Mỗi công dân Thượng Cát là một công dân số

Từ “biết chữ” đến “biết số”

Ngày 19-8, tại Nhà văn hóa tổ dân phố Đông Ba, phường Thượng Cát, TP. Hà Nội, Ban công tác Mặt trận và các chi hội đoàn thể các tổ dân phố trên địa bàn phường tổ chức ký kết giao ước thi đua thực hiện Phong trào “Bình dân học vụ số”. Đây không chỉ là một hoạt động hưởng ứng chuyển đổi số, mà còn thể hiện cách làm chủ động, linh hoạt của Mặt trận phường trong đưa chủ trương lớn đến gần hơn với đời sống nhân dân.

Điều đáng nói là Mặt trận phường không xác định chuyển đổi số chỉ là câu chuyện của cán bộ, của những người trẻ hay những người am hiểu công nghệ. Đích đến của phong trào là từng gia đình, từng người dân đều được tiếp cận và có khả năng sử dụng những tiện ích số thiết thực nhất trong cuộc sống.

Theo đồng chí Văn Thúy Hoa - Chủ tịch Ủy ban MTTQ phường Thượng Cát, điều quan trọng nhất của “Bình dân học vụ số” là làm cho người dân hiểu chuyển đổi số mang lại lợi ích gì cho chính mình. Vì vậy, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội phường tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt; đồng thời trang bị kỹ năng sử dụng ứng dụng số an toàn.

Cách làm ấy được cụ thể hóa với phương châm: “Dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo”; bảo đảm mọi hộ gia đình đều được tiếp cận, không bỏ sót đối tượng, nhất là người cao tuổi và lao động tự do.

Phong trào “Bình dân học vụ số” hôm nay có thể được xem như sự tiếp nối tinh thần của phong trào Bình dân học vụ mà Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động để xóa nạn mù chữ. Cách đây 80 năm, sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời trong bối cảnh đất nước phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, thử thách. “Giặc đói”, “giặc dốt”, “giặc ngoại xâm” đe dọa thành quả cách mạng non trẻ. Trong những nhiệm vụ cấp bách đặt ra lúc bấy giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc xóa nạn mù chữ, nâng cao dân trí. Phong trào Bình dân học vụ được phát động, trở thành một phong trào rộng lớn, đưa việc học chữ đến với đông đảo nhân dân.

Nếu ngày trước, biết đọc, biết viết là điều kiện để người dân nâng cao dân trí, làm chủ cuộc sống và góp sức xây dựng chính quyền cách mạng, thì hôm nay, trước những bước phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và yêu cầu của kỷ nguyên số, biết sử dụng công nghệ, biết khai thác tiện ích số và biết tự bảo vệ mình trên không gian mạng cũng trở thành một yêu cầu thiết yếu đối với mỗi công dân.

Từ Bình dân học vụ đến Bình dân học vụ số là sự tiếp nối một tinh thần, một quan điểm nhất quán, nâng cao dân trí để mỗi người dân có thêm năng lực làm chủ cuộc sống, làm chủ sự phát triển của đất nước. Nếu trước đây phong trào giúp người dân xóa mù chữ, thì hôm nay, “Bình dân học vụ số” góp phần phổ cập kỹ năng số, thu hẹp khoảng cách số, để mỗi người dân có thể tự tin bước vào đời sống số.

Câu chuyện ấy đang hiện hữu rất cụ thể ở Thượng Cát. CCB Lê Văn Vinh, ở tổ dân phố Đông Ba chia sẻ rằng, thời gian đầu, ông và nhiều người dân, nhất là người lớn tuổi, còn khá bỡ ngỡ với khái niệm “chuyển đổi số”. Nhiều người từng nghĩ đây là lĩnh vực phức tạp, chủ yếu dành cho giới trẻ. Nhưng khi được trực tiếp hướng dẫn qua những mô hình gần gũi như tuyến đường không dùng tiền mặt, chợ thanh toán bằng mã QR, cách nhìn ấy dần thay đổi.

Từ chỗ lúng túng, ông Vinh nay có thể sử dụng điện thoại thông minh để quét mã thanh toán, thực hiện một số thủ tục hành chính trực tuyến tại nhà. Theo ông, “Bình dân học vụ số” không phải điều gì xa vời mà chính là giúp người dân làm được những việc trước đây tưởng như khó. Ông cũng tin rằng, khi người cao tuổi được hướng dẫn tận tình, họ hoàn toàn có thể bắt nhịp với sự phát triển của xã hội số.

Cùng ở tổ dân phố Đông Ba, CCB Lê Công Lý cho rằng, điều quan trọng của phong trào là không dừng lại ở việc tuyên truyền mà phải hướng dẫn để người dân thực sự sử dụng được. Khi một thao tác trên điện thoại được cán bộ Mặt trận, đoàn thể “cầm tay chỉ việc”, từ thanh toán, nhận tiền, chuyển tiền đến thực hiện thủ tục hành chính, công nghệ sẽ trở nên gần gũi hơn rất nhiều. “Tôi vừa được một cháu thanh niên, hướng dẫn, cài đặt ứng dụng iHanoi. Qua ứng dụng này, tôi có kết nối trực tiếp với chính quyền thành phố; có thể gửi phản ánh kiến nghị về các vấn đề đời sống, tra cứu và thực hiện thủ tục hành chính nhanh chóng, đặt lịch làm việc, cũng như cập nhật các thông tin cảnh báo, tin tức chính thống từ TP. Hà Nội ngay trên điện thoại của mình”.

