Z176 – 55 NĂM PHÁT TRIỂN CÙNG ĐẤT NƯỚC

  Ngày 9/3/1971, Xưởng T606 – tiền thân của Nhà máy Z176 ngày nay được thành lập tại Kiêu Kỵ, Gia Lâm, Hà Nội, nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách của chiến trường. Ngày 15/3/1971, chai ô-xy nhãn hiệu T606 đầu tiên được sản xuất thành công, đạt độ tinh khiết 99,9%, kịp thời phục vụ cứu chữa thương binh, bệnh binh và bảo đảm cho các chiến trường. Ngày 25/5/1971, bộ phận sản xuất nhựa được thành lập; bộ máy và năng lực sản xuất nhanh chóng hình thành trong điều kiện vô cùng thiếu thốn.

Ngày 30/4/1972, trước yêu cầu bảo toàn lực lượng và trang bị nhưng không để sản xuất đứt quãng, đơn vị thực hiện lệnh sơ tán toàn bộ nhà xưởng, thiết bị và khu gia đình; lực lượng phân tán về nhiều địa điểm. Những mái đình làng như đình Lại Ốc, đình thôn Cửu Cao; những thôn xóm như Vĩnh Lộc… trở thành “xưởng sản xuất” trong bom đạn. Cán bộ, công nhân, chiến sĩ ở xen kẽ nhà dân; vừa đào hầm hào, vừa lắp máy; vừa sản xuất, vừa sẵn sàng chiến đấu. Z176 trưởng thành từ chính những ngày tháng ấy: càng gian khó càng kỷ luật; càng phân tán càng đoàn kết; càng thiếu thốn càng sáng tạo.

Trong thời kỳ chi viện, đơn vị thực hiện nhiều nhiệm vụ cơ khí phục vụ tuyến Trường Sơn, trong đó có việc gia công chi tiết, phụ tùng cho cầu treo tại Bến Tắt, Bản Đông và Đa Krông. Những sản phẩm ấy là đóng góp thầm lặng nhưng thiết thực cho thông tuyến, cơ động, bảo đảm chi viện.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nhà máy bước vào nhiệm vụ mới trong điều kiện hòa bình: ổn định tổ chức, khắc phục hậu quả chiến tranh, củng cố sản xuất, bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng. Ngày 26/11/1977, đơn vị chính thức mang tên Nhà máy quốc phòng Z176. Ngày 01/4/1980, Nhà máy có thêm tên dân sự là Nhà máy Hóa chất 76

Những năm cuối thập kỷ 70, đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước, đất nước trải qua nhiều biến động lớn về kinh tế – xã hội, đồng thời đứng trước các yêu cầu quốc phòng cấp bách. Từ những công cụ thô sơ ban đầu, Z176 dần định hình một “tác phong nhà máy quân đội”: làm việc có kế hoạch; thực hiện nghiêm quy trình; đề cao an toàn; coi trọng chất lượng; sẵn sàng nhận nhiệm vụ khó, nhiệm vụ gấp.

Đó là nền móng truyền thống quý báu: truyền thống được viết bằng tinh thần “tất cả vì tiền tuyến”, bằng sự gắn bó máu thịt với nhân dân, bằng sự kiên cường trong bom đạn, và bằng niềm tin son sắt vào sự lãnh đạo của Đảng, của Quân đội.

 Bước vào thời kỳ đổi mới, Z176 đứng trước yêu cầu kép: hạch toán hiệu quả theo cơ chế thị trường, đồng thời giữ vững nhiệm vụ quốc phòng và chăm lo đời sống người lao động. Tháng 4/1988, Nhà máy thí điểm hạch toán toàn phần; đến hết năm 1988 triển khai hạch toán toàn diện. Từ đây, tác phong quản trị thay đổi căn bản: quản lý bằng định mức, bằng kế hoạch, bằng kỷ luật tài chính; coi hiệu quả là thước đo của trách nhiệm.

