ĐẤU TRANH VỚI “DIỄN BIẾN HÒA BÌNH” VÀ PHÒNG, CHỐNG “TỰ DIỄN BIẾN”, “TỰ CHUYỂN HÓA” TRONG LĨNH VỰC VĂN HOÁ, GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HIỆN NAY

  Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, Đảng ta đặc biệt quan tâm đến phát triển văn hoá, phát triển con người và tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo (viết tắt là GD&ĐT). Quan điểm chỉ đạo tại Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định rõ: “phát triển văn hoá, con người là nền tảng”, “phát huy sức mạnh văn hoá, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển”, “Nhận thức sâu sắc, đầy đủ và thực hiện nhất quán quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc; phát triển giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân”[i].Tuy nhiên, chính trong lĩnh vực này, âm mưu “diễn biến hoà bình” (viết tắt là DBHB) đã, đang và sẽ tiếp tục diễn ra theo cách thức vô cùngtinh vi, thâm độc, cùng với những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” (viết tắt là TDB và TCH) của một bộ phận cán bộ, đảng viên(viết tắt là CBĐV) ngày càng trở nên đáng lo ngại.

Khác với việc khoét sâu vào những sai lầm, khuyết điểm trong lãnh đạo, duy trì kỷ luật của cấp ủy hay tạo dựng, phát tán các thông tin, hình ảnh giả tạo, sai lệch, biến có thành không, biến không thành có...;DBHBtrong văn hoá, GD&ĐT diễn ra một cách “êm thấm, hoà bình”, tạo hệ quả trực tiếp là một bộ phận CBĐVTDB, TCH, bằng cách này hay cách khác họ đã tác động, thay đổi từng chút một việc hoạch định của Đảng, việc thực thi của cơ quan, tổ chức theo “hướng lái”của những mưu mô, tính toán từ các thế lực thù địch; từ đó, việc nhận định:“đâu là DBHB, đâu là TDB, TCH, đâu là những hạn chế, khuyết điểm hoặc đâu là ảnh hưởng, tác động của DBHB tới sai phạm của CBĐV”[ii]trong lĩnh vực này càng trở nên khó phân định hơn.

Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIIIcũng đã thẳng thắn nhận định “Việc quản lý một số hoạt động văn hoá, tôn giáo, tín ngưỡng còn bất cập, có dấu hiệu bị buông lỏng”, “Việc thực hiện xã hội hoá trong giáo dục và đào tạo có biểu hiện sai lệch”[iii]. Từ những bất cập, sai lệch và việc buông lỏng quản lý này,các thế lực thù địch càng có thêm điều kiện để đẩy mạnh chiến lược DBHB, thúc đẩy TDB, TCH trong nội bộ ta. Điều này đòi hỏi, Đảng ta cần tiếp tục thống nhất, kiên quyết đấu tranh, đẩy lùi những biểu hiện nêu trên, coi đây là nhiệm vụ then chốt, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển văn hoá, nâng cao chất lượng GD&ĐTtrong kỷ nguyên mới của dân tộc.

 Nhận diện "Diễn biến hòa bình" và "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục

Trong giai đoạn vừa qua, bằng nhiều hình thức, thủ đoạn như: lợi dụng một số “lỗ hổng” trong quản lý, xuất bản; lợi dụng những nhân vật, câu chuyện, sự kiện lịch sử còn nhiều tranh cãi, chưa thống nhất; lợi dụng việc “nghệ thuật hoá”, “tự do sáng tạo” các nhân vật, câu chuyện, sự kiện gắn liền với lịch sử; lợi dụng một số cá nhân có uy tín với những nhận định, đánh giá, góc nhìn cá nhân, thiếu tính khoa học, thậm chí sai lệch, xuyên tạc thông tin, sự kiện lịch sử; lợi dụng các sản phẩm văn hoá (như: phim ảnh, video tuyên truyền sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo…) âm thầm bôi nhọ hình tượng Bộ đội Cụ Hồ, cuộc kháng chiến, đấu tranh bảo vệ tổ quốc…; lợi dụng việc đổi mới chương trình GD&ĐT, xã hội hoá sách giáo khoa; lồng ghép những tư tưởng “phương Tây”, sách báo, tài liệu phản động, xuyên tạc lịch sử, đánh tráo khái niệm trong bài tập, đề thi của học sinh (các môn như: ngữ văn, lịch sử…); lợi dụng việc giảng dạy, trao đổi học thuật các bộ môn pháp luật, chính trị, tư tưởng Hồ Chí Minh…, trao đổi kiến thức, kỹ năng mềm để lồng ghép những ý kiến chủ quan, duy ýchí, phản động…; nguy hiểm hơn đối với một số “sản phẩm trọng điểm”, chúng lợi dụng chính hệ thống quản lý nhà nước, truyền thông, báo chí của ta để “tô hồng”, “tung hô”, gắn cho chúng những danh hiệu, giải thưởng “cao quý”.Theo đó, chiến lược DBHB trong lĩnh vực văn hoá và lĩnh vực GD&ĐT đã tạo thành hai “gọng kìm” tấn công, chuyển hoá nhận thức, suy nghĩ không chỉ đối với giới trẻ, mà còn làm lung lay ý chí, gây hoang mang, thúc đẩy TDB, TCH trong một bộ phận CBĐV.