Với CCB Nguyễn Văn Tuy, Chi hội trưởng Hội CCB tổ dân phố Hoàng Liên, nơi khoảng 70% hội viên là người lớn tuổi, việc phổ cập kỹ năng số càng có ý nghĩa thiết thực. Theo ông, cán bộ, hội viên CCB không chỉ cần học để sử dụng công nghệ mà còn phải học để tự bảo vệ mình. “Học chuyển đổi số để chúng tôi không bị lừa đảo; biết nhận tiền, chuyển tiền đúng đủ…” - ông Tuy chia sẻ.

Đó cũng chính là một trong những nội dung quan trọng của phong trào, trang bị kỹ năng phòng tránh các cuộc gọi lừa đảo, bảo mật tài khoản ngân hàng, cảnh giác với đường link lạ; nhận biết tin giả, ứng xử văn minh và có trách nhiệm khi chia sẻ thông tin trên mạng xã hội.

“Đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”

Từ nhận thức đến hành động, Mặt trận phường Thượng Cát lựa chọn cách làm không cầu kỳ nhưng sát thực tiễn là đưa “Bình dân học vụ số” về từng tổ dân phố, từng khu dân cư, từng gia đình.

Nội dung thi đua tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ: Nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy số; học tập, phổ cập kỹ năng số cho người dân; xây dựng các mô hình, sáng kiến số. Trong đó, lực lượng nòng cốt của Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội sẽ trực tiếp tuyên truyền, hướng dẫn người dân tại địa bàn dân cư.

Cách triển khai cũng khá đa dạng, từ lồng ghép tuyên truyền chuyển đổi số trong các hội nghị ở phường đến tổ dân phố; xây dựng các nhóm cộng đồng như “Mặt trận số”, “Chi hội Phụ nữ số”, “Chi đoàn Thanh niên số”, “Chi hội CCB số”, “Tổ dân phố số”; sử dụng cổng thông tin điện tử, Fanpage, Zalo, Facebook và hệ thống truyền thanh để đưa thông tin đến người dân. Đặc biệt, lực lượng “Đội hình Thanh niên hỗ trợ chuyển đổi số”, Ban công tác Mặt trận và cán bộ các tổ chức chính trị - xã hội ở tổ dân phố sẽ làm trước, sau đó hướng dẫn cho gia đình và nhân dân xung quanh.

Tại lễ ký kết, các đơn vị thống nhất cam kết phối hợp thực hiện 4 chỉ tiêu. Trong đó, 100% người dân trong độ tuổi lao động tại địa bàn tổ dân phố được tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số; trên 85% hộ gia đình có ít nhất một người thành thạo kỹ năng số cơ bản; 100% Ban công tác Mặt trận và các chi hội đoàn thể duy trì hiệu quả hoạt động của Tổ công nghệ số cộng đồng; 100% cán bộ, đoàn viên, hội viên gương mẫu đi đầu, trực tiếp hướng dẫn người thân và nhân dân thực hiện các thao tác số.

Những con số ấy cho thấy tinh thần thi đua đã được chuyển thành những việc làm cụ thể, có thể kiểm đếm và đánh giá. Nhưng phía sau mỗi chỉ tiêu không đơn thuần là tỷ lệ phần trăm, mà là từng người dân được biết thêm một kỹ năng, từng gia đình bớt đi một khó khăn, từng người cao tuổi thêm tự tin khi sử dụng điện thoại, từng hộ kinh doanh thuận tiện hơn trong thanh toán.

Trong hành trình ấy, tuổi trẻ Thượng Cát xác định mình là lực lượng tiên phong. Chia sẻ tại chương trình, chị Ngô Phương Thảo - Bí thư Chi đoàn tổ dân phố Thượng Cát khẳng định tinh thần: “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”. Đoàn viên thanh niên sẽ trực tiếp đến từng hộ, hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, các tiện ích số; đồng thời hướng dẫn người dân bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng. “Tiên phong, xung kích, tình nguyện trong chuyển đổi số. Đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người. Đưa kỹ năng số đến gần hơn với mỗi người dân, mỗi gia đình. Quyết tâm để không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình chuyển đổi số” – đó không chỉ là lời hưởng ứng của tuổi trẻ, mà trở thành phương châm hành động của Đoàn Thanh niên Thượng Cát.

Từ cán bộ Mặt trận đến đoàn viên, hội viên; từ CCB đến phụ nữ, thanh niên; từ tổ dân phố đến từng gia đình, một mạng lưới hỗ trợ đang được hình thành. Ban Công tác Mặt trận các tổ dân phố sẽ phối hợp với các chi hội đoàn thể, tổ công nghệ số cộng đồng rà soát những hộ gia đình chưa tiếp cận công nghệ thông tin để có biện pháp hỗ trợ trực tiếp.

Chuyển đổi số, suy cho cùng, không phải để tạo ra những con số đẹp trên báo cáo, mà để cuộc sống của người dân thuận tiện hơn, an toàn hơn và hiệu quả hơn. Khi một người cao tuổi biết nhận, chuyển tiền an toàn; một tiểu thương quen với mã QR; một người dân có thể tự thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến; một đoàn viên biết hướng dẫn cha mẹ sử dụng VNeID, thì chuyển đổi số đã thực sự bước vào đời sống.

Với cách làm gần dân, sát dân và lấy người dân làm trung tâm, “Bình dân học vụ số” ở Thượng Cát đang mở ra một hành trình mới, từ học để biết đến học để làm, từ một người biết đến một gia đình biết, từ một gia đình lan tỏa ra cộng đồng. Và đích đến của hành trình ấy được xác định rất rõ: Mỗi công dân phường Thượng Cát là một công dân số – không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số.