Bài tham dự cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Phòng, chống “đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập” trên lĩnh vực văn học nghệ thuật

Cuộc đấu tranh chống “đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập” trên lĩnh vực văn học nghệ thuật là một bộ phận hợp thành cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, một yêu cầu mang tính tất yếu trong phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Trong văn học nghệ thuật cách mạng Việt Nam, góc nhìn đa chiều (hay còn gọi là khuynh hướng đa chiều) là sự chuyển dịch từ lối sáng tác, phê bình, tiếp nhận một chiều sang sự đa dạng hóa về phương pháp, đề tài, cách tiếp cận hiện thực trong sáng tạo, thẩm định văn học nghệ thuật. Đây là khuynh hướng hình thành từ tác động của công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, bắt đầu từ 1986 ở nước ta. Có thể nhận diện khuynh hướng đa chiều trong sáng tạo, phê bình, tiếp nhận văn học nghệ thuật trên những đặc trưng cơ bản sau đây:

Về sáng tạo văn học nghệ thuật: Đó là sự đa dạng hóa về phương pháp và lối viết. Từ phương pháp độc tôn là Chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa, xuất hiện thêm nhiều khuynh hướng như hiện đại, hậu hiện đại, và các lối viết cách tân khác giúp cách nhìn cuộc sống toàn vẹn, sinh động hơn. Đồng thời với đó là hình thành xu hướng kết hợp giữa các lĩnh vực nghệ thuật khác nhau, tạo ra những hình thức sáng tạo mới mẻ, không còn gò bó, khu biệt trong giới truyền thống.

Sự phản ánh hiện thực thể hiện ở cách tiếp cận nhiều chiều. Trong sáng tạo văn học nghệ thuật, cách nhìn con người không chỉ phản ánh mặt tích cực, hào hùng mà còn khám phá các các góc khuất, nỗi bất hạnh cá nhân, đời sống nội tâm trắc ẩn, u uất với đa màu, cung bậc phức tạp... Không ít tác giả nỗ lực thực hiện sự kết nối giữa văn học nghệ thuật dân tộc với văn học quốc tế với khát vọng kết nối, giao thoa giữa các nền văn học nghệ thuật trong xu thế hội nhập, toàn cầu hóa từ tính tất yếu kinh tế.

 Về đa chiều trong phê bình và tiếp nhận văn học nghệ thuật: Trong phê bình, việc đánh giá tác phẩm từ một lăng kính duy nhất thay bằng nhiều phương pháp khác nhau. Vì vậy đã giúp mở rộng nhận thức hơn về thế giới đa sắc màu vốn có của văn học nghệ thuật. Việc tiếp nhận tác phẩm của công chúng cũng diễn ra sự phân hóa, hình thành ranh giới rõ rệt giữa nghệ thuật mang tính giải trí, thương mại (tính đại chúng) và nghệ thuật tinh hoa, hàn lâm đặt ra nhiều thách thức cho lý luận phê bình.

Bên cạnh mặt tích cực trên, khuynh hướng đa chiều trong văn học nghệ thuật tự bản thân nó cũng đã bộc lộ tính cực khoét sâu tô đậm quá mức mặt đen tối, tuyệt đối hóa cái tôi cá nhân cực đoan, đối lập cá nhân với xã hội làm tổn hại đến niềm tin của công chúng. Cùng với đó là không ít sáng tác theo “khuynh hướng giải thiêng”, lạm dụng ngôn từ để hạ thấp, chà đạp các giá trị văn hóa, thần tượng lịch sử dưới danh nghĩa cách tân...    

Từ phân tích, luận giải trên về khuynh hướng đa chiều về văn học nghệ thuật, soi chiếu vào văn học nghệ thuật nước ta trong quá trình đổi mới toàn diện đất nước cho thấy, bên cạnh tích cực, thành tựu cũng đã và đang xuất hiện không ít tiêu cực, hạn chế, thậm chí lệch lạc trong sáng tạo, phê bình, tiếp nhận văn học nghệ thuật. Điển hình là tác phẩm “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh. Có lẽ không cần mổ sẻ thêm về tác phẩm này vì đã có nhiều bài viết, ý kiến bình luận trên cả báo chí chính thống và truyền thông mạng xã hội. Bài viết này muốn khám phá thêm khía cạnh quan hệ giữa mặt tiêu cực của khuynh hướng đa chiều về văn học nghệ thuật với “đa nguyên chính trị” - một mưu đồ trong chiến lược “cách mạng màu”, “diễn biến hòa bình” đối với cách mạng Việt Nam.

