Tạo đột phá mới trong hợp tác Việt Nam – Lào

Ngày 27/8, tại thành phố Đà Nẵng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Hợp tác Việt Nam – Lào Ngô Văn Tuấn và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Lào, Chủ tịch Ủy ban Hợp tác Lào – Việt Nam Santiphab Phomvihane đồng chủ trì Hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác hai nước Việt Nam – Lào năm 2026 về triển khai Thỏa thuận về Kế hoạch hợp tác năm 2026.

Tham dự Hội nghị có Thứ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban Hợp tác Việt Nam – Lào Trần Quốc Phương, đại diện các bộ, ngành, địa phương và cơ quan liên quan của hai nước.

Hội nghị được tổ chức trong thời điểm hai nước đang tích cực triển khai các thỏa thuận cấp cao, đồng thời chuẩn bị cho những dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vào năm 2027: Kỷ niệm 65 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Lào và 50 năm Ngày ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam – Lào. Bởi vậy, việc nhìn lại chặng đường hợp tác đã qua, thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, vướng mắc và thống nhất giải pháp cho thời gian tới có ý nghĩa thiết thực, góp phần đưa quan hệ hai nước phát triển ngày càng sâu sắc, hiệu quả và bền vững.

Những kết quả đáng ghi nhận

Tại Hội nghị, hai bên đã rà soát, đánh giá tình hình triển khai Thỏa thuận về Kế hoạch hợp tác Việt Nam – Lào năm 2026 trong 8 tháng đầu năm; trao đổi về những kết quả đạt được, những vấn đề còn tồn tại, đồng thời thống nhất các nội dung trọng tâm cần tập trung triển khai trong những tháng cuối năm.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, tác động không nhỏ đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương hai Đảng và hai Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã chủ động phối hợp triển khai các nhiệm vụ được giao. Việc thực hiện Thỏa thuận về Kế hoạch hợp tác năm 2026 cơ bản đạt mục tiêu đề ra, góp phần giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và tiếp tục củng cố mối quan hệ đặc biệt Việt Nam – Lào.

Quan hệ chính trị, ngoại giao tiếp tục được tăng cường, đi vào chiều sâu, với sự gắn bó và tin cậy cao. Các tuyên bố chung, thỏa thuận cấp cao được hai bên tích cực triển khai; cơ chế trao đổi thông tin, tham vấn và phối hợp tại các diễn đàn khu vực, quốc tế tiếp tục được duy trì chặt chẽ.

Đây chính là nền tảng chính trị đặc biệt quan trọng, có vai trò định hướng toàn bộ quan hệ hợp tác giữa hai nước. Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, mối quan hệ Việt Nam – Lào không chỉ được hình thành từ sự gần gũi về địa lý, mà được tôi luyện bằng máu, mồ hôi, sự hy sinh và nghĩa tình của biết bao thế hệ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân hai nước trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do cũng như công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Với các thế hệ cựu chiến binh, tình hữu nghị Việt – Lào càng là biểu tượng sâu sắc của tình đồng chí, đồng đội trong sáng, thủy chung. Những năm tháng kề vai sát cánh trên các chiến trường, cùng chia ngọt sẻ bùi, cùng chiến đấu vì độc lập dân tộc đã tạo nên nền móng bền vững cho quan hệ đặc biệt mà không một thế lực nào có thể chia cắt. Vì thế, nhiệm vụ của hôm nay không chỉ là kế thừa, mà còn phải làm giàu thêm giá trị của mối quan hệ ấy bằng những kết quả hợp tác cụ thể, thiết thực.

Trên lĩnh vực quốc phòng, an ninh, hai bên tiếp tục xác định đây là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ hợp tác. Các nghị định thư, thỏa thuận đã ký được phối hợp triển khai, góp phần giữ vững ổn định chính trị, an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở mỗi nước và xây dựng tuyến biên giới Việt Nam – Lào hòa bình, ổn định, hữu nghị, hợp tác và phát triển.

Trong bối cảnh các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng đan xen, việc tăng cường phối hợp bảo vệ an ninh, chủ quyền và giữ gìn ổn định khu vực biên giới càng có ý nghĩa quan trọng. Một đường biên giới hòa bình, hữu nghị không chỉ là kết quả của sự phối hợp giữa lực lượng chức năng hai nước, mà còn là không gian phát triển, là cầu nối giao thương và giao lưu giữa nhân dân hai bên.

