Định hình tầm vóc Khu du lịch “Tam Đảo xanh” và bền vững: Không thể phát triển bằng mọi giá

 Áp lực từ "chiếc áo hạ tầng" quá chật và những nút thắt quy hoạch

Những năm gần đây, lượng du khách đến Tam Đảo liên tục tăng. Cùng với đó là sự phát triển mạnh mẽ của các cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống và hoạt động thương mại. Đây là tín hiệu tích cực đối với tăng trưởng kinh tế địa phương, song cũng tạo áp lực không nhỏ lên hệ thống hạ tầng vốn đang còn nhiều hạn chế.

Tình trạng ùn tắc giao thông vào các dịp cuối tuần, lễ, Tết tại thị trấn Tam Đảo đã trở nên không còn là hiện tượng cá biệt. Thiếu bãi đỗ xe, không gian giao thông hạn hẹp và đặc thù địa hình đồi núi khiến việc mở rộng hạ tầng gặp nhiều khó khăn. Nếu không có giải pháp căn cơ, nguy cơ quá tải sẽ ngày càng rõ nét, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của du khách và hình ảnh của điểm đến.

Đáng chú ý, những khó khăn không chỉ nằm ở giao thông. Công tác quản lý quy hoạch, đất đai, xây dựng tại khu vực này vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư ngày càng lớn, việc hoàn thiện dữ liệu đất đai, bảo đảm tính thống nhất của quy hoạch và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trở thành yêu cầu cấp thiết.

Thực tế cho thấy, một khu du lịch có thể phát triển nhanh trong vài năm, nhưng để duy trì sức hút trong nhiều thập kỷ lại phụ thuộc rất lớn vào chất lượng quy hoạch và năng lực quản trị. Những bài học từ không ít địa phương trong cả nước cho thấy, khi phát triển nóng vượt quá sức chịu tải của hạ tầng, hệ quả thường là ùn tắc, ô nhiễm môi trường và sự suy giảm giá trị cảnh quan.

Điểm đáng chú ý trong định hướng của lãnh đạo tỉnh là việc xác lập rõ mục tiêu xây dựng Khu du lịch “Tam Đảo xanh”, sinh thái và bền vững. Đây không chỉ là một khẩu hiệu mang tính định hướng mà cần được hiểu như một cam kết phát triển lâu dài.

Bởi lẽ, lợi thế cạnh tranh lớn nhất của Tam Đảo không nằm ở những công trình bê tông hay những dự án quy mô lớn, mà chính là rừng núi, khí hậu, cảnh quan tự nhiên và hệ sinh thái đặc hữu. Nếu những giá trị ấy bị xâm hại, Tam Đảo sẽ đánh mất điều khác biệt mà không nơi nào có thể thay thế.

Do đó, việc siết chặt quản lý trật tự xây dựng, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động đầu tư, bảo vệ rừng và chủ động giải quyết vấn đề rác thải, nước thải không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là điều kiện sống còn đối với sự phát triển của khu du lịch trong tương lai.

Một Tam Đảo phát triển bền vững phải là nơi mỗi công trình mới đều hài hòa với thiên nhiên; mỗi dự án đầu tư đều tính đến sức chịu tải của môi trường; và mỗi bước phát triển đều đặt lợi ích lâu dài lên trên những lợi ích ngắn hạn.

Một thực tế khác cũng cần được nhìn nhận là du lịch hiện đại không chỉ dừng lại ở việc ngắm cảnh hay nghỉ dưỡng. Du khách ngày càng quan tâm đến những trải nghiệm văn hóa, những giá trị bản địa và những câu chuyện đặc trưng của mỗi vùng đất.

Việc xây dựng các không gian văn hóa cộng đồng, điểm giới thiệu sản phẩm địa phương, khu trải nghiệm ẩm thực hay các hoạt động trình diễn văn hóa truyền thống không chỉ làm phong phú sản phẩm du lịch mà còn góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Nói cách khác, nếu hạ tầng kỹ thuật là điều kiện cần thì “hạ tầng văn hóa” chính là điều kiện đủ để Tam Đảo tạo nên sức hấp dẫn riêng, tránh nguy cơ trở thành một điểm đến đơn thuần dựa vào cảnh quan tự nhiên.

