Bài 2:   TƯ DUY TỰ CHỦ CHIẾN LƯỢC - NỘI DUNG XUYÊN SUỐT TRONG VĂN KIỆN ĐẠI HỘI XIV CỦA ĐẢNG

“TỰ CHỦ CHIẾN LƯỢC” - SỰ PHÁT TRIỂN MỚI

VỀ TƯ DUY LÝ LUẬN VÀ CHỈ ĐẠO THỰC TIỄN CỦA ĐẢNG

(Tiếp theo kỳ trước)

          Bài 2:   TƯ DUY TỰ CHỦ CHIẾN LƯỢC - NỘI DUNG XUYÊN SUỐT TRONG VĂN KIỆN ĐẠI HỘI XIV CỦA ĐẢNG

 Trong bối cảnh thế giới biến động phức tạp, khó lường, Đại hội XIV của Đảng đã đề ra chủ trương mang tính bước ngoặt về “tự chủ chiến lược”. Đây là sự phát triển về chất của tư duy độc lập, tự chủ: không chỉ giữ vững quyền tự quyết, không bị áp đặt từ bên ngoài, mà còn chủ động định hình, lựa chọn và thực thi quyết sách chiến lược, không để đất nước rơi vào thế bị động, phụ thuộc hoặc bị lôi kéo trong cạnh tranh giữa các nước lớn.

Tư duy tự chủ chiến lược được nêu rõ trong chủ đề Đại hội Đảng

Chủ đề Đại hội là sự kết tinh trí tuệ toàn Đảng, toàn dân; là tuyên bố chính trị thể hiện quan điểm của Đảng về đối nội, đối ngoại, khẳng định các giá trị căn bản, nguyên tắc lãnh đạo phát triển đất nước; đồng thời phản ánh sự phát triển nhận thức của Đảng về tình hình, nhiệm vụ đất nước và xu thế thời đại, là thông điệp định hướng phát triển quốc gia trong một giai đoạn nhất định.

Đại hội XIV xác định chủ đề là: “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, chung sức đồng lòng thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc vì hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”[1]. So với chủ đề Đại hội XIII, chủ đề Đại hội XIV bổ sung nhiều điểm mới trong đó có tư duy:“Tự chủ chiến lược”. So với Đại hội XIII, việc bổ sung nội dung “tự chủ chiến lược” là điểm mới quan trọng, lần đầu được đưa vào chủ đề Đại hội, phản ánh bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo của Đảng.

Nếu “độc lập, tự chủ” nhấn mạnh quyền tự quyết, không bị chi phối, lệ thuộc, thì “tự chủ chiến lược” nhấn mạnh năng lực chủ động hoạch định, dự báo, lựa chọn hướng đi, tạo dựng điều kiện và nguồn lực để bảo đảm lợi ích quốc gia trong môi trường quốc tế biến động. Đây là tư duy phát triển toàn diện, không chỉ trên lĩnh vực chính trị, đối ngoại, quốc phòng, an ninh mà còn mở rộng sang kinh tế, khoa học - công nghệ, thể chế, nguồn nhân lực và quản trị quốc gia; qua đó vừa hội nhập sâu rộng, vừa giữ vững độc lập, tự chủ và bản sắc riêng.      

Tư duy tự chủ chiến lược được thể hiện trong quan điểm chỉ đạo

Để cụ thể hoá quyết tâm chính trị, Nghị quyết Đại hội XIV đã dành một mục riêng là quan điểm chỉ đạo, với 5 nội dung rất quan trọng. Ngay quan điểm đầu tiên Đảng ta đã khẳng định: “Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới; kiên định nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; tự chủ chiến lược, đổi mới mô hình phát triển, lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước, nâng cao đời sống và hạnh phúc của Nhân dân, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”[2]. 

Truyền thốngvẻ vang của Dân tộc Việt Nam được hình thành, phát triển hơn bốn ngàn năm lịch sử, theo đó, quan điểm chỉ đạo tự chủ chiến lược như một cam kết chính trị quyết tâm xây dựng nước ta thành nước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và kiều bào yêu nước hoàn toàn đồng thuận, hưởng ứng; muôn dân đoàn kết một lòng, thì khát vọng hùng cường của dân tộc, thịnh vượng của Nhân dân sẽ thành hiện thực.

