Đồng bằng Sông Cửu Long: Sầu riêng rớt giá “điệp khúc cung vượt cầu”

Giá sầu riêng hiện giảm sâu so với nhiều năm trước, nhà vườn đang đối diện cung vượt cầu

Nhà vườn ĐBSCL đang vào vụ thu hoạch sầu riêng, nhưng giá vẫn tiếp tục giảm mạnh, trong đó, sầu riêng Ri6 chỉ có giá từ 30.000-40.000 đồng/kg, sầu riêng Monthong (Thái) từ 60.000-65.000 đồng/kg. Mức giá này bằng khoảng một 1/3 so với cùng kỳ năm 2024, nhiều vựa đã ngừng thu, số còn lại chỉ thu mua nhỏ giọt để phục vụ thị trường nội địa. Điều đáng lo là hiện nay, việc xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc gặp nhiều khó khăn.

Nhà vườn trồng sầu riêng nổi lo đang hiện dần

Thời điểm này, nhà vườn trồng sầu riêng huyện Phong Điền, TP. Cần Thơ đã vào thu hoạch chính vụ năm 2025, với diện tích trồng 3.284ha, chủ yếu là sầu riêng hạt lép Ri6 và Monthong, tập trung ở các xã Tân Thới, Nhơn Ái, Trường Long.

Xã Tân Thới là “thủ phủ” trồng sầu riêng của TP. Cần Thơ, dù đang trong thời điểm thu hoạch rộ, nhưng nhà vườn trồng sầu riêng lại đang “sầu chung”. CCB Nguyễn Văn Tuấn có 2ha trồng sầu riêng ở ấp Trường Đông, xã Tân Thới cho hay: “Sầu riêng vào chính vụ nhưng có thời điểm thương lái chỉ mua với giá 25.000 đồng/kg (cân xô), mức giá này thấp kỷ lục trong nhiều năm qua. Có hộ làm vài công mà bán chỉ được hơn 10 triệu đồng, chi phí đầu tư ít nhất 25 triệu đồng, nhà vườn chỉ coi như huề vốn, thậm chí có vườn lỗ nặng”.

Thời tiết năm nay không thuận lợi nên nhà vườn trồng sầu riêng gặp khó, năng suất giảm, trong khi chi phí đầu tư cao khiến nhiều nhà vườn chỉ hòa vốn, thậm chí lỗ. Ông Nguyễn Văn On, ở ấp Nhơn Thọ, xã Nhơn Ái, đợt này có khoảng 2 công đất với khoảng 40 gốc sầu riêng hạt lép Ri6 đang thu hoạch cho hay: “Vườn sầu riêng của tôi đã thu hoạch được 3 tuần, hiện còn khoảng 2 tấn trái đang chờ thu hoạch, thương lái trả 35.000 đồng/kg mà tôi chưa bán. Thu nhập chính của gia đình nhờ chủ yếu từ 5 công sầu riêng, những năm giá tốt thì có lời trên 300 trăm triệu đồng/năm. Năm 2024 được giá 80.000-100.000 đồng/kg, còn năm nay giá thấp quá, tính ra không có lời”.

Những ngày này, các chủ vườn trồng sầu riêng xã Phú An (Cai Lậy, Tiền Giang) như “ngồi trên đống lửa”... vì giá sầu riêng liên tục giảm. CCB Lê Văn Phước Lạc - Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Phú An (Cai Lậy) cho biết: “HTX có khoảng 325ha trồng sầu riêng, tuy nhiên năm nay, giá sầu riêng liên tục giảm, dù nhiều diện tích đã đủ ngày hái nhưng thương lái vẫn thu mua với số lượng hạn chế. Thời điểm này, giá sầu riêng “lao dốc”, người trồng sầu riêng như chúng tôi rất lo lắng; không chỉ giá sầu riêng xuống thấp, năm nay, do ảnh hưởng nắng nóng khiến sầu riêng bị cháy lá, sâu bệnh, khó ra bông đậu trái, năng suất sầu riêng giảm từ 30-40% so với cùng kỳ, người trồng có lợi nhuận rất ít”.