Tình trạng trên hết sức nguy hiểm khi một số “sản phẩm” nàycông khai, bán công khai, “ẩn mình” trong “vỏ bọc hoàn hảo” để len lỏi, vượt qua sự quản lý của Đảng, Nhà nước; thậm chí lợi dụng “điểm yếu” trong công tác này để tạo “khoảng trống an toàn”, “điểm mù hoàn hảo” hòng đưa những ý kiến nhận định, vạch trần ý đồ, mục đích đen tối của các thế lực thù địch rơi vào “vùng xám”, “hư không”; “ru ngủ” một bộ phận CBĐV thiếu kiên định, thiếu sự đầu tư, nghiên cứu, phân tích đối với vấn đề này, khiến họ coi nhẹ, thờ ơ, thậm chí “quy chụp” việc phê phán các “sản phẩm” này là “làm quá”, “quan trọng hóa vấn đề”; thúc đẩy nội bộ ta tranh cãi, đưa vấn đề này vào diện “còn tranh cãi”, “chưa thống nhất”; từ đó ngấm ngầm thúc đẩy TDB, TCH trong nội bộ ta. Chúng triệt để tận dụng “làn ranh khó xác định” giữa việc phân định đây là “hạn chế, khuyết điểm” hay “ảnh hưởng, tác động của DBHB” dẫn đến sai phạm của CBĐV để gây khó khăn cho việc quản lý nói chung và xử lý vi phạm nói riêng.

Mặt khác, điểm đáng mừng là hiện nay một số lượng không nhỏ CBĐV, quần chúng nhân dân, đặc biệt là một số chuyên gia, nhà nghiên cứu đã lên tiếng, phản ánh và đấu tranh, phản bác đối với các “sản phẩm”, vấn đề, biểu hiện nêu trên. Điều này cho thấy sức chiến đấu, sự cảnh giác và niềm tin của CBĐV vào chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước chưa bao giờ vơi, cạn. Đây là yếu tố rất quan trọng trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc về tư tưởng chính trị, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ hệ thống chính trị, bảo vệ giá trị văn hoá, truyền thống, lịch sử tốt đẹp của dân tộc.

Vì vậy, với những yêu cầu cấp bách hiện nay, cuộc đấu tranh với DBHB và phòng, chống TDB, TCH trong lĩnh vực này không chỉ là của ngành tuyên giáo và dân vận của Đảng, ngành an ninh, văn hoá, GD&ĐT của Nhà nước, mà cần sự vào cuộc của các bộ, ban, ngành, đoàn thể và đông đảo CBĐV và các tầng lớp Nhân dân. Trong đó, đặt ra một số yêu cầu cấp thiết như sau:

(1) Toàn bộ hệ thống chính trị cần phát huy sức mạnh tổng hợp, nhất quán quan điểm “phát triển kinh tế đồng bộ với phát triển văn hóa”[iv], kiên định, nâng cao nhận thức vềđấu tranh với DBHB, phòng ngừa, đẩy lùi TDB, TCH tronglĩnh vực văn hoá, GD&ĐT, đồng thời kiên quyết xử lý, không khoan nhượng đối với những vi phạm, sai phạm xảy ra. 

(2) Cần phát huy vai trò lãnh đạo, nguyên tắc phê bình và tự phê bình của cấp ủy, tổ chức đảng trong phòng ngừa, nhận diện, đẩy lùi các biểu hiện DBHB len lỏi vào cơ quan,trong công việc, phạm vi, trách nhiệm quản lý; song song vớiviệc đề cao trách nhiệm cá nhân của CBĐVtrong thi hành, thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước trong lĩnh vực văn hoá, giáo dục. Qua đó, tránh việc quyết định của “cá nhân”, “một bộ phận”, “một nhóm người”được “chuyển hoá”, “núp bóng” dưới quyết định của “tập thể” hòng che giấubiểu hiện TDB, TCH của một số CBĐV.

(3) Cần xác định, nhận diện, liệt kê và xây dựng danh sách những biểu hiện tiêu cực trong lĩnh vực này, để thống nhất trong tổ chức đấu tranh, đẩy lùi và lồng ghép trong công cuộc “phòng, chống tham nhũng, tiêu cực” nói chung.

(4) Cần nghiên cứu bổ sung các quy định, hướng dẫn việc áp dụng các quy định với từng trường hợp thực tế, thông qua và công bố án lệ về việc xử lý các hành vi bị cấmtrong lĩnh vực văn hoá, GD&ĐT.

(5) Cần quan tâm, đặt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng nhận thức, bổ sung kiến thức, cập nhật thông tin các biểu hiện DBHB, TDB, TCH trong lĩnh vực văn hoá, GD&ĐT cho 100% đội ngũ CBĐVcông tác, tham mưu nhiệm vụ này. Đồng thời, quan tâm bố trí cán bộ, lãnh đạo có chuyên môn, nghiệp vụ chuyên sâu tại các bộ phận trực tiếp quản lý văn hoá, GD&ĐT, nhất là trong khâu kiểm duyệt, đánh giá, phê duyệt triển khai thực hiện.

