Từ chiến sĩ cách mạng đến người mở đường cho xuất khẩu Việt Nam

Từ “địa chỉ đỏ” đến mặt trận đối ngoại

Trong căn nhà gỗ đơn sơ nằm gần khu vực phi trường Tân Sơn Nhất (nay thuộc phường An Hội Đông, TP. Hồ Chí Minh), nơi từng là “địa chỉ đỏ” nuôi giấu cán bộ cách mạng trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, Cựu chiến binh, Tiến sĩ kinh tế Đỗ Văn Dũng (73 tuổi) chậm rãi rót chén trà nóng, kể lại chặng đường đời nhiều dấu ấn của mình. Giữa không gian yên bình hôm nay, ký ức về một thời tuổi trẻ sôi nổi, đầy hiểm nguy nhưng hào hùng như sống dậy, sâu lắng và nguyên vẹn.

Với giọng nói trầm tĩnh của người lính đã đi qua sinh tử, ông nhắc lại những năm tháng dấn thân cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, khi lý tưởng cách mạng được hun đúc từ rất sớm và trở thành lẽ sống suốt đời. “Dấu ấn thời gian in hằn trên mái tóc bạc, nhưng trong ánh mắt tôi vẫn còn nguyên niềm tin và sự kiên định của người trọn đời đi theo con đường mà Đảng và nhân dân đã lựa chọn”, ông chia sẻ.

Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, năm 13 tuổi, ông theo cha mẹ từ Quảng Nam vào Sông Bé lập nghiệp. Thực hiện sự chỉ đạo của tổ chức, năm 1963, gia đình ông chuyển về khu vực gần sân bay Tân Sơn Nhất, mở xưởng dệt làm cơ sở nuôi giấu cán bộ cách mạng. Trong môi trường ấy, ý thức cách mạng của cậu bé Đỗ Văn Dũng sớm được hình thành và hun đúc. Nhờ nhanh nhẹn, gan dạ, ông được tin tưởng tham gia hoạt động, trở thành “biệt động nhí” dưới sự dẫn dắt của đồng chí Năm Minh.

Từ năm 1965, ông hoạt động bí mật tại Đơn vị K41 (Liên Quận ủy 4), đảm nhiệm công việc vận chuyển nhu yếu phẩm, thuốc men, tài liệu, đưa đón cán bộ trong điều kiện luôn cận kề hiểm nguy. Trưởng thành qua thực tiễn, ông tiếp tục được điều chuyển sang mặt trận Trí vận – nơi đòi hỏi sự mưu trí, bản lĩnh chính trị và lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng.

Năm 1971, ông được giao nhiệm vụ sang Nhật Bản du học ngành kinh tế quốc tế. Trên đất Nhật, bên cạnh việc học tập, ông tích cực tham gia phong trào sinh viên yêu nước, vận động kiều bào và bạn bè quốc tế ủng hộ Việt Nam đấu tranh vì hòa bình.

Đỉnh cao là đêm 30/4/1975, ông trực tiếp dẫn đầu đoàn sinh viên chiếm giữ Đại sứ quán Việt Nam Cộng hòa tại Tokyo. Dù bị bắt giam, nhưng nhờ sự ủng hộ của nhân dân Nhật Bản yêu chuộng hòa bình, ông và các sinh viên đã được trả tự do đúng thời khắc đất nước hoàn toàn giải phóng.

Thầm lặng mở đường cho xuất khẩu Việt Nam

Chính từ những năm tháng học tập, rèn luyện và hoạt động cách mạng nơi đất khách, nền tảng tri thức kinh tế cùng bản lĩnh chính trị của ông Đỗ Văn Dũng từng bước được hình thành, chuẩn bị cho hành trình thầm lặng nhưng đầy trách nhiệm trên mặt trận kinh tế trong những năm đầu thời kỳ hậu chiến.

Ông Đỗ Văn Dũng cho biết thêm: “Trong những năm học tập và hoạt động tại Nhật Bản, cuộc sống vô cùng khó khăn, vừa học, vừa làm, vừa tham gia công tác cách mạng trong điều kiện thiếu thốn. Nhờ sự giúp đỡ của bạn bè Nhật Bản và nỗ lực không ngừng của bản thân tôi giành được học bổng quốc gia Nhật Bản, trở thành một trong những người Việt Nam đầu tiên bảo vệ thành công luận án tiến sĩ kinh tế tại một trường đại học danh tiếng ở Tokyo”.

Năm 1981, trở về nước, Tiến sĩ Đỗ Văn Dũng nhanh chóng được lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh tin tưởng, bố trí đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong lĩnh vực đối ngoại – kinh tế, trong đó có vai trò tại Công ty Ficonimex, doanh nghiệp xuất nhập khẩu ngoài quốc doanh đầu tiên của Việt Nam

“Trong bối cảnh đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, hoạt động xuất khẩu gần như bắt đầu từ con số không, các mặt hàng chủ yếu là nông sản thô với kim ngạch rất thấp. Theo chỉ đạo của Bí thư Thành ủy Võ Văn Kiệt, tôi được giao nhiệm vụ sang Nhật Bản tìm kiếm đối tác, mở hướng xuất khẩu cho hàng hóa Việt Nam”, ông Đỗ Văn Dũng nhớ lại.

Tại Nhật, ông tích cực kết nối, giới thiệu nhiều mặt hàng tiềm năng như mây tre đan, gỗ, dầu thô, than đá, trầm hương và thủy sản đông lạnh. Dù ban đầu gặp không ít thất bại do thiếu kinh nghiệm và chưa nắm vững tiêu chuẩn quốc tế, nhưng với sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng và đối tác Nhật Bản, ông kiên trì theo đuổi nhiệm vụ. Từ thực tiễn xuất khẩu dầu thô, than đá và thủy sản, Việt Nam từng bước đầu tư công nghệ, xây dựng nhà máy chế biến, mở rộng hợp tác quốc tế.

Bên cạnh xuất khẩu, ông còn tham gia nhập khẩu những máy xay xát gạo cỡ lớn đầu tiên, góp phần đặt nền móng cho ngành xuất khẩu gạo của Việt Nam. Những đóng góp bền bỉ trên mặt trận kinh tế đã giúp ông được Thủ tướng Võ Văn Kiệt tin tưởng, giao tham gia Tổ Tư vấn kinh tế của Chính phủ trong thời kỳ đổi mới.

An yên sau cống hiến 

Dù có quá trình cống hiến bền bỉ từ mặt trận kháng chiến đến mặt trận kinh tế, là một trong những Tiến sĩ kinh tế sớm tham gia mở đường cho xuất khẩu của Việt Nam, song ở tuổi xế chiều, Cựu chiến binh Đỗ Văn Dũng vẫn chọn lối sống giản dị bên căn nhà xưa – nơi từng là “địa chỉ đỏ” nuôi giấu cán bộ cách mạng.

Trong không gian bình dị ấy, những kỷ vật thiêng liêng vẫn được gìn giữ cẩn trọng. Với ông, được làm những việc có ích cho dân, cho nước là trách nhiệm tự nhiên của người cộng sản chân chính, cũng là giá trị bền vững nhất của một đời cống hiến.