Càng nhanh... lại càng phải chậm

Một bức ảnh, một dòng trạng thái, một video chỉ vài chục giây cũng có thể được chia sẻ bởi hàng nghìn, hàng triệu lượt trong thời gian rất ngắn. Nhưng có một nghịch lý: khi thông tin đến càng nhanh thì con người lại càng cần phải dành nhiều thời gian để kiểm chứng. Bởi tốc độ lan truyền của thông tin giờ đây đang nhanh hơn khả năng kiểm chứng của chúng ta. Trong cuộc đua giành sự chú ý của người xem, ta dễ bị hấp dẫn bởi những tiêu đề gây sốc, những hình ảnh kích thích tò mò, những video đánh mạnh vào cảm xúc. Đôi khi chưa kịp đọc hết một bài viết, chưa biết nguồn tin có đáng tin cậy không, người ta đã vội bình luận, buông lời phán xét hoặc nhấn nút chia sẻ.

Điều đáng lo hơn là ranh giới giữa thật và giả ngày càng khó nhận biết. Tin giả xuất hiện không phải là một câu chuyện hoàn toàn bịa đặt. Có những thông tin bắt đầu bằng sự việc có thật nhưng bị cắt ghép bối cảnh, thêm hình ảnh, thay đổi lời dẫn hoặc chỉ lựa chọn một phần sự thật có lợi cho mục đích của người đăng tải. Một bức ảnh thật có thể đi cùng một câu chuyện giả. Một đoạn video thật nhưng bị cắt khỏi hoàn cảnh ban đầu cũng có thể dẫn người xem đến một kết luận hoàn toàn khác.

Với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) việc tạo ra hình ảnh, âm thanh và video càng ngày càng giống thật, khiến cho khả năng phân biệt bằng mắt thường trở nên khó khăn hơn.

Điều nguy hiểm không chỉ nằm ở người tạo ra thông tin xấu độc, sai lệch mà còn ở tốc độ chúng ta tiếp nhận và truyền nó đi. Đừng để cái thiếu chính xác có cơ hội đi nhanh hơn rất nhiều so với sự thật. Có lẽ chúng ta phải tập cho mình một thói quen tưởng như ngược chiều đó là: Chậm lại một nhịp.

Chậm để xem thông tin xuất phát từ đâu, chậm một chút để đọc hết thay vì chỉ đọc tiêu đề. Chậm một chút để đối chiếu với những nguồn tin đáng tin cậy. Và đặc biệt chậm một chút khi buông lời phán xét một điều mà chính mình cũng chưa biết chắc là đúng hay sai.

Bởi trong một thế giới mà gần như ai cũng có thể tiếp nhận và phát đi thông tin, biết dừng lại để kiểm chứng không phải là chậm chạp. Đó là sự tỉnh táo. Và hơn thế, đó còn là trách nhiệm của mỗi người với cộng đồng.