Nhớ về cuộc duyệt binh mừng chiến thắng hơn nửa thế kỷ trước

Ngay sau khi hoàn thành nhiệm vụ đánh chiếm dinh Độc Lập, chiều ngày 1-5-1975 hầu hết lực lượng Lữ đoàn xe tăng 203, Quân đoàn 2 chúng tôi được rút ra đóng quân tại Tổng kho Long Bình. Sau những năm tháng chui lủi giữ bí mật, nằm hầm nằm hào... giờ được ở trong những ngôi nhà khang trang, sân bê tông, đường nhựa, lại có đèn điện, nước máy... bộ đội cảm thấy thật là “lên tiên”. Những ngày đầu, bộ đội thường ngủ bù cho bõ hơn một tháng vất vả rong ruổi hàng nghìn km, sau đó là viết thư về nhà và ngồi túm tụm chuyện trò với nhau. Ngoài chuyện thăm hỏi nhau người mất, người còn sau những trận đánh ác liệt vừa qua thì những câu chuyện rôm rả nhất lúc này trong cán bộ, chiến sĩ là: “Bao giờ được về với mẹ đây?”. “Lòng vả cũng như lòng sung”, đã xa nhà mấy năm trời đi chiến đấu anh nào chẳng mong sớm được về nhà.

Tuy nhiên, nhịp sống nhàn tản ấy chỉ kéo dài được mấy hôm thì chấm dứt. Một mệnh lệnh mới được ban ra: “Toàn đơn vị khẩn trương tu sửa xe máy, trang bị và luyện tập để tham gia... duyệt binh mừng chiến thắng”. Theo lịch đã được cấp trên phê duyệt: Lễ duyệt binh mừng chiến thắng sẽ được tổ chức vào ngày 15-5-1975. Đêm 12, rạng ngày 13-5 sẽ tổ chức tổng duyệt. Vì vậy, tất cả công tác chuẩn bị chỉ gói gọn trong khoảng 1 tuần.

Công việc đầu tiên được Lữ đoàn triển khai là bảo dưỡng cấp 2 cho toàn bộ số xe tăng, xe thiết giáp. Bước vào chiến đấu đã hơn 1 tháng, cơ động vượt gần 2.000km, xe nào cũng đã bắn đến vài cơ số đạn... nên các xe tăng, xe thiết giáp rất cần phải được bảo dưỡng cho đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật. Nói dại, nhỡ đang duyệt binh mà chết máy nằm ì ra giữa lễ đài thì “ê mặt” lắm! Vậy là các buồng truyền động, buồng động lực được mở tung ra; pháo súng, vũ khí cũng được tháo ra để bảo dưỡng. Cán bộ chiến sĩ toàn lữ đoàn lại khoác vào mình những bộ quần áo công tác để rửa các loại bầu lọc, bơm dầu mỡ, kiểm tra hành trình giãn cách, tiêu chuẩn kỹ thuật... Được cái quần áo công tác, giẻ lau thì không thiếu vì trang phục của lính Sài Gòn còn đầy đấy. Dầu mỡ, nhiên liệu cũng ê hề chẳng thiếu thứ gì.

Công việc thứ hai cần làm là cũng phải tân trang cho những con voi thép nó “sạch nước cản” một tý trước bàn dân thiên hạ chứ. Dù sao cũng là một đội quân chiến thắng cơ mà. Thế mà những chiếc xe tăng, xe thiết giáp của lữ đoàn thì hầu hết đã vào chiến trường từ năm 1971 - 1972. Trải qua mấy năm ở chiến trường, đội mưa gội gió Trường Sơn mấy mùa lại vừa tham gia những trận đánh khốc liệt từ Quảng Trị 1972 đến Mùa Xuân 1975... nên xe nào xe nấy mốc thếch, xám xịt. Đến ngôi sao quân hiệu trên tháp pháo cũng mờ nhạt chẳng còn nhận ra nữa. Đặc biệt, gần như 100% xe đã mất lá chắn bùn, xe nào còn thì cũng đã rách te tua. Vậy là cả lữ đoàn lại như một công xưởng làm đẹp cho xe. Các thành viên kíp xe bây giờ lại trở thành thợ gò, thợ hàn biến những vỏ thùng phuy thành những chiếc lá chắn bùn cho xe mình. Với sự hỗ trợ của các thợ sửa chữa của Đại đội 11, rồi thì các xe cũng đủ lá chắn bùn, dẫu có méo mó một chút song có cũng còn hơn không.

