Mỗi giờ sử là một "pháo đài" tư tưởng: Chuyện từ "mái trường hồng" bên dòng Hương Giang

Bục giảng là pháo đài, giáo viên là chiến sĩ trên không gian số

Dòng Hương Giang và “mái trường hồng” hơn một thế kỷ vẫn giữ vẻ trầm mặc, cổ kính, nhưng ẩn sau sự bình yên ấy là một mặt trận tư tưởng đầy cam go trong thời đại số. Đó là cuộc đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch để bảo vệ niềm tin và lý tưởng cho thế hệ trẻ trên không gian mạng. Với mười năm đứng trên bục giảng dưới mái trường THPT Hai Bà Trưng, trong vai trò một Đảng viên và giáo viên Lịch sử, tôi nhận thức sâu sắc về mối nguy hại từ những thủ đoạn tinh vi trên internet đang từng ngày tác động tiêu cực đến nhận thức chính trị của học sinh.

Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ sống còn”. Trong thời đại số, nhiệm vụ ấy không ở đâu xa xôi mà bắt đầu ngay từ những giờ lên lớp với thế hệ “Gen Z” đầy cá tính - những người trẻ thông minh nhưng cũng dễ tổn thương nhất trước các luồng thông tin xuyên tạc lịch sử.

Chúng ta đang sống trong thời đại mà chỉ cần một cú chạm tay, học sinh có thể tiếp cận với hàng ngàn luồng thông tin. Trong đó, không ít là những nội dung “độc hại”, núp bóng dưới danh nghĩa “bí mật lịch sử”, “góc nhìn khách quan” để bôi nhọ lãnh tụ, phủ nhận thành quả cách mạng. Các thế lực thù địch đã từ bỏ lối truyền bá khô khan để khoác lên mình lớp áo thời thượng của TikTok, Infographic hay những hội nhóm kín.

Vận dụng tinh thần Nghị quyết 35 và hướng tới mục tiêu của Đại hội XIV, bục giảng hôm nay phải là một “pháo đài” tư tưởng vững chắc. Ở đó, mỗi giáo viên không chỉ truyền thụ tri thức mà phải là một “người gác cổng” tận tụy. Việc xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian số không gì hiệu quả hơn bằng việc trang bị tư duy phản biện và bản lĩnh chính trị cho các em. Bởi lẽ, trong bối cảnh chuyển đổi số, không gian mạng đã trở thành “mặt trận tư tưởng mới” - nơi tin giả, thông tin sai lệch có thể len lỏi vào nhận thức học sinh từng giờ, từng phút và nếu người thầy im lặng trước những hoài nghi của trò, chúng ta đã vô tình nhường “trận địa” cho đối phương.

Thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”, tôi nhận thức sâu sắc rằng bục giảng là pháo đài, giáo viên là chiến sĩ trên không gian số và “trận địa” trường học chính là nơi “rèn người, luyện thép”. Bảo vệ Đảng không đâu xa, chính là bảo vệ tư duy đúng đắn của thế hệ trẻ trước những luồng thông tin độc hại.

Lấy sự thật lịch sử làm “vũ khí” phản bác các luận điệu xuyên tạc

Để thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị này, tôi luôn xác định sự thật lịch sử chính là vũ khí sắc bén nhất. Xin dẫn một tình huống từ một tiết dạy Lịch sử lớp 12 vào buổi sáng thứ ba ở giữa tháng 4 vừa rồi. Chủ đề hôm ấy là về Cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975, nhưng không khí của lớp học 12D4 bỗng trở nên căng thẳng khi em học sinh H.V.D giơ tay hỏi:

“Thầy ơi, tối qua em xem một đoạn video trên YouTube, họ nói rằng chiến thắng của chúng ta là nhờ sự may mắn và do phía bên kia tự tan rã, chứ không phải do sự lãnh đạo của Đảng. Thầy nghĩ sao ạ?”

Cả lớp im phăng phắc. Tôi nhận thấy những ánh mắt tò mò, và cả những ánh mắt hoài nghi nhìn về phía mình. Đây là tình huống điển hình mà bất kỳ giáo viên dạy Sử nào cũng có thể gặp phải. Thay vì gạt đi hay dùng mệnh lệnh để áp đặt, tôi mỉm cười và quyết định dừng bài giảng lý thuyết để thực hiện một cuộc đối thoại trên cơ sở sự thật của lịch sử.

Tôi mở máy chiếu, cùng các em phân tích chính đoạn video đó. Chúng tôi cùng nhau bóc tách: Ai là người đăng video? Tại sao họ lại chọn thời điểm này để đăng tải? Tôi dẫn dắt các em quay ngược thời gian, không bằng lý thuyết, mà bằng những nhân chứng sống ngay tại mảnh đất Huế này. Tôi kể về những ngày tháng ba lịch sử tại Cố đô, về cuộc rút chạy hỗn loạn của địch tại cảng Thuận An - một sự tan rã là kết quả của một chiến lược nghi binh và tấn công thần tốc mà Bộ Chính trị đã vạch ra. Tôi hỏi các em: “Nếu không có sự chỉ đạo tài tình, sáng suốt, không có một tổ chức chặt chẽ, không có một tầm nhìn chiến lược xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương, liệu chúng ta có thể làm nên một cuộc tổng tiến công đồng loạt, mạnh mẽ và giành thắng lợi mà không tốn quá nhiều xương máu như vậy không?”