Giữ màu "xanh" sinh thái và kiến tạo "hạ tầng văn hóa" cho tương lai

Tại buổi làm việc giữa Thường trực Tỉnh ủy với các xã Tam Đảo, Đại Đình và Đạo Trù ngày 19/6 vừa qua cho thấy quyết tâm nhìn thẳng vào thực trạng, nhận diện rõ những điểm nghẽn đang cản trở quá trình phát triển của khu vực trọng điểm du lịch của tỉnh.

Theo đó, định hướng tầm nhìn cho chặng đường dài hơi, Bí thư Tỉnh ủy Phạm Đại Dương đã đặt ra một nguyên tắc bất di bất dịch: Mọi phương án quy hoạch, phát triển giao thông hay quản lý kiến trúc tại đây đều phải tuân thủ sự hài hòa tuyệt đối với thiên nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học.

Mục tiêu cốt lõi được định vị rất rõ ràng: Xây dựng một Khu du lịch "Tam Đảo xanh", sinh thái và bền vững. Khái niệm "xanh" ở đây không chỉ là màu của rừng cây, mà phải là "xanh" trong hành động. Đó là việc chủ động các phương án xử lý rác thải triệt để (một vấn đề vốn luôn nhức nhối tại các khu du lịch núi). Đó là xu hướng dịch chuyển, khuyến khích các nhà hàng, khách sạn chuyển sang sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo.

Đặc biệt, người đứng đầu Đảng bộ tỉnh đã mở ra một tư duy rất mới khi nhắc đến khái niệm "hạ tầng văn hóa". Một khu du lịch dù có đường xá thênh thang, khách sạn năm sao lộng lẫy nhưng nghèo nàn về bản sắc văn hóa thì cũng chỉ là một "khối bê tông" vô hồn.

Chính vì vậy, việc khẩn trương nghiên cứu, xây dựng các thiết chế văn hóa mang tính đặc trưng là nhiệm vụ cấp bách. Tam Đảo cần những không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng đúng nghĩa, những không gian ẩm thực phong phú và các điểm trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP, sản vật địa phương bài bản. Đây mới chính là "vũ khí bí mật" để giữ chân du khách lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn, đồng thời tạo ra sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập cho chính người dân bản địa.

Suy cho cùng, mọi quy hoạch hay dự án lớn sẽ chỉ nằm trên giấy nếu không có sự đồng thuận của nhân dân. Hệ thống chính trị địa phương cần phải làm cho mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp hiểu rằng: Họ không chỉ là người hưởng lợi, mà phải là chủ thể tích cực trong việc giữ gìn vệ sinh, chỉnh trang đô thị từ những việc nhỏ nhất như sạch nhà, đẹp phố.

Trận đánh lớn để định hình tầm vóc "Tam Đảo xanh" đã có lộ trình và những chỉ đạo quyết liệt từ những người đứng đầu của tỉnh. Giờ là lúc các sở, ban, ngành và các xã vùng trọng điểm du lịch này biến quyết tâm chính trị thành những hành động cụ thể để đưa Tam Đảo cất cánh đúng với vị thế vốn có của nó.

Có thể nói, Tam Đảo đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, nhưng cơ hội ấy chỉ thực sự trở thành hiện thực khi quá trình phát triển được đặt trên nền tảng của quy hoạch bài bản, quản lý chặt chẽ và tư duy phát triển bền vững. Bởi hơn lúc nào hết, điều Tam Đảo cần không phải là tăng trưởng bằng mọi giá, mà là một con đường phát triển đủ dài để vừa giữ được màu xanh của núi rừng, vừa nâng cao chất lượng sống của người dân và giá trị của điểm đến trong tương lai.