Kinh tế, đầu tư tạo động lực mới

Một trong những điểm sáng được Hội nghị ghi nhận là sự chuyển biến tích cực trong hợp tác kinh tế, đầu tư. Trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam có 20 dự án đầu tư sang Lào với tổng vốn đăng ký 638,3 triệu USD, gấp 4,2 lần so với cùng kỳ năm 2025. Lào tiếp tục là địa bàn đầu tư ra nước ngoài lớn nhất của Việt Nam, với 300 dự án, tổng vốn đăng ký đạt 7,04 tỷ USD.

Kim ngạch thương mại hai chiều trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 1,3 tỷ USD. Những con số này cho thấy dư địa và tiềm năng hợp tác kinh tế giữa hai nước vẫn rất lớn, đồng thời phản ánh sự quan tâm ngày càng tăng của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đối với thị trường Lào.

Tuy nhiên, để tương xứng với quan hệ chính trị đặc biệt giữa hai nước, hợp tác kinh tế cần tiếp tục có những bước đột phá mạnh mẽ hơn. Đây cũng là yêu cầu được Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh tại Hội nghị.

Theo đó, hai bên cần tiếp tục triển khai hiệu quả các văn kiện hợp tác cấp cao; thúc đẩy kết nối kinh tế, tạo đột phá trong hợp tác kinh tế, đầu tư; huy động nguồn lực tài chính cho phát triển hạ tầng kết nối; đồng thời chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các lĩnh vực ưu tiên trong giai đoạn tới được xác định gồm kinh tế xanh, kinh tế số, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, năng lượng tái tạo và nông nghiệp công nghệ cao. Đây là những lĩnh vực không chỉ phù hợp với xu thế phát triển của khu vực và thế giới, mà còn có thể phát huy tốt thế mạnh, tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế.

Việc thúc đẩy du lịch, thương mại song phương, giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cũng cần được triển khai đồng bộ. Trong một thế giới mà sức cạnh tranh quốc gia ngày càng gắn chặt với chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo, đầu tư cho con người chính là đầu tư cho tương lai của quan hệ hợp tác hai nước.

Kết nối hạ tầng, mở rộng không gian phát triển

Một nội dung có ý nghĩa chiến lược được các nhà lãnh đạo hai bên đặc biệt quan tâm là phát triển hạ tầng kết nối. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị hai bên sớm phối hợp thúc đẩy phát triển hạ tầng giao thông, qua đó tăng cường giao thương, nhất là đối với lĩnh vực nông nghiệp; đồng thời thúc đẩy các tuyến đường sắt kết nối Việt Nam – Lào và với các nước ASEAN.

Phía Lào cũng khẳng định sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, công ty của Việt Nam hoạt động, đầu tư tại Lào; tiếp tục thúc đẩy các dự án kết nối hạ tầng quan trọng như cao tốc Hà Nội – Viêng Chăn, hệ thống đường ống dẫn dầu và đường sắt.

Những dự án này, nếu được triển khai hiệu quả, sẽ không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở rộng không gian phát triển cho cả hai nền kinh tế. Kết nối giao thông tốt hơn sẽ tạo điều kiện đưa hàng hóa từ Lào ra các cảng biển của Việt Nam, đồng thời mở ra cơ hội để hàng hóa, dịch vụ của Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Lào và các nước trong khu vực.

Đặc biệt, chủ trương tăng cường tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế Việt Nam – Lào và từng bước thúc đẩy kết nối ba nền kinh tế Việt Nam – Lào – Campuchia cho thấy tầm nhìn hợp tác không chỉ giới hạn trong phạm vi song phương. Trong bối cảnh ASEAN đang đẩy mạnh liên kết, việc hình thành các hành lang kinh tế, giao thông, năng lượng và thương mại liên quốc gia sẽ là động lực quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của cả khu vực.

Kết nối hạ tầng cũng mang ý nghĩa quốc phòng, an ninh sâu sắc. Phát triển kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh, xây dựng khu vực biên giới vững mạnh, nâng cao đời sống nhân dân chính là cách thiết thực để củng cố “thế trận lòng dân”, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và môi trường hòa bình, ổn định.

Đầu tư cho con người, vun đắp cho tương lai

Bên cạnh kinh tế và hạ tầng, hợp tác giáo dục, đào tạo tiếp tục được hai nước xác định là lĩnh vực ưu tiên. Năm 2026, Chính phủ Việt Nam cấp 1.300 suất học bổng cho Lào tại hơn 170 cơ sở giáo dục của Việt Nam. Dự án Trường Đại học Hữu nghị Lào – Việt Nam cũng đang được hai bên tích cực phối hợp triển khai.