Buổi học hôm đó kéo dài hơn dự kiến, nhưng tôi hạnh phúc khi thấy những ánh mắt hoài nghi ban đầu dần chuyển thành sự thấu hiểu. Khi lịch sử được giải mã bằng tư duy khoa học và bằng chứng sống động, mọi luận điệu xuyên tạc đều trở nên lỗi thời và vô căn cứ. Đó chính là cách chúng tôi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, dùng tư duy khoa học để giải mã sự thật, dùng niềm tự hào dân tộc để lấp đầy những khoảng trống thông tin.

Khơi dậy lòng tự hào dân tộc từ những mạch nguồn di sản

Trường THPT Hai Bà Trưng - tiền thân là Trường Nữ trung học Đồng Khánh - bản thân nhà trường đã là một pho sử sống. Là giáo viên đang giảng dạy tại ngôi trường này, chúng tôi có một đặc ân là được dùng chính “linh hồn” của ngôi trường làm chất liệu chính luận.

Để “hệ miễn dịch” tư tưởng của học sinh thêm vững vàng, tôi thường xuyên lồng ghép truyền thống nhà trường vào bài giảng. Đứng trước bức phù điêu Nữ sinh Đồng Khánh trong khuôn viên nhà trường, tôi kể cho các em nghe về những nữ sinh Đồng Khánh từng xuống đường biểu tình với “những đêm không ngủ” chống thực dân, đế quốc.

Tôi nhắc đến bà Tuần Chi Đào Thị Xuân Yến - người phụ nữ tiêu biểu của Cố đô, người đã đứng vững giữa những cơn bão tố chính trị để giữ gìn cốt cách người Huế và lòng tin vào cách mạng. Tôi nhắc đến nữ sinh Ngô Liên Hải - đại diện nữ sinh Đồng Khánh đọc Điếu văn kính viếng hương hồn các bạn tử nạn trong cuộc biểu tình ở Nam Bộ tại Lễ Truy điệu học sinh Trần Văn Ơn được tổ chức tại trường Đồng Khánh vào chiều ngày 18/01/1950.

Hay mới đây, trong chuyến tham quan, học tập ở Bảo tàng Hồ Chí Minh Thành phố Huế và “địa chỉ đỏ” Lao Thừa Phủ, tôi nhận thấy được nhiều điều từ những ánh mắt của học sinh. Đứng trước những hiện vật đơn sơ tại bảo tàng, các em được hiểu thêm về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một người con ưu tú của dân tộc đã lớn lên từ chính mảnh đất Cố đô này.

Tại di tích Lao Thừa Phủ, khi tận mắt chứng kiến nơi từng giam cầm, tra tấn nhiều nhà cách mạng nổi tiếng như Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, nhà thơ Tố Hữu, đồng chí Lê Viết Lượng… em D.T.K học sinh lớp 11A14 xúc động “Thầy ơi, khi được tham quan thực tế tại Lao Thừa Phủ, em mới hiểu được phần nào về sự gian khổ, hy sinh và tinh thần bất khuất của các chiến sỹ cách mạng”. Những trải nghiệm thực tế này chính là câu trả lời thuyết phục nhất cho các thế lực đang nỗ lực "phi chính trị hóa" cho giới trẻ hiện nay.

Dưới ánh sáng của Nghị quyết 29-NQ/TW, việc dạy và học Lịch sử tại trường THPT Hai Bà Trưng không còn là sự ghi nhớ máy móc. Chúng tôi chuyển từ “trang bị kiến thức” sang “hình thành năng lực và phẩm chất”, giúp học sinh có cái nhìn biện chứng, biết phân tích đúng sai trước những “khoảng tối” mà thế lực thù địch cố tình tạo ra.

Vai trò của người thầy Đảng viên trong kỷ nguyên chuyển đổi số

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không đồng nghĩa với việc “đóng cửa” trước thông tin trái chiều. Ngược lại, người giáo viên Đảng viên phải là những người tiên phong trong việc “gạn đục khơi trong”, dùng bản lĩnh lý luận để định hướng dư luận. Tại mảnh đất Cố đô, việc thực hiện Nghị quyết 54-NQ/TW của Bộ Chính trị không chỉ đơn thuần là bài toán hạ tầng đô thị của thành phố trực thuộc Trung ương, mà cốt lõi chính là câu chuyện về văn hóa và con người.

Theo Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, văn hóa là sức mạnh nội sinh và nền tảng tinh thần của xã hội. Tại Thành phố Huế di sản, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng Đảng gắn liền với việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Khi học sinh hiểu và yêu những giá trị di sản của Cố đô, các em sẽ tự tạo ra “hệ miễn dịch” trước các âm mưu diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch.

