NHỮNG MẢNH KÝ ỨC ĐI CÙNG NĂM THÁNG: NHÌN LẠI MỘT ĐỜI NGƯỜI GIỮA DÒNG CHẢY LỊCH SỬ

Nhà văn vĩ đại Honoré de Balzac từng đúc kết một chân lý kinh điển: "Nhà văn là người thư ký trung thành của thời đại." Dù tác giả Trần Anh Tuấn không xuất thân là một nhà văn chuyên nghiệp, nhưng với cuốn hồi ký Những ngày đáng nhớ, ông hoàn toàn xứng đáng với vị trí cao quý ấy. Giữa muôn vàn tác phẩm được chắp bút từ trí tưởng tượng hay lý thuyết sách vở, những trang đời được đúc kết từ chính mồ hôi, nước mắt, từ trải nghiệm thực tiễn, qua từng biến động thăng trầm của dân tộc luôn mang một sức nặng nguyên thủy và lay động lòng người sâu sắc nhất. Cuốn hồi ký của Cựu chiến binh, ông Trần Anh Tuấn - nguyên Vụ trưởng Vụ Công chức Viên chức, Bộ Nội vụ, chính là những thước phim tư liệu chân thực, khắc họa trọn vẹn nhịp đập mãnh liệt của một thời kỳ lịch sử hào hùng.

I. Dòng sông tuổi thơ và hành trình nối dài khát vọng đất nước

Lật từng trang hồi ký, người đọc không đơn thuần bước vào không gian ký ức cá nhân của tác giả, mà như được tái sinh vào những năm tháng vừa oanh liệt, vừa gian khổ của đất nước trong suốt nửa cuối thế kỷ XX. Hành trình ấy khởi nguồn từ vùng đất Phố Châu thuộc xã Sơn Phố (nay thuộc huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh) - một vùng quê "trên bến dưới thuyền, gạo trắng nước trong", nổi tiếng trù phú và giàu truyền thống cách mạng. Nơi ấy, ngay sau Cách mạng Tháng Tám, đã vươn lên thành hậu phương kiên cường cho cuộc kháng chiến trường kỳ.

Trong ký ức tuổi thơ của tác giả, Phố Châu hiện lên sống động, đan xen giữa vẻ đẹp thanh bình của làng quê Việt Nam và nhịp đập rộn rã của thời đại: những đoàn bộ đội hành quân ra tiền tuyến, những đoàn dân công hỏa tuyến rầm rộ đêm ngày, những trường học, xưởng quân giới khéo léo ẩn mình dưới bóng cây xanh mát. Chính từ cái nôi tự do của Khu Bốn ấy, dấu chân gia đình tác giả đã hòa vào con đường huyền thoại nối liền hậu phương với chiến trường Điện Biên Phủ lịch sử. Những trang viết tái hiện chặng đường di chuyển từ Vinh ra Cầu Giát, rẽ sang Nghĩa Đàn, vượt dốc Bò Lăn sang Thanh Hóa, rồi qua Nông Cống, Triệu Sơn, Thạch Thành, Nho Quan, Hòa Bình để tiến lên Tây Bắc… không chỉ là những chỉ dẫn địa lý khô khan, đó là "mạch máu" giao thông của chiến dịch, là sợi dây diệu kỳ kết nối sức mạnh của triệu triệu người dân để làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

Điểm dừng chân tiếp theo trong dòng chảy ký ức là mảnh đất Tây Bắc những năm sau 1954. Khi Khu tự trị Thái - Mèo thành lập năm 1955, gia đình tác giả chuyển từ Mường La lên Thuận Châu. Dưới lăng kính trong trẻo nhưng đầy tinh tế của một cậu bé ngày ấy, Thuận Châu hiện lên thật thơ mộng: quả đồi với những dinh thự kiểu Pháp cũ, hàng cây gỗ tếch, vườn cà phê xanh mướt và cây đa cổ thụ rợp bóng - nơi sau này trở thành trụ sở của Khu ủy và Ủy ban Hành chính Khu. Đó còn là những cánh rừng sa nhân tự nhiên bao la được dân bản gọi là "rừng ma", nơi lưu giữ đời sống tâm linh bao đời của đồng bào.

Đặc biệt hơn cả, giữa chốn hoang sơ ấy là hình ảnh cha mẹ tác giả - những người cán bộ y tế tiên phong của Tây Bắc. Trên mảnh đất hoang hóa kẹp giữa hai ngọn núi đá vôi, bên con đường mòn từ bản Chiềng Ly vào bản Huông, họ cùng đồng đội đã đặt những viên gạch hồng đầu tiên xây dựng nên Sở Y tế và Bệnh viện Khu Tự trị Thái Mèo, gieo mầm sự sống và ánh sáng văn minh cho bản làng.