Đa nguyên chính trị là khuynh hướng xã hội học - triết học xuất hiện trong thời đại cách mạng tư sản, nở rộ là từ đầu thế kỷ XVIII. Đa nguyên chính trị gắn với đa đảng đối lập, phản ánh thế giới quan của các thế lực xã hội khác nhau có vai trò nhất định trong đời sống chính trị. Cốt lõi của tư tưởng “đa nguyên chính trị” là quan điểm về quyền lực xã hội phải được phân chia ra cho nhiều nhóm khác nhau, độc lập với nhau; xã hội có thể hướng về nhiều lý tưởng khác nhau, con người không bắt buộc chỉ tôn thờ cùng một giá trị; mỗi giá trị có thể được nhận diện và thực hiện dưới nhiều khía cạnh riêng biệt. Khi giai cấp tư sản còn là giai cấp tiến bộ trong đấu tranh chống độc tài chuyên chế phong kiến, đa nguyên chính trị là tư tưởng tiến bộ, bảo vệ sự đa dạng, bình đẳng của các nhóm xã hội có lợi ích khác nhau nhằm phát triển quyền tự do dân chủ tư sản. Khi giai cấp tư sản đã trở thành giai cấp thống trị xã hội, đa nguyên chính trị dần thoái hóa chỉ trên danh nghĩa, hình thức, còn thực chất chế độ chính trị ở các nước tư bản luôn là chuyên chế tư sản. Bởi “chính trị tức là kinh tế được cô đọng lại”.

Sau khi chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến dịch “dân chủ cho Việt Nam”, bằng tư tưởng “đa nguyên chính trị”, “đa đảng đối lập”, nhằm phủ định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với hệ thống chính trị và toàn xã hội. Tư tưởng “đa nguyên chính trị”, “đa đảng đối lập” đối với cách mạng Việt Nam vừa thể hiện trực diện vừa gián tiếp.

Điển hình của sự trực diện là trong kiến nghị của “nhóm 72” nhân sửa đổi Hiến pháp 1992, cho ra đời Hiến pháp 2013 với các yêu sách: “xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam được hiến định tại Điều 4 của Hiến pháp”; “phân chia sự lãnh đạo duy nhất của Đảng, thực hiện “đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập”; “phi chính trị đối với lực lượng vũ trang”.

Gián tiếp của tư tưởng “đa nguyên chính trị”, “đa đảng đối lập” đối với cách mạng Việt Nam là thông qua các hoạt động lệch chuẩn, ẩn chứa tư tưởng chính trị đối lập với mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội, với tính cách là công cụ, quân cờ thực hiện “đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập” nhằm chuyển hóa chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Trên lĩnh vực hoạt động văn học nghệ thuật, để thực hiện mưu đồ trên, họ đã triệt để lợi dụng khuynh hướng đa chiều trong sáng tác, phê bình, tiếp nhận, tâng bốc, cổ súy theo khuynh hướng tiêu cực, “giải thiêng”, chứa đựng tư tưởng chính trị đối lập, phủ định giá trị lịch sử và cách mạng... nhằm từng bước phủ định dòng văn học nghệ thuật chính thống theo phương pháp chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa, làm phai màu văn học nghệ thuật cách mạng, điển hình như tiểu thuyết “Nỗi buồn chiến tranh”. 

Trên báo chí, truyền thông đã có nhiều bài viết vạch rõ “Nỗi buồn chiến tranh” xuyên tạc lịch sử, biến chiến tranh chính nghĩa thành phi nghĩa, kháng chiến chống xâm lược thành “nội chiến”; phủ định bản chất cách mạng của Quân đội nhân dân Việt Nam - đó là sự gián tiếp phủ định vai trò lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam, bởi Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, lãnh đạo trực tiếp về mọi mặt Quân đội nhân dân Việt Nam. Đây là nguyên nhân lý giải  tác phẩm này được dịch ra nhiều thứ tiếng, được mua bản quyền để dựng phim, được vinh danh... ở các quốc gia có chế độ chính trị đối lập hoặc có tồn tại lịch sử với Việt Nam. Nó chính là quân cờ phục vụ mưu đồ “đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập” trong chiến dịch “dân chủ cho Việt Nam”, thực hiện “cách mạng màu” đối với Việt Nam.

 Cuộc đấu tranh chống “đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập” trên lĩnh vực văn học nghệ thuật là một bộ phận hợp thành cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, một yêu cầu mang tính tất yếu trong phát triển văn hóa Việt Nam theo Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị mới ban hành. Trung ương đã thành lập Ban Chỉ đạo triển khai thực hiện Nghị quyết 80, do Thường trực Ban Bí thư làm Trưởng ban. Vấn đề cấp bách đặt ra hiện nay là  “xây phải đi đôi với chống”, phải kiên trì đấu tranh loại bỏ sự lợi dụng, núp bóng đa chiều trong sáng tạo, phê bình, tiếp nhận tác phẩm, biến tác phẩm văn học nghệ thuật thành công cụ, phương tiện thực hiện “đa nguyên chính trị”, phục vụ “cách mạng màu” đối với Việt Nam.