Tư duy tự chủ chiến lược được thể hiện trong mục tiêu phát triển

Trên cơ sở nguyên tắc bảo đảm tính khoa học và thực tiễn; kế thừa và bổ sung phù hợp với những thay đổi trong từng giai đoạn phát triển của đất nước; đồng thời nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia và những chuẩn mực phát triển chung của thế giới, Đại hội XIV đãxác định mục tiêu tổng quát là: “Giữ vững môi trường hoà bình, ổn định; phát triển nhanh, bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống Nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc; thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hoá tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao vì một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”[3]. Các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển chủ yếu 5 năm 2026-2030, được Văn kiện Đại hội XIV xác định rất rõ: 

- Về kinh tế: Phấn đấu giai đoạn 2026 - 2030 đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD; tỉ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo đạt khoảng 28% GDP, kinh tế số khoảng 30% GDP; đóng góp của TFP vào tăng trưởng đạt trên 55%; năng suất lao động tăng khoảng 8,5%/năm; giảm tiêu hao năng lượng trên GDP 1 - 1,5%/năm; tỉ lệ đô thị hóa đạt trên 50%.

Tổng tích lũy tài sản khoảng 35 - 36% GDP; tiêu dùng cuối cùng khoảng 61 - 62% GDP; vốn đầu tư toàn xã hội bình quân 5 năm khoảng 40% GDP, đầu tư công chiếm 20 - 22%; huy động ngân sách nhà nước đạt 18% GDP, bội chi khoảng 5% GDP.

- Về xã hội: Chỉ số phát triển con người (HDI) đạt khoảng 0,8; tuổi thọ trung bình khoảng 75,5 tuổi, trong đó thời gian sống khỏe mạnh tối thiểu 68 năm; tỉ lệ lao động nông nghiệp xuống dưới 20%; tỉ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt 35 - 40%; tỉ lệ hộ nghèo giảm 1 - 1,5 điểm %/năm; phấn đấu thuộc nhóm 40 quốc gia có chỉ số hạnh phúc cao nhất.

- Về môi trường: Tỉ lệ che phủ rừng duy trì mức 42%; tỉ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải ra môi trường lưu vực các sông đạt 65 - 70%; lượng phát thải khí nhà kính giảm 8 - 9%; tỉ lệ các cơ sở sản xuất kinh doanh đạt quy chuẩn về môi trường đạt khoảng 98 - 100%; tăng diện tích các khu bảo tồn biển, ven biển đạt tối thiểu 6% diện tích tự nhiên vùng biển quốc gia[4].

 Các giải pháp đồng bộ nhằm thực hiện tư duy tự chủ chiến lược 

Văn kiện Đại hội XIV xác định 12 định hướng phát triển, 6 nhiệm vụ trọng tâm, 3 đột phá chiến lược, là cơ sở hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Để tăng cường năng lực tự chủ chiến lược, Việt Nam cần kiên định độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế chủ động, sâu rộng, hiệu quả; linh hoạt về sách lược, không bị cuốn vào cạnh tranh giữa các nước lớn, đồng thời tranh thủ cơ hội hợp tác bình đẳng, cùng phát triển.

Trọng tâm là xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ trên nền tảng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát huy sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam; hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước; xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, liêm chính, tận tụy phục vụ Tổ quốc, Nhân dân.

Đồng thời, tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; củng cố “thế trận lòng dân”, nâng cao năng lực dự báo, phòng ngừa, hóa giải rủi ro; đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, truyền thông về “tự chủ chiến lược”, khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Như vậy, “tự chủ chiến lược” không chỉ là giữ vững độc lập, tự chủ, mà còn là năng lực chủ động kiến tạo, định hướng, dẫn dắt phát triển, nâng cao vai trò, vị thế đất nước trên trường quốc tế.

(Còn nữa)

-------

[1]Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr. 44

[2]Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr. 372

[3]Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr. 375

[4]Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, tr. 377