Cuối năm 1990 – đầu năm 1991, Nhà máy đầu tư dây chuyền sản xuất bao nhựa PP công suất 6 triệu bao/năm. Từ giữa năm 1991, Nhà máy tập trung chuẩn bị tài chính, nhà xưởng, vật tư; tổ chức tiếp nhận – lắp đặt – chạy thử. Sản phẩm sớm ra đời và có mặt tại Phân đạm Hà Bắc, Phân lân Văn Điển, Supe phốt phát Lâm Thao… mở ra ngành hàng mới, tạo việc làm và mở rộng cơ cấu bao bì phục vụ lương thực, phân bón, hóa chất, xi măng…

Thành quả đổi mới không chỉ ở sản lượng mà còn ở chất lượng và uy tín. Trong những năm đầu thập niên 1990, nhiều sản phẩm của Nhà máy được ghi nhận tại các hội chợ triển lãm, tạo thêm động lực để chúng tôi kiên trì nâng chuẩn chất lượng, giữ chữ tín và kỷ luật giao hàng.

Ngày 18 tháng 4 năm 1996, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Quyết định số 508/QĐ-QP đổi tên Nhà máy Hóa chất 76 thành Công ty Hóa chất 76. Cũng trong năm 1996, Công ty bước đầu xuất khẩu 1,6 triệu vỏ bao PP và nhà bạt sang Đan Mạch, thu ngoại tệ trực tiếp – dấu hiệu cho thấy sản phẩm từng bước vượt qua “cửa” tiêu chuẩn quốc tế.

Giai đoạn 1986–2000 là giai đoạn đổi mới để đứng vững và bứt lên: đổi mới quản trị, đầu tư dây chuyền, mở rộng thị trường, hình thành năng lực xuất khẩu ban đầu; và quan trọng hơn cả là nền tảng niềm tin vào con đường kết hợp quốc phòng với kinh tế.

 Bước sang thế kỷ XXI, bối cảnh trong nước và thế giới biến động nhanh, cạnh tranh thị trường ngày càng gay gắt, yêu cầu quốc phòng cũng chuyển mạnh theo hướng tác chiến công nghệ cao. Z176 đứng trước một yêu cầu kép: vừa mở rộng sản xuất kinh tế, hội nhập sâu; vừa nâng cao năng lực nghiên cứu – thiết kế – sản xuất quốc phòng, nhất là các sản phẩm đặc thù phục vụ nghệ thuật quân sự hiện đại.

Ngày 3/ 4/2002, Nhà máy ký hợp đồng đầu tiên sản xuất 197.000 túi siêu thị cung cấp cho Tập đoàn IKEA. Từ nền tảng hợp tác đó, Z176 từng bước thâm nhập các thị trường khó tính, trở thành nhà cung cấp thường xuyên với sản lượng lớn; đồng thời mở rộng hợp tác với các đối tác lớn khác. Từ việc chủ động tiếp cận và làm việc với IKEA từ năm 2001, Z176 từng bước tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, chinh phục nhiều thị trường khó tính. Trong tiến trình hội nhập, Nhà máy từng bước mở rộng thêm các khách hàng chiến lược, đến năm 2015 Nhà máy hợp tác với Decathlon (Pháp) mở rộng nhóm sản phẩm dã ngoại.

Để đứng vững ở các thị trường khó tính, Z176 kiên trì đầu tư thiết bị, chuẩn hóa quản trị, kiểm soát chất lượng, tuân thủ trách nhiệm xã hội, phát triển sản phẩm mới; đồng thời giữ uy tín bằng đúng tiến độ, đúng cam kết và cải tiến liên tục.

Trong giai đoạn đại dịch Covid-19 – khi thị trường xuất khẩu gần như đóng băng, Z176 đã thể hiện bản lĩnh “biến nguy thành cơ”: nhanh chóng chuyển đổi sản xuất sang các sản phẩm phòng dịch, duy trì việc làm và thu nhập cho người lao động, đồng thời chung tay phòng chống dịch; thực hiện mục tiêu kép vừa phát triển sản xuất vừa phòng chống dịch hiệu quả.

