Đề nghị trả lại đất mượn của gia đình Bà mẹ Việt Nam Anh hùng

Cụ Nguyễn Thị Cọi ở xóm 5, xã Thanh Lương, huyện Thanh Chương (cũ), tỉnh Nghệ An có 2 người con trai đi bộ đội và hy sinh trong thời kỳ chống Pháp là liệt sĩ Nguyễn Duy Năm và liệt sĩ Nguyễn Duy Lục. Năm 1973, người cháu nội là Nguyễn Ngọc Sơn - thế hệ thứ 2 trong gia đình cụ Cọi đã hy sinh vì nước. Cụ Cọi đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Không chỉ có con cháu hy sinh vì nước, với tấm lòng yêu nước trong thời kỳ chống Mỹ, gia đình cụ Cọi còn cho Nhà máy ép dầu Vinh mượn thửa đất của gia đình ở khu vực Ao Bầu để lên sơ tán. Năm 1973, cụ Cọi qua đời. Năm 1974, Nhà máy ép dầu Vinh đã trả lại đất mượn sơ tán cho gia đình cụ Cọi. Năm 1975, ông Nguyễn Duy Bính (con trai cụ Cọi, người thừa kế thửa đất này) cho UBND mượn thửa đất tổ tiên để lại làm trường mầm non.

Năm 2009, bà Nguyễn Thị Hai (vợ ông Bính) có đơn đề nghị UBND xã trả lại thửa đất gia đình đã cho xã Thanh Lương mượn. Từ năm 2009 đến nay đã 16 năm, gia đình ông Nguyễn Duy Chương (con ông Bính) đòi lại đất của gia đình cụ Cọi cho UBND xã Thanh Lương mượn, nhưng chính quyền địa phương áp dụng trái pháp luật, không trả lại thửa đất số 510, tờ bản đồ 34 có nguồn gốc đất mượn của gia đình cụ Cọi.

Cũng từ năm 2019, Văn phòng Luật sư Vũ Linh thuộc Đoàn Luật sư Hà Nội, được ông Nguyễn Duy Chương mời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho gia đình ông liên quan đến quyền thừa kế thửa đất của Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Cọi (là bà nội của ông Chương) cho UBND xã Thanh Lương mượn làm trường mầm non. Nay trường này đã chuyển đi nơi khác. Ông đề nghị Văn phòng Luật sư tư vấn theo pháp luật để gia đình ông đòi được đất cho mượn và được đăng ký quyền sử dụng thửa đất 510, tờ bản đồ số 34 lập năm 2014.

Văn phòng Luật sư Vũ Linh đã làm việc với các tổ chức và cá nhân, xác minh và thu thập được các tài liệu đủ cơ sở pháp lý khẳng định nguồn gốc đất của gia đình cụ Cọi biến động từ sau năm 1960 đến năm 2014. Cụ thể:

Vợ chồng cụ Nguyễn Thị Cọi có thửa đất tổ tiên để lại ở khu vực Ao Bầu, xóm 5, xã Thanh Lương từ trước năm 1945. Năm 1960, thửa đất này do cụ Cọi quản lý có trong bản đồ địa chính của xã Thanh Lương.

Năm 1967, cụ Cọi cho Nhà máy ép dầu Vinh lên sơ tán để tránh chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, sử dụng thửa đất này làm nhà ở, nhà ăn tập thể và chuồng trại chăn nuôi. Đến năm 1973, Nhà máy ép dầu trả lại cho cụ Cọi và chuyển về Vinh. Cụ Cọi quản lý sử dụng mảnh đất này, khi chết giao lại cho vợ chồng ông Nguyễn Duy Bính là con trai quản lý. Khi vợ chồng ông Bính chết, con trai là Nguyễn Duy Chương được thừa kế theo pháp luật thửa đất của cụ Cọi.

Năm 1975, xã Thanh Lương mượn thửa đất của gia đình cụ Cọi làm trường mầm non.