Tuy nhiên, thế vẫn chưa đủ! Cần phải sơn lại toàn bộ xe cho nó sáng sủa một tý. Điều đó cũng không khó khăn cho lắm! Sơn trong Tổng kho thì ê chề, nhất là sơn xanh lá cây. Với hàng chục tấn sơn loại này được đựng trong những thùng nhựa cỡ 20 lít xếp thành hàng, thành lớp tha hồ mà lấy. Lại có cả máy phun sơn nữa chứ, không phải dùng chổi sơn quét từng tý một nên chỉ cần chừng 2 giờ là đã sơn xong 1 xe.

Mọi việc diễn ra khá thuận lợi, nhanh chóng. Tuy nhiên, đến khi sơn lại quân hiệu trên tháp pháo thì bỗng chững lại. Lý do thật là đơn giản: trong cái kho sơn đồ sộ ấy ngoài sơn xanh lá cây, các loại sơn màu trắng, màu vàng, màu xanh da trời cũng rất nhiều song không hề có một gam sơn màu đỏ nào. Bộ phận vật tư của lữ đoàn tiếp tục tìm kiếm mở rộng sang các kho khác nhưng cũng đành bất lực. Chạy ra ngoài ngã ba Vũng Tàu và thành phố Biên Hòa tìm mua cũng không được. Các chủ cửa hàng cho biết việc buôn bán sơn màu đỏ được chính quyền Việt Nam cộng hoà quản lý rất chặt. Họ bảo: “Chắc họ sợ màu đỏ là màu của cách mạng (!)”.

Tìm kiếm khó khăn mà không ra, lại bị sức ép bởi thời gian chuẩn bị rất gấp rút, các cán bộ kỹ thuật đề xuất dùng sơn màu da cam - trong kho lúc đó cũng có rất nhiều - để thay thế. Đem sơn thử lên một vài xe thấy cũng tạm ổn. Mặc dù không được đỏ tươi song cũng còn hơn màu sơn cũ đã bạc phếch. Các thủ trưởng thấy vậy cũng đồng ý và cho triển khai đại trà.

Sau gần một tuần làm việc hối hả, đội hình xe tăng, xe thiết giáp của Lữ đoàn xe tăng 203 tham gia duyệt binh ngày 15-5-1975 trông khá là “bắt mắt” trừ một chi tiết nhỏ: nửa trên ngôi sao quân hiệu không đỏ rực mà lại có màu đỏ ngả sang da cam! Trong niềm vui hòa bình, thống nhất chắc chẳng ai để ý đến chi tiết đó. Còn nguyên nhân của điều đó là bởi Tổng kho Long Bình có tất cả mọi thứ nhưng lại không có một thứ - sơn màu đỏ!

Sau khi sơn sửa xong, chúng tôi bắt tay vào tập duyệt binh. Chọn cái sân rộng bọn tôi xếp hàng đôi lái tập. Cái khó nhất là phải đi như thế nào đó cho tốc độ bằng nhau để đảm bảo hàng ngang. Đã mấy năm lái tăng, vượt hàng nghìn km đủ loại địa hình nhưng có bao giờ phải đi thế này đâu, thành ra phải mất mấy buổi tập cật lực mới tàm tạm.