II. Tình phụ tử thiêng liêng và biểu tượng đẹp đẽ của thế hệ dấn thân

Có lẽ, những trang viết đọng lại nhiều giọt nước mắt xúc động nhất trong lòng người đọc chính là những bức thư người cha gửi cho tác giả. Ngày cậu học trò trường Đại học Mỏ - Địa chất gác bút nghiên để khoác lên mình bộ quân phục người lính, cũng là lúc những lá thư mang theo tình yêu thương bao la vượt qua lằn ranh sinh tử.Đó không chỉ là lời thăm hỏi ân cần, mà còn rực sáng niềm tự hào kiêu hãnh khi thấy con trai trực tiếp cầm súng ở tuyến đầu Tổ quốc. Đặc biệt, cái hôn ấm áp của người cha gửi gắm ở cuối mỗi bức thư giữa muôn trùng bom đạn đã chạm đến cõi sâu thẳm của tình người: vừa chan chứa tình phụ tử, vừa thiêng liêng đến nghẹn ngào. Giữa ranh giới mong manh của cái chết và sự sống, nụ hôn ấy là kết tinh của yêu thương, là hơi ấm, là niềm tin và sự vỗ về tha thiết nhất mà người cha dành cho con trai mình. Nó nâng đỡ tâm hồn người lính trẻ vượt qua mọi gian lao, biến tình cảm gia đình thành một phần máu thịt của lý tưởng cách mạng.

Bên cạnh đó, hình ảnh những y bác sĩ bám bản, bám núi, vượt qua đói nghèo và bệnh tật để chăm sóc sức khỏe cho nhân dân và bộ đội ở Tây Bắc chính là bức tượng đài thầm lặng về tinh thần dấn thân cao cả. Trước nghịch cảnh, họ không chọn sự an nhàn; trước hoang sơ, họ thắp lên ngọn lửa hy vọng.

III. Từ cậu bé chiến khu đến người cán bộ tận tụy của Bộ Nội vụ

Khúc ca về tuổi thơ khép lại, mở ra chặng đường cống hiến bền bỉ của ông Trần Anh Tuấn trong bộ máy nhà nước. Được tôi luyện từ khói lửa chiến tranh, trưởng thành qua vai trò người chiến sĩ, người cán bộ chỉ huy trong quân đội trong cuộc kháng chiến chống Mỹ và bảo vệ biên giới, tác giả mang theo bản lĩnh thép và vốn sống phong phú vào công tác quản lý nhà nước.

Trải qua quá trình rèn luyện tại Ban Tổ chức Chính phủ rồi Bộ Nội vụ - cơ quan tham mưu chiến lược tối quan trọng của Đảng và Nhà nước về thể chế và bộ máy, ông đã để lại dấu ấn của một người lãnh đạo tận tụy, nguyên tắc nhưng giàu lòng trắc ẩn. Những trang hồi ký ghi lại chặng đường này không mang tính phô diễn thành tích, mà là kho tàng kinh nghiệm hành chính quý giá về nghệ thuật dùng người, đặt đúng người, đúng việc, lấy sự tận tụy và năng lực thực tế làm thước đo cốt lõi. Đó là bài học về giữ vững bản lĩnh chính trị, luôn kiên định con đường phụng sự nhân dân, không chùn bước trước bất kỳ thử thách nào của thời cuộc. Là sự nhắc nhớ về đạo lý uống nước nhớ nguồn luôn khắc ghi cội rễ, trân trọng nhân dân và những mảnh đất từng chở che và trưởng dưỡng mình.

IV. Bài học quý giá cho các thế hệ hôm nay và mai sau

Đọc "Những ngày đáng nhớ", thế hệ hôm nay - đặc biệt là đội ngũ cán bộ, công chức trẻ đang gánh vác tương lai đất nước, tìm thấy cho mình một "cẩm nang" tinh thần vô giá.Nhìn lại thế hệ cha anh, những người từng gối đầu giường với cuốn sách kinh điển “Thép đã tôi thế đấy” của Nikolai Ostrovsky và hình tượng Pavel Korchagin, chúng ta thấy bừng lên một lý tưởng sống cao đẹp: "Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến đánh quân thù" trong chiến tranh, và là khát vọng dâng hiến trọn vẹn trí tuệ, sức lực trong thời kỳ đổi mới để xây dựng một Việt Nam giàu mạnh, dân chủ, văn minh, tiến vào kỷ nguyên vươn mình.

Tác giả Trần Anh Tuấn đã gửi gắm một thông điệp vượt thời gian: Dù đứng ở bất kỳ cương vị nào, chỉ cần sống trung thực, có lý tưởng, biết tri ân quá khứ và không ngừng nỗ lực hoàn thiện bản thân, mỗi người đều có thể đóng góp những hạt phù sa quý giá cho sự trường tồn của cộng đồng và dân tộc.

Lời kết

Thời gian chẳng thể quay đầu, quá khứ dẫu lùi xa thành dĩ vãng nhưng những ký ức đẹp đẽ, những giọt mồ hôi và máu xương của cha ông sẽ mãi là ngọn hải đăng soi đường cho hiện tại. Khép lại những trang sách đượm tình người và dạt dào cảm hứng sống ấy, mỗi chúng ta sẽ tìm thấy cho mình một khoảng lặng thiết tha để thêm yêu hai tiếng "quê hương", thêm trân trọng hòa bình hôm nay.

Xin trân trọng giới thiệu cuốn hồi ký "Những ngày đáng nhớ" của tác giả Trần Anh Tuấn đến đông đảo bạn đọc gần xa. Sách do Nhà xuất bản Tri thức phát hành và có bán tại các nhà sách trên toàn quốc - mời các bạn đón đọc.Một tác phẩm không chỉ giàu tư liệu lịch sử và đong đầy giá trị nhân văn, mà qua từng trang sách còn bồi đắp niềm tin, tình cảm và những phẩm chất đẹp đẽ,như thắp lên ngọn lửa tin yêu để mỗi chúng ta thêm vững bước trên những chặng đường phía trước!