Hà Nội không cấm tuyệt đối xe máy xăng lưu thông trong Vành đai 1

Ủy ban nhân dânTP. Hà Nội vừa gửi tờ trình, dự thảo nghị quyết tới Hội đồng nhân dân thành phố về quy định vùng phát thải thấp. Theo Luật Thủ đô 2024, vùng phát thải thấp là khu vực được xác định để hạn chế phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường. Hà Nội xác định khu vực thuộc vùng bảo vệ nghiêm ngặt và vùng hạn chế phát thải được xác định tại Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Khu vực thường xuyên xảy ra ùn tắc giao thông trên tuyến đường có mức phục vụ (LOS) của đường phố từ mức D đến F. Khu vực có chỉ số chất lượng không khí (AQI) đánh giá trong tối thiểu một năm gần nhất ở dưới mức trung bình (theo số liệu các trạm quan trắc chuẩn của quốc gia và thành phố). Tại các khu vực vùng phát thải thấp, Hà Nội sẽ cấm xe môtô, xe gắn máy chạy xăng theo khung giờ, thời điểm hoặc khu vực; cấm xe môtô, xe gắn máy hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải lưu thông.

Hà Nội hạn chế, tiến tới cấm ôtô không đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4 lưu thông vào vùng phát thải thấp theo khung giờ, thời điểm hoặc khu vực. Hà Nội cũng đưa ra quy định với xe máy, ôtô hoạt động kinh doanh vận tải dùng nhiên liệu hóa thạch, trong đó yêu cầu lộ trình chuyển đổi xanh với xe máy là trước năm 2030, với taxi 100% phương tiện thay thế, đầu tư mới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường từ ngày 1-7-2026.

Từ ngày 1-1-2035, Ủy ban nhân dân TP. Hà Nội sẽ quyết định việc hạn chế lưu thông loại phương tiện giao thông đường bộ, lộ trình, phạm vi trên một số tuyến đường, phần đường, làn đường, chiều đường, khung giờ theo điều kiện thực tế. Đồng thời, Hà Nội sẽ không thực hiện đầu tư mới và thực hiện đăng ký mới có kiểm soát các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch khi thải bỏ phương tiện giao thông cũ đã hết hạn lưu thông, đặc biệt đối với các phương tiện thuộc sở hữu của tổ chức. Chỉ cho phép các phương tiện giao thông lưu thông vào vùng phát thải thấp, gồm xe ô tô đáp ứng quy chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên; xe mô tô, xe gắn máy đáp ứng quy chuẩn khí thải từ mức 3 trở lên; xe cơ giới thân thiện môi trường, xe cơ giới sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh; xe ưu tiên và các phương tiện giao thông được cấp phép lưu thông của cơ quan có thẩm quyền cho tới khi hết hạn được lưu thông theo quy định của pháp luật. Cấm lưu thông các xe tải có khối lượng toàn bộ theo thiết kế xác định trong Giấy chứng nhận đăng kiểm xe trên 3.500kg trở lên. Thu hồi ngay các phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường, các phương tiện hết hạn lưu thông theo quy định của pháp luật. Có chính sách ưu đãi, hỗ trợ khuyến khích chuyển đổi phương tiện thân thiện với môi trường, phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh. Áp dụng chính sách hỗ trợ những đối tượng sinh sống và làm việc trong vùng phát thải thấp, các tổ chức, doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch, phương tiện giao thông không phát thải.

Lý giải cho đề xuất cấm xe môtô, xe gắn máy chạy xăng theo khung giờ, thời điểm hoặc khu vực thay vì cấm toàn thời gian, Ủy ban nhân dân TP. Hà Nội cho hay: Quá trình xin ý kiến các sở, ban, ngành, Ủy ban nhân dân phường, xã và đăng tải trên Cổng thông tin của thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố nhận được một số góp ý đề nghị giãn lộ trình thực hiện, đảm bảo phù hợp với điều kiện hạ tầng giao thông, an sinh xã hội, thói quen và hành vi.

Hoàn toàn ủng hộ chủ trương này, Phó giáo sư Tiến sĩ Bùi Thị An - nguyên Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng nhận định: Đây là một quyết sách “rất đúng đắn, rất tuyệt vời”, phù hợp với xu thế phát triển bền vững của đất nước nói chung và Thủ đô Hà Nội nói riêng.

Lý do là vì, nhiều năm qua, Hà Nội thường xuyên nằm trong nhóm những thành phố ô nhiễm không khí nhất thế giới. Bụi mịn PM2.5 tại Thủ đô có nhiều thời điểm vượt mức cho phép của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) từ 2 đến 3 lần. Tình trạng ô nhiễm kéo dài không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng mà còn gây tổn hại tới hình ảnh của một Thủ đô đang hướng đến mục tiêu xanh - văn minh - hiện đại. Chính vì vậy, việc giảm phát thải từ các phương tiện giao thông, đặc biệt là xe máy, là một trong những mục tiêu cấp thiết. “Việc làm trong sạch môi trường không khí Hà Nội là một mục tiêu mà lãnh đạo thành phố đã đặt ra. Bây giờ có thêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ thì sẽ quyết liệt hơn, triệt để hơn, và sẽ làm cho chất lượng cuộc sống ở Hà Nội tốt hơn” - bà An nói.

Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào cuộc sống và nhận được sự đồng thuận của người dân, Phó giáo sư Tiến sĩ Bùi Thị An đặc biệt nhấn mạnh rằng: Không thể chỉ cấm mà phải có một lộ trình đồng bộ với nhiều giải pháp hỗ trợ. Thứ nhất, phải có phương tiện thay thế phù hợp và cơ chế hỗ trợ tài chính để người dân chuyển đổi. Thứ hai, yếu tố tiên quyết là phát triển hệ thống giao thông công cộng xanh một cách tiện lợi, hiệu quả. Các phương tiện như xe buýt, metro phải được đầu tư để trở thành phương tiện giao thông xanh, sử dụng nhiên liệu sạch. Quan trọng hơn, bến bãi, các điểm kết nối phải được bố trí hợp lý để người dân khi dừng xe cá nhân có thể ngay lập tức tiếp cận phương tiện công cộng mà không làm ảnh hưởng đến công việc, học tập và sinh hoạt. Thứ ba, cần đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng phục vụ giao thông xanh, như các trạm sạc pin, mở rộng mạng lưới các tuyến đường xương cá để tăng khả năng kết nối. Cuối cùng, cần có cơ chế, chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực giao thông xanh thông qua các ưu đãi về thuế, đất đai. Đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục và có chế tài xử phạt nghiêm minh, công khai.