Ngày 22-11-2018, Biên bản Hội nghị tiếp xúc cử tri và Phiếu xin ý kiến quy hoạch chia lô đất thửa 510 tại xóm 5, xã Thanh Lương, có chữ ký của đại diện các đoàn thể và cử tri xóm 5, đề nghị trả lại đất cho gia đình Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Cọi và mẹ liệt sĩ Bùi Thị Yêm.

Theo Biên bản làm việc ngày 1-3-2021 với ông Nguyễn Trọng Thành - Chủ tịch UBND xã Thanh Lương và Biên bản làm việc ngày 20-7-2023 với ông Nguyễn Duy Sâm - Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Mặt trận, ngoài việc xác định nguồn gốc đất của gia đình cụ Cọi cho xã Thanh Lương mượn, còn xác nhận việc ông Chương có đơn đòi lại đất cho mượn để xây dựng nhà thờ Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, thờ cúng tổ tiên và các liệt sĩ, là đúng pháp luật, có lý, có tình và đề nghị cấp trên giải quyết.

Các Văn bản số 496/UBND-TNMT ngày 4-4-2019 do ông Lê Đình Thanh - Phó chủ tịch UBND huyện Thanh Chương ký; Văn bản số 5430/STNMT-TTr ngày 21-10-2020 của Sở TNMT; Văn bản số 2472/STNMT-TTr ngày 17-4-2024 của Sở TNMT; Văn bản số 3127/UBND-TD ngày 22-4-2024 của UBND tỉnh Nghệ An đều có nội dung thừa nhận nguồn gốc đất của gia đình cụ Nguyễn Thị Cọi trong chiến tranh chống Mỹ cho Nhà máy ép dầu Vinh mượn làm nơi sơ tán, Nhà máy đã trả lại đất cho gia đình cụ Cọi. Năm 1975, cụ Cọi cho UBND xã Thanh Lương mượn làm trường mầm non.

Theo Bộ luật Dân sự hiện hành, việc mượn đất, mượn nhà và trả lại đất, nhà cho người chủ đất, được quy định tại Điều 494 và Điều 499 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Theo Luật Đất đai, gia đình ông Chương có đơn đòi đất năm 2009 khi đó Luật Đất đai năm 2003 quy định tại Điều 116 “Giải quyết trường hợp Nhà nước đã mượn đất của hộ gia đình, cá nhân”, theo đó tại Khoản a Điều 2 quy định: “Trả lại quyền sử dụng đất đã mượn nếu đất đó chưa giao cho người khác sử dụng”.

Sự thật huyện Thanh Chương (cũ) đã bỏ qua không thực hiện đúng Điều 116 Luật Đất đai năm 2003, để áp dụng trái luật theo Khoản 5 Điều 26 Luật Đất đai năm 2013, không trả lại đất cho gia đình cụ Cọi, bởi thửa đất của gia đình cụ Cọi không nằm trong diện bị thu hồi trong các thời kỳ Chính phủ ban hành trong cải cách ruộng đất năm 1954 - 1956; không bị thu hồi theo chính sách năm 1975, đất đai thuộc sở hữu của “ngụy quân, ngụy quyền”.

 Bản chất đất của gia đình cụ Cọi là đất của tổ tiên để lại và cho UBND xã Thanh Lương mượn làm trường mầm non, nay đòi lại, thì địa phương phải thực hiện Điều 116 Luật Đất đai năm 2003.

Mặt khác soi chiếu pháp luật thì thửa đất của gia đình cụ Cọi không nằm trong các trường hợp bị thu hồi trong các trường hợp theo Khoản 1, Điều 4 Nghị định 181/2004 hướng dẫn thực hiện Luật Đất đai năm 2003 quy định.

Với các căn cứ pháp luật trên, gia đình ông Nguyễn Duy Chương đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Điều 100 Luật Đất đai năm 2013 và đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Điểm a và b Khoản 2 Điều 33 Nghị định 101/2024/NĐ-CP ngày 29-7-2024 về thực hiện Luật Đất đai năm 2024.