiêu cao hơn. Không chỉ dừng ở trao đổi chuyên gia, đào tạo cán bộ, mà phải hướng tới cùng làm chủ công nghệ, cùng tạo ra sản phẩm và cùng tham gia thị trường.

Hai nước tập trung vào các định hướng lớn, trong đó cần xác định đưa hợp tác về công nghệ chiến lược trở thành một trụ cột mới của quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga; lựa chọn một số lĩnh vực thực sự có tính chiến lược, kết hợp thế mạnh khoa học-công nghệ của Liên bang Nga với nhu cầu phát triển, nguồn nhân lực và thị trường của Việt Nam - như năng lượng nguyên tử, năng lượng mới, công nghệ vũ trụ-vệ tinh, bán dẫn-vi điện tử, công nghệ lượng tử và trí tuệ nhân tạo; ưu tiên những lĩnh vực có khả năng tạo ra năng lực công nghệ mới và đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an ninh, an toàn và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của mỗi nước; mong muốn các tập đoàn công nghệ, tập đoàn năng lượng của Nga tăng cường đầu tư, chuyển giao công nghệ tại Việt Nam; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp công nghệ Việt Nam chủ động tìm kiếm cơ hội đầu tư, hợp tác tại Liên bang Nga.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên cần tạo điều kiện để các nhà khoa học, doanh nghiệp hai nước gặp gỡ, trao đổi và hợp tác; đồng thời đầu tư mạnh mẽ cho thế hệ các nhà khoa học và chuyên gia trẻ Việt Nam-Liên bang Nga. Hai bên cần mở rộng các chương trình đào tạo về những lĩnh vực công nghệ chiến lược; tăng cường trao đổi nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh, kỹ sư; tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu trẻ của hai nước cùng thực hiện những nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Chính phủ và các cơ quan hữu quan hai nước tiếp tục phát huy vai trò của Ủy ban Hợp tác giáo dục, khoa học và công nghệ Việt Nam-Liên bang Nga, nghiên cứu xây dựng một cơ chế để thường xuyên rà soát các dự án hợp tác khoa học-công nghệ trọng điểm. Trong đó, mỗi chương trình cần xác định rõ mục tiêu, đối tác thực hiện, nguồn lực, sản phẩm và thời hạn. Các thỏa thuận được ký kết phải được chuyển thành chương trình. Các chương trình phải được chuyển thành dự án. Các dự án phải tạo ra công nghệ và sản phẩm và các sản phẩm có tiềm năng phải được tạo điều kiện để tiếp cận thị trường.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn trong những năm tới, khi hai bên đánh giá quan hệ hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam-Liên bang Nga, không chỉ nói về bao nhiêu đoàn đã trao đổi, bao nhiêu văn kiện đã ký kết, mà quan trọng hơn là: Bao nhiêu công nghệ đã được hai bên cùng làm chủ? Bao nhiêu sản phẩm đã được tạo ra? Bao nhiêu doanh nghiệp đã cùng đầu tư? Bao nhiêu nhà khoa học trẻ đã trưởng thành? Và những kết quả đó đã đóng góp như thế nào cho sự phát triển của hai đất nước? Đó phải là những thước đo mới của hợp tác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin tưởng rằng với nền tảng hữu nghị truyền thống, sự tin cậy chính trị cao, tiềm lực khoa học-công nghệ của Liên bang Nga và quyết tâm đổi mới, phát triển mạnh mẽ của Việt Nam, hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hoàn toàn có thể trở thành một động lực mới, một trụ cột mới và một biểu tượng mới của quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga trong thế kỷ XXI.

Tại diễn đàn, hai bên đã ra mắt Mạng lưới Tri thức Việt-Liên bang Nga và trao các văn kiện hợp tác về khoa học công nghệ và giáo dục giữa hai nước./.