SỬA ĐỔI BỘ LUẬT HÌNH SỰ TRÊN CƠ SỞ BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA VÀ BẢO ĐẢM QUYỀN CÔNG DÂN

 Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, mạng xã hội đem lại nhiều lợi ích to lớn trong kết nối cộng đồng, chia sẻ thông tin và phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, không gian mạng cũng đang bị một số đối tượng lợi dụng để phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc đường lốicủa Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; kích động tâm lý bất mãn, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc; thậm chí kêu gọi chống đối, gây rối trật tự công cộng. Những hành vi này không đơn thuần là "bày tỏ quan điểm", mà trong nhiều trường hợp đã vượt khỏi giới hạn của quyền tự do ngôn luận để xâm phạm lợi ích chung của xã hội.

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 khẳng định công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp và tham gia quản lý nhà nước, xã hội. Đây là những quyền cơ bản, được Nhà nước tôn trọng và bảo đảm thực hiện. Tuy nhiên, Hiến pháp đồng thời xác định việc thực hiện quyền con người, quyền công dân không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác. Nói cách khác, mọi quyền tự do đều phải được đặt trong khuôn khổ pháp luật.

Từ nguyên tắc hiến định đó, việc nghiên cứu bổ sung hoặc hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự nhằm xử lý những hành vi lợi dụng quyền tự do dân chủ để chống phá đất nước là điều bình thường trong hoạt động lập pháp của bất kỳ quốc gia nào.

Không có quốc gia có chủ quyền nào chấp nhận việc dùng truyền thông hoặc mạng xã hội để kích động lật đổ thể chế, gây rối loạn xã hội, chia rẽ dân tộc hay tiếp tay cho các hoạt động phá hoại từ bên ngoài.

Một số ý kiến cho rằng việc bổ sung chế tài như phạt tiền hoặc xử lý hình sự đối với hành vi tuyên truyền chống phá sẽ "hạn chế quyền chính trị" của công dân. Cần thấy rõ rằng quyền chính trị chân chính là quyền tham gia xây dựng đất nước, góp ý chính sách, phản biện xã hội trong khuôn khổ pháp luật, bầu cử, ứng cử, giám sát hoạt động công quyền.

Quyền chính trị không đồng nghĩa với quyền vu khống, bịa đặt, xúc phạm tổ chức, cá nhân hay kích động chống đối.

Trên thực tế, Đảng và Nhà nước luôn khuyến khích nhân dân tham gia góp ý kiến xây dựng chủ trương, chính sách. Nhiều dự thảo luật quan trọng được công bố rộng rãi để lấy ý kiến toàn dân. Nhiều vấn đề dân sinh bức thiết được phản ánh qua báo chí, cử tri, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, qua đó được tiếp thu, điều chỉnh kịp thời.

Điều đó cho thấy không gian đóng góp ý kiến là rộng mở. Điều cần ngăn chặn là hành vi cố tình xuyên tạc, kích động, chống phá với động cơ xấu.

Cũng cần phân biệt rạch ròi giữa phản biện và chống phá. Phản biện là góp ý trên tinh thần xây dựng, có căn cứ, hướng tới giải pháp tốt hơn cho xã hội. Chống phá là phủ nhận thành quả cách mạng, bôi nhọ chế độ, xuyên tạc lịch sử, kích động hằn thù và gây mất ổn định. Hai khái niệm này khác nhau về bản chất, không thể đánh đồng.

Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội theo quy định củaHiến pháp. Vai trò đó được hình thành từ lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, cũng như quá trình lãnh đạo công cuộc đổi mới, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân. Bảo vệ nền tảng tư tưởng, bảo vệ chế độ, bảo vệ sự ổn định để phát triển là yêu cầu khách quan trong giai đoạn hiện nay.

Thực tiễn thế giới cho thấy nhiều quốc gia đã phải trả giá đắt khi để tin giả, luận điệu cực đoan, kích động thù hằn lan rộng trên không gian mạng mà thiếu công cụ pháp lý xử lý kịp thời. Xung đột xã hội, bạo loạn, chia rẽ cộng đồng nhiều khi bắt đầu từ những chiến dịch thông tin có chủ đích. Vì vậy, hoàn thiện pháp luật để phòng ngừa từ sớm, từ xa là việc cần thiết.

Tuy nhiên, cùng với việc sửa đổi pháp luật, quá trình xây dựng điều luật phải bảo đảm tính chặt chẽ, minh bạch, rõ ràng về cấu thành hành vi vi phạm, tránh suy diễn hoặc áp dụng tùy tiện. Mỗi quy định hình sự đều cần xác định cụ thể yếu tố lỗi, mục đích, mức độ nguy hiểm cho xã hội và hậu quả gây ra.Chỉ như vậy mới bảo đảm nguyên tắc thượng tôn pháp luật và củng cố niềm tin của nhân dân.

Bên cạnh chế tài xử lý, giải pháp căn cơ vẫn là nâng cao dân trí số, khả năng nhận diện thông tin xấu độc và sức đề kháng xã hội trước luận điệu sai trái. Khi người dân được tiếp cận thông tin chính thống nhanh chóng, đầy đủ; khi báo chí cách mạng phát huy vai trò định hướng; khi chính quyền lắng nghe và giải quyết hiệu quả kiến nghị chính đáng của dân, thì các luận điệu xuyên tạc sẽ tự mất đất sống.

Mỗi công dân yêu nước đều có trách nhiệm sử dụng quyền tự do ngôn luận một cách văn minh, có trách nhiệm. Mạng xã hội không phải vùng ngoài pháp luật. Mỗi lời nói, mỗi dòng trạng thái đưa lên không gian mạng đều có thể tạo ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực tới cộng đồng. Vì vậy, quyền đi đôi với trách nhiệm, tự do gắn liền với kỷ cương là nguyên tắc cần được đề cao.

Có thể khẳng định, việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) để đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới là bước đi phù hợp. Song song với đó, cần tiếp tục bảo đảm đầy đủ quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp; mở rộng các kênh phản biện lành mạnh; nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và năng lực truyền thông chính sách.

Một Nhà nước pháp quyền vững mạnh là Nhà nước vừa nghiêm minh trước hành vi chống phá, vừa tôn trọng tiếng nói xây dựng của nhân dân. Đó cũng là con đường để giữ vững ổn định chính trị, phát triển đất nước nhanh và bền vững, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.