(6) Cần phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (sau đây viết tắt là MTTQ Việt Nam) và các tổ chức chính trị - xã hội trong lĩnh vực văn hoá, GD&ĐT, nhất là giám sátviệc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước đối với hoạt động GD&ĐT ở các cơ sở giáo dục, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực văn hoá.

(7) Phát huy vai trò của Nhân dân nói chung và đảng viên nói riêng trong việc phê bình, chất vấn tổ chức đảng, đảng viên và đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái, DBHB, TDB, TCH trong nội bộ.

(8)Đối với ngành GD&ĐT, cần bổ sung các quy định chặt chẽ về việc “xã hội hoá”, “hợp tác quốc tế” giáo dục, thẩm định chương trình giảng dạy, học liệu sử dụng trong quá trình GD&ĐT, chuẩn hoá chương trình, học liệu và tiêu chuẩn giảng viên, giáo viên các bộ môn khoa học xã hội (như: pháp luật, lý luận chính trị, triết học, tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử, ngữ văn, giáo dục công dân…); bổ sung quy định về việc hạn chế các cá nhân có biểu hiện TDB, TCH tham gia các công việc nêu trên; xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát đối với các nội dung trên tại cơ sở giáo dục ngoài nhà nước.

(9) Đối với đội ngũ báo chí, truyền thông chính thống, cần nghiên cứu bổ sung kiến thức, cập nhật thông tin cho đội ngũ nhà báo, phóng viên, biên tập viên nhằm nhận diện, đấu tranh, phản ánh những biểu hiện của DBHB, TDB, TCH trong lĩnh vực này. Khuyến khích bố trí cán bộ có chuyên môn sâu trong lĩnh vực trên trong kiểm duyệt tin, bài, hạn chế việc đưa tin, tuyên truyền các biểu hiện DBHB, TDB, TCH.

 Một số vấn đề đặt ra đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên trong giai đoạn hiện nay

Từnhững phân tích đã nêu, đặt ra một số vấn đề đối với Mặt trận Tổ quốc Việt Namvà các tổ chức thành viên trong giai đoạn hiện nay,như sau:

Thứ nhất, phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo các tổ chức đảng trực thuộc, MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ của Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương trong nhận diện, đấu tranh, phản ánh, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền về những biểu hiện của DBHB, TDB, TCH trong lĩnh vực văn hoá, GD&ĐT; tăng cường bồi dưỡng nhận thức, ý thức chính trị cho CBĐV, đặc biệt là các đối tượng công tác, hoạt động trong lĩnh vực văn hoá, GD&ĐT. Qua đó, thông qua các tổ chức hội quán triệt đến cán bộ hội, hội viên về những biểu hiện DBHB, TDB, TCH trong lĩnh vực văn hoá, GD&ĐT.

Thứ hai,MTTQ Việt Nam chủ trì, thống nhất hoạt động của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và các tổ chức thành viên trong tăng cường hoạt động giáo dục văn hoá, lịch sử, truyền thống dân tộc, lý tưởng sống, nghĩa vụ công dân và tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ, nhất là đối tượng học sinh, sinh viên.

Thứ ba,MTTQ Việt Nam chủ trì, thống nhất, phối hợp với các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu nhằm theo dõi, xem xét đánh giá, kiến nghị đối với các hoạt động của cá nhân, tổ chức trong việ thực hiện chính sách, pháp luật của lĩnh vực này theo thẩm quyền.

Thứ tư,MTTQ Việt Nam chủ trì, thống nhất việc tiếp thu, phản ánh ý kiến, kiến nghị của Nhân dân về các biểu hiện DBHB, TDB, TCH trong lĩnh vực văn hoá, GD&ĐT đến các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Thứ năm, MTTQ Việt Nam chủ trì, thống nhất và phát huycác tổ chức thành viên, chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu… tăng cường nhận diện, xây dựng các tuyến bài đấu tranh với các biểu hiện DBHB, TDB, TCH trong lĩnh vực văn hoá, GD&ĐT.

------------------

[i] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV

[ii]Trần Thôn (2017), Sự tác động của “diễn biến hòa bình” tới “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, Báo Quân đội Nhân dân, nguồn: https://www.qdnd.vn/phong-chong-dien-bien-hoa-binh/su-tac-dong-cua-dien-bien-hoa-binh-toi-tu-dien-bien-tu-chuyen-hoa-523641 vào 12h00ngày 21/6/2026

[iii]Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng

[iv]Đinh Thị Hương Giang (2025), Phát triển văn hóa gắn kết hài hòa với phát triển kinh tế, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển bền vững, Tạp chí Cộng sản, nguồn: https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/nghien-cu/-/2018/1139302/phat-trien-van-hoa-gan-ket-hai-hoa-voi-phat-trien-kinh-te%2C-gop-phan-thuc-day-dat-nuoc-phat-trien-ben-vung.aspx  truy cập 17h36, ngày 21/6/2026