Chiều 12-5, chúng tôi hành quân lên thành phố Sài Gòn để tổng duyệt. Cả lữ đoàn còn khoảng hơn 30 chiếc xe tăng và mấy chục xe thiết giáp K63 đều đi cả, hùng dũng lắm. Hành quân lên đến nơi thì tập kết trong khu vực Lục quân công xưởng ở Gò Vấp để kiểm tra kỹ thuật một lần nữa. Khoảng 21 giờ có lệnh xuất phát. Chúng tôi thành một hàng dọc lầm lũi đi trong ánh đèn rực rỡ của “Hòn ngọc Viễn Đông”. Lạ nước lạ cái nên tôi cũng không biết mình đã đi theo lộ trình như thế nào? Bà con Sài Gòn có vẻ hơi bất ngờ vì sự xuất hiện của đoàn xe tăng nên kéo ra xem khá đông. Đi một hồi thì có lệnh dừng lại chờ, tôi nhớ đó là đoạn đầu Đại lộ Thống Nhất (nay là đường Lê Duẩn) thì phải.

Mãi một lúc sau, thấy có lệnh xếp thành hàng đôi. Các trưởng xe xuống trực tiếp chỉ huy và chấn chỉnh cho hàng lối ngay ngắn. Chúng tôi được phổ biến từ đây sẽ đi thẳng vào khu vực khán đài nên phải đảm bảo hàng ngang, hàng dọc cho thẳng. Hai bên đường, số người hiếu kỳ kéo ra xem ngày càng đông nhưng không được lại gần xe. Lúc đã khuya - tầm 23 giờ thì có lệnh tiến. Đúng như đã được luyện tập, đội hình xe tăng của Lữ đoàn 203 chúng tôi đi qua lễ đài khá đẹp và hùng dũng, trông khí thế lắm. Chắc là đạt rồi nên ngay sau đó chúng tôi hành quân về Long Bình để chiều 14-5 sẽ lại hành quân lên Sài Gòn. Dù có hơi mệt song anh em trong đơn vị ai cũng phấn khởi và hào hứng lắm.

Ấy thế rồi vẫn có sự thay đổi ở phút thứ 89! Chắc là muốn san sẻ niềm vui hòa bình, thống nhất đến tất cả các địa phương nên các binh khí kỹ thuật trong lễ duyệt binh tại Sài Gòn chủ yếu sẽ sử dụng của Binh đoàn Cửu Long - đơn vị đang làm nhiệm vụ quân quản tại chỗ. Còn các đơn vị khác thì đưa quân đến phục vụ mít tinh của các địa phương xung quanh. Riêng Đại đội XT 4 của tôi thì chỉ có xe 390 do đại đội trưởng Bùi Quang Thận chỉ huy được đi duyệt binh tại Sài Gòn, còn toàn bộ Đại đội do chính trị viên Vũ Đăng Toàn chỉ huy thì đi duyệt binh tại thành phố Biên Hoà.

Nửa đêm 14-5, chúng tôi hành quân đi Biên Hoà. Đến nơi, đầu tiên bọn tôi đậu xe làm nền cho các khối đứng tại Quảng trường trung tâm. Sau khi mít tinh xong thì diễu hành, các khối đi bộ đi hết mới đến lượt chúng tôi. Ngồi ở xe xem bà con diễu hành thấy khối nào cũng đẹp song tôi ấn tượng nhất với khối nữ sinh trung học: mấy chục em gái tầm 16 - 17 tuổi người đều tăm tắp, mặt hoa da phấn, váy màu xanh ngang đùi, áo trắng cộc tay... trông như phim nước ngoài ấy. Tiếp theo các khối đi bộ, chúng tôi diễu hành qua mấy đường phố chính của thành phố nhưng đi theo đội hình một hàng dọc mà thôi. Tuy vậy, bà con cũng chào mừng nhiệt liệt lắm.

Và thế là cuộc duyệt binh mừng hòa bình, thống nhất đất nước ngày 15-5-1975 tại Sài Gòn và các tỉnh thành đã thành công tốt đẹp, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người dân cũng như bạn bè quốc tế. Sau này, có điều kiện tiếp xúc họ đều tấm tắc: "Mấy ổng giỏi thiệt! Không hiểu các ổng làm thế nào mà chỉ sau 2 tuần đã làm được cuộc duyệt binh hoành tráng đến như vậy!".