Số hóa... quá mệt

Khảo sát ở nhiều địa phương, chúng tôi thấy tâm lý sợ “số hóa” như bác đảng viên cao tuổi ở khu dân cư tôi ở không phải là hiếm. Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực, từ thanh toán, mua sắm, khám chữa bệnh đến thực hiện thủ tục hành chính. Điện thoại thông minh và internet ngày càng trở thành công cụ thiết yếu trong cuộc sống. Tuy nhiên, đối với không ít người cao tuổi, sự thay đổi này lại tạo ra những rào cản đáng kể.

Với người trẻ, thạo công nghệ, việc đăng nhập, xác thực, kiểm tra thông tin... trên nền tảng số rất nhanh. Nhưng với người già lại là khó khăn lớn. Dù vừa được hướng dẫn nhưng lần sau lại quên; đặc biệt, tâm lý sợ bấm nhầm, kê khai nhầm, chuyển tiền nhầm càng khiến các cụ ngần ngại. Khi tuổi cao, thị lực giảm khiến người cao tuổi khó đọc chữ nhỏ, nhận biết biểu tượng hoặc phân biệt các nút chức năng trên màn hình. Khả năng nghe suy giảm khiến họ khó tiếp nhận hướng dẫn bằng âm thanh hoặc thực hiện cuộc gọi qua ứng dụng. Độ linh hoạt của bàn tay và các ngón tay không còn như trước cũng làm cho những thao tác chạm, vuốt, nhập mật khẩu hoặc gõ tin nhắn trở nên khó khăn.

Nhiều người cao tuổi chỉ cần chạm nhầm một biểu tượng hoặc làm mất giao diện quen thuộc là có thể rơi vào trạng thái lúng túng. Một số người vì sợ làm hỏng thiết bị, mất dữ liệu hoặc phát sinh chi phí nên hạn chế sử dụng, dù điện thoại thông minh đã được con cháu trang bị đầy đủ...

 Một trong những rủi ro đáng lo ngại nhất là tình trạng lừa đảo trực tuyến. Do hạn chế về kỹ năng kiểm chứng thông tin, người cao tuổi dễ tin vào cuộc gọi, tin nhắn hoặc đường link giả mạo...

Chính vì những lý do đó, theo khuyến cáo của các chuyên gia về công nghệ thông tin, người cao tuổi cần được hướng dẫn bằng ngôn ngữ đơn giản, thao tác chậm và lặp lại nhiều lần. Gia đình hoặc người thân nên cài đặt cho họ chữ lớn, tăng độ tương phản, sắp xếp ứng dụng cần thiết ở vị trí dễ nhìn và bật các tính năng bảo mật phù hợp.

Cùng với sự hỗ trợ của gia đình, các địa phương, tổ chức xã hội và doanh nghiệp công nghệ cần xây dựng lớp học “bình dân học vụ số”, hướng dẫn các kỹ năng số phù hợp, đồng thời phát triển giao diện thân thiện hơn. Quá trình “số hóa” cũng cần có lộ trình thực hiện, không nên chạy theo thành tích dẫn đến “số hóa... quá mệt”.