Việt Nam đồng thời dành 1.120 tỷ đồng kinh phí viện trợ cho Chính phủ Lào trong năm 2026, nằm trong tổng số 10.000 tỷ đồng của giai đoạn 2026-2030, để thực hiện các chương trình, dự án và đào tạo cán bộ, học sinh Lào. Hiện có 7 dự án đang được triển khai, cơ bản đáp ứng tiến độ theo kế hoạch.

Những con số đó thể hiện sự quan tâm sâu sắc và trách nhiệm của Việt Nam đối với sự nghiệp phát triển của nước bạn. Song ý nghĩa lớn hơn nằm ở giá trị lâu dài: Đào tạo một thế hệ cán bộ, trí thức, sinh viên trẻ hiểu biết về nhau, gắn bó với nhau chính là xây dựng nền móng con người cho quan hệ Việt Nam – Lào trong nhiều thập niên tới.

Hợp tác đào tạo trong thời gian tới được xác định sẽ chú trọng hơn đối với đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, cán bộ trẻ có triển vọng. Cùng với đó là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn viện trợ, tăng cường kiểm tra, đôn đốc tiến độ và chất lượng các chương trình, dự án, nghiên cứu kết hợp nguồn vốn viện trợ với các nguồn vốn hợp pháp khác để thực hiện những công trình lớn, trọng điểm, có tác động tích cực đối với phát triển kinh tế - xã hội của Lào.

Từ truyền thống đặc biệt đến trách nhiệm của hôm nay

Kết luận Hội nghị, hai Chủ tịch Ủy ban Hợp tác Việt Nam – Lào và Lào – Việt Nam thống nhất tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương và cơ quan liên quan phối hợp chặt chẽ, tập trung triển khai các nhiệm vụ đã thống nhất; đồng thời rà soát, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đối với các nội dung, dự án trọng điểm còn chậm tiến độ.

Tinh thần quan trọng nhất được đặt ra không phải chỉ dừng ở việc thống nhất chủ trương, mà là phải biến các thỏa thuận thành kết quả cụ thể; biến tiềm năng thành những dự án khả thi; biến tình cảm hữu nghị đặc biệt thành động lực phát triển mạnh mẽ cho mỗi quốc gia.

Năm 2027 đang đến gần với hai dấu mốc lịch sử quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Lào. Đây sẽ là dịp để hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước cùng nhìn lại chặng đường vẻ vang đã qua, tri ân công lao của các thế hệ đi trước, đặc biệt là những cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do và tình đoàn kết giữa hai dân tộc.

Nhưng hơn hết, kỷ niệm không chỉ để nhắc nhớ quá khứ. Giá trị của lịch sử phải được tiếp nối bằng hành động trong hiện tại và khát vọng vươn tới tương lai. Trách nhiệm của thế hệ hôm nay là giữ gìn cho bằng được sự trong sáng, thủy chung của mối quan hệ đặc biệt Việt Nam – Lào; đồng thời không ngừng đổi mới phương thức hợp tác, tạo những đột phá mới về kinh tế, hạ tầng, khoa học - công nghệ và đào tạo con người.

Từ những năm tháng chung chiến hào đến những hành lang kinh tế, những tuyến đường, tuyến đường sắt và những công trình hợp tác đang được xây dựng hôm nay, quan hệ Việt Nam – Lào tiếp tục được nối dài bằng một tinh thần nhất quán: Trước sau như một, thủy chung, trong sáng và cùng hướng tới phát triển.

Hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác hai nước Việt Nam – Lào năm 2026 vì thế không chỉ là một cuộc họp rà soát tiến độ thực hiện kế hoạch hợp tác. Đó còn là sự khẳng định quyết tâm chính trị của hai nước trong việc tiếp tục vun đắp tài sản vô giá mà các thế hệ cha anh đã dày công xây dựng; đồng thời mở ra những hướng hợp tác mới, thiết thực hơn, hiệu quả hơn.

Trên nền tảng hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện đã được thử thách qua thời gian, với quyết tâm của lãnh đạo hai nước và sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và nhân dân, có cơ sở để tin tưởng quan hệ Việt Nam – Lào sẽ tiếp tục phát triển lên tầm cao mới, bền chặt hơn, hiệu quả hơn, xứng đáng với sự hy sinh, vun đắp của biết bao thế hệ đi trước và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.