Nhiệm vụ quốc phòng luôn được xác định là trọng tâm xuyên suốt, Nhà máy đã từng bước làm chủ công nghệ sản xuất vật liệu và sản phẩm ngụy trang – nghi binh – vật liệu, trang phục chuyên dụng và nhiều sản phẩm quốc phòng đặc thù khác, đáp ứng yêu cầu tác chiến hiện đại

Từ đầu những năm 2000, Z176 đã phối hợp nghiên cứu và từng bước hình thành năng lực sản xuất các sản phẩm ngụy trang. Đến năm 2004, Nhà máy đã xuất khẩu 1.400 bộ lưới ngụy trang đầu tiên cho Quân đội Cuba, đồng thời sản xuất, cung cấp nhiều sản phẩm phục vụ quân đội như vải áo mưa, bao cát công sự, nhà bạt dã chiến…

Năm 2005 Nhà máy được Bộ Quốc phòng đầu tư dây chuyền sản xuất lưới ngụy trang, mô hình nghi binh nghi trang tại khu đất quốc phòng thuộc thị trấn Văn Giang (cũ), tỉnh Hưng Yên, tạo nền tảng hình thành và phát triển năng lực sản xuất quốc phòng của Nhà máy. Trong quá trình tiếp nhận công nghệ mới, Z176 không chỉ “mua dây chuyền”, mà quan trọng hơn là xây con người, xây năng lực làm chủ. Ngày 10/10/2006, Nhà máy phối hợp các cơ quan khoa học – đào tạo trong quân đội tổ chức lớp học công nghệ sản xuất sơn đặc biệt và vật liệu tàng hình – lớp học đầu tiên về khoa học kỹ thuật công nghệ tàng hình của quân đội.

Từ nền tảng công nghệ và tổ chức đó, Z176 đã phát triển mạnh các dòng sản phẩm quốc phòng, bên cạnh lưới ngụy trang, nghi binh, nghi trang, các sản phẩm lều, bạt đến năm 2020 được giao sản xuất các loại trang cụ, vỏ liều phóng; năm 2023 thiết kế sản phẩm áo trang bị K23, trang phục cho lực lượng đặc nhiệm; năm 2025 thiết kế các sản phẩm phục vụ quân y….

Một dấu ấn bản lĩnh quản trị của Z176 là tiếp nhận, cơ cấu lại các đơn vị khó khăn. Năm 2010, Nhà máy tiếp nhận Công ty cổ phần Xốp Sao Mai trong bối cảnh thua lỗ, nợ lớn, sản xuất đình trệ; sau khi đổi tên thành Công ty CP nhựa xốp 76 đã kiên trì kiện toàn tổ chức, siết kỷ luật tài chính – chất lượng, khôi phục thị trường. Cuối năm 2013, Nhà máy tiếp nhận Xí nghiệp In đang khó khăn, tồn tại kéo dài; tập trung tái cơ cấu sản phẩm, nâng năng lực quản trị, củng cố chất lượng và tiến độ. Đến nay, cả hai đơn vị đều ổn định, pháttriển.

Đến năm 2025, Nhà máy đạt quy mô doanh thu 3.552 tỷ đồng, trong đó doanh thu xuất khẩu là 112 triệu USD – một kết quả thể hiện sức bật, sức bền và năng lực quản trị ngày càng hiện đại, hiệu quả.

 Trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, đơn vị có thể tăng trưởng nhanh; nhưng để giữ vững bản sắc quân đội trong từng bước phát triển mới là điều tạo nên giá trị khác biệt của Z176.

Điều đáng tự hào nhất của Z176 hôm nay chính là: phát triển nhanh nhưng vẫn giữ được nền nếp chính quy; mở rộng quy mô nhưng vẫn coi trọng kỷ luật, chất lượng và an toàn; tăng trưởng doanh thu nhưng vẫn kiên trì chăm lo con người, xây dựng văn hóa doanh nghiệp quân đội.

55 năm khôngchỉ là hành trình của một nhà máy, mà là hành trình của niềm tin được hun đúc qua thử thách và được bồi đắp bằng mồ hôi, trí tuệ của nhiều thế hệ cán bộ, công nhân viên  và người lao động. Hôm nay, niềm tin ấy được ghi nhận bằng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất -  phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước trao tặng đúng ngày kỷ niệm 55 năm Ngày truyền thống của Nhà máy.   Phần thưởng cao quý ấy đang nhắc nhở  cán bộ, công nhân viên  và người lao động  hôm nay phải tiếp tục nỗ lực nhiều hơn nữa, giữ vững truyền thống, không ngừng đổi mới, xứng đáng với danh hiệu và niềm tin mà Đảng, Nhà nước và Quân đội đã trao gửi.