Là một người con xứ Huế, tôi thấu hiểu sâu sắc rằng văn hóa chính là sức mạnh nội sinh bền bỉ nhất. Một thế hệ học sinh am hiểu di sản, thẩm thấu “cốt cách Huế” và lòng tự hào dân tộc sẽ chính là những “lá chắn” tự nhiên, không bao giờ phản bội lại lý tưởng của cha ông.

Là một giáo viên dạy Sử, trong mỗi giờ giảng về lịch sử, tôi không chỉ truyền thụ kiến thức, mà còn bồi đắp “nguồn lực nội sinh” vững chắc cho học sinh, để biến tình yêu quê hương, đất nước thành bản lĩnh chính trị, để bảo vệ thành trì tư tưởng của Đảng ngay tại địa phương.

Trên tinh thần đó, ở mỗi buổi sinh hoạt Chi bộ 1 tại Đảng bộ trường THPT Hai Bà Trưng, chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc nhận diện thách thức mà tập trung vào giải pháp “phủ xanh” thông tin tích cực. Mỗi thầy cô giáo đều được tôi luyện để trở thành một “chiến sĩ” thực thụ trên mặt trận truyền thông. Thay vì chỉ bị động lên án tin giả, chúng tôi chọn cách chủ động lan tỏa những giá trị thật, từ sự chuyển mình của quê hương đến những chính sách an sinh xã hội nhân văn của chính quyền thành phố Huế. Đó chính là cách chúng tôi dùng “cái đẹp để dẹp cái xấu”, dùng sự thật để đẩy lùi hư ảo, bảo vệ niềm tin của nhân dân từ chính những hành động thiết thực nhất.

Hơn ai hết, người thầy Đảng viên phải là tấm gương sáng nhất. Nếu chúng ta lên lớp với một thái độ hời hợt, giảng bài bằng những câu từ sáo rỗng, học sinh sẽ sớm nhận ra. Sự sắc sảo trong lý luận của người thầy phải đi đôi với sự nhiệt huyết trong tâm hồn. Tôi luôn tự nhắc mình, một bài giảng Lịch sử sắc sảo, logic và đầy cảm xúc chính là một bài chính luận thuyết phục nhất. Chúng ta bảo vệ Đảng không bằng cách “nhồi nhét”, mà bằng cách khơi gợi khát vọng cống hiến cho quê hương thành phố Huế ngày càng tươi đẹp.

Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc bắt đầu từ niềm tin trên bục giảng

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là những khẩu hiệu xa vời, nó hiện hữu ngay trong cách chúng ta nâng niu một giờ học Sử, trong sự trân trọng quá khứ và sự kiên định niềm tin vào tương lai. Thấm nhuần tinh thần Đại hội XIV, dân tộc ta đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của “tự chủ chiến lược, tự cường và tự tin vươn mình”. Trong bối cảnh lịch sử đầy cảm hứng đó, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không dừng lại ở việc phản bác các quan điểm sai trái, mà quan trọng hơn, là khơi dậy khát vọng cống hiến và niềm tin tuyệt đối của thế hệ trẻ vào con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội của dân tộc.

Dưới mái trường THPT Hai Bà Trưng, mỗi tiết Lịch sử đã, đang và sẽ luôn là một “pháo đài” tư tưởng vững chắc. Tại đây, sự thật khách quan là vũ khí, lòng tự hào dân tộc là động lực. Chúng tôi không chỉ dạy về những gì đã qua, mà đang cùng học trò xây dựng bản lĩnh cho những gì sắp tới. Để từ chính bục giảng này, những thế hệ học sinh Cố đô sẽ tiếp bước cha ông, trở thành những người gác cổng trung thành nhất, sẵn sàng bảo vệ và đưa con đường mà Đảng, dân tộc đã chọn đi tới thắng lợi cuối cùng./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

2. Ban Chấp hành Trung ương, Quy định số 19-QĐ/TW ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng.

3. Bộ Chính trị (2019), Nghị quyết số 54-NQ/TW về xây dựng và phát triển tỉnh Thừa Thiên Huế đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

4. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2018), Chương trình Giáo dục phổ thông môn Lịch sử (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT).

5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, nhiệm kỳ 2026 - 2030.

6. Đảng bộ thành phố Huế (2025), Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Huế lần thứ XVII, nhiệm kỳ 2025 - 2030

7. Đảng bộ trường THPT Hai Bà Trưng (2025), Báo cáo tổng kết công tác Đảng và phương hướng nhiệm vụ về công tác chính trị, tư tưởng trong nhà trường.

8.  Thu Giang, Dạy học sinh kỹ năng phân biệt tin giả, https://vtv.vn, ngày 07/01/2025.

9. Quốc hội khóa XIV (2018), Luật An ninh mạng số 24/2018/QH14.

Ngô Hoàng Long - Giáo viên Lịch sử, Trường THPT Hai Bà Trưng - Thành phố Huế

Tin nên đọc

TỪ BỤC GIẢNG ĐẾN KHÔNG GIAN MẠNG: ĐỔI MỚI NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRONG THỜI ĐẠI SỐ

13:34 13/04/2026