Những ngày gần đây, một số nhà vườn đã mang sầu riêng bày bán dọc tuyến quốc lộ, tỉnh lộ. Theo ông Trần Thái Nghiêm - Phó giám đốc Sở NNMT TP. Cần Thơ, sầu riêng Tân Thới (Phong Điền) là một trong những sản phẩm OCOP đạt 4 sao của TP. Cần Thơ, thời gian qua Sở NNMT hỗ trợ nhà vườn xây dựng 26 mã số vùng trồng sầu riêng để phục vụ xuất khẩu sang nhiều thị trường. Nhưng hiện một số nhà vườn chưa thay đổi tập quán sản xuất, giá thành sản xuất sầu riêng 35.000-40.000 đồng/kg. Trước thực tế này, chúng tôi đang khuyến khích áp dụng đúng các quy trình sản xuất tiên tiến, nâng cao chất lượng, trồng xen vụ nghịch, chia nhỏ thời điểm ra hoa, rải vụ thu hoạch, ổn định vùng trồng và tổ chức liên kết tiêu thụ càng trở nên cấp thiết.

Điệp khúc cung vượt cầu

ĐBSCL là vùng sản xuất cây ăn trái truyền thống và chủ lực của Việt Nam trong nhiều năm qua và hiện tại. Diện tích trồng cây ăn trái của ĐBSCL có xu hướng tăng trong 10 năm qua. Tháng 3-2025, giá sầu riêng tại ĐBSCL đã bắt đầu giảm sâu sau một thời gian dài tăng cao.

GS.TS Trần Văn Hâu - nguyên giảng viên cao cấp Trường đại học Cần Thơ cho biết: “Thời gian qua, nhiều nông dân tự phát trồng sầu riêng thì trình độ sản xuất càng không đảm bảo do tự áp dụng nhiều quy trình bằng cảm tính. Cùng việc tư vấn của hệ thống thương lái, thương nhân trong các chuỗi vật tư đầu vào đến tiêu thụ đầu ra với mục tiêu lợi nhuận, chính là yếu tố then chốt làm chi phí sản xuất sầu riêng ngày một tăng lên. Điều này là một trong những nguyên nhân sản xuất thiếu bền vững. Trước hiện tượng này, Ngành nông nghiệp có biện pháp tuyên truyền, nhưng cũng không mấy khả quan”.

CCBNguyễn Văn Sáu - Tổ trưởng Tổ hợp tác sầu riêng ấp Cây Điều (Phú Lộc, Tam Bình, Vĩnh Long) đề xuất ngành chức năng cần lập các trạm kiểm tra Cadmium, vàng O ngay tại vùng sản xuất. Chỗ nào nhiễm thì ngưng xuất, chỗ đạt thì cứ xuất bình thường. Đừng để phía Trung Quốc kiểm tra đồng loạt rồi hàng phải quay đầu, lúc đó giá sầu riêng trong nước lại tiếp tục lao dốc, nông dân chịu thiệt nhiều nhất.

Tiến sĩ Võ Hữu Thoại - Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam nói: “Tiềm năng phát triển cây ăn trái nói chung, sầu riêng ở ĐBSCL vẫn còn, một phần do quy mô diện tích trồng đang được mở rộng. Những năm gần đây, xuất khẩu trái cây tăng nhanh, tác động tích cực đến cải thiện giá bán trái cây của nhà vườn. Đây là động lực quan trọng để nhà vườn đầu tư thâm canh, tăng năng suất và chất lượng trái. Để phát triển cây ăn trái bền vững cần đánh giá lại nguồn tài nguyên nước từng khu vực, quy hoạch và phát triển các hệ thống thủy lợi theo từng vùng...”.

Trong khi chờ thị trường hồi phục, việc chăm sóc vườn cây đúng kỹ thuật, nâng cao chất lượng sầu riêng thương phẩm, mẫu mã đáp ứng các yêu cầu, tiêu chuẩn để xuất khẩu sầu riêng chính ngạch cũng là hướng đi giúp nhà vườn mở rộng thị trường, giữ vững niềm tin với người tiêu dùng.

Phương Nghi