Đánh thức tiềm năng du lịch từ “Không gian văn hóa - Chợ phiên”

Hương vị sầu riêng vươn xa từ đại ngàn

Bước chân vào “Không gian Văn hoá - Chợ phiên” khi ánh nắng chiều nhạt dần trên đỉnh núi, du khách không khỏi đắm chìm trong không khí ngập tràn sắc màu và hương vị. 10 gian hàng mộc mạc được dựng lên giữa đỉnh đèo, bày trí đầy ắp những sản vật tinh túy nhất của đất trời vùng cao, từ sầu riêng cơm vàng hạt lép thơm lừng, măng cụt ngọt thanh, bưởi da xanh căng mọng đến những ống cơm lam dẻo thơm và bánh dân gian đậm đà bản sắc.

Tại gian hàng “Từ vườn đến phiên chợ” do Hội Nông dân xã Đông Khánh Sơn đảm nhiệm, không khí mua bán diễn ra tấp nập. Anh Mấu Minh Khân, một nông dân Raglai gắn bó cả đời với cây sầu riêng, vừa nhanh tay bổ những quả sầu chín cây múi vàng ươm phục vụ khách thưởng thức tại chỗ, vừa hãnh diện sẻ chia những tâm tư dồn nén bấy lâu: “Mọi năm đến mùa thu hoạch, bà con chúng tôi chủ yếu chờ thương lái đến tận vườn thu mua nên giá cả nhiều lúc không ổn định, hay bị ép giá. Hôm nay mang quả sầu riêng, chôm chôm ra chợ phiên bán trực tiếp cho du khách, thấy ai ăn cũng khen ngọt, thơm, bà con mừng lắm! Chợ phiên không chỉ giúp chúng tôi bán được nông sản với giá tốt mà còn cho bà con niềm tự hào về thành quả lao động của chính mình.”

Sự háo hức không chỉ hiện rõ trên gương mặt nụ cười của người trồng nông sản. Với du khách phương xa, chợ phiên đỉnh đèo xã Đông Khánh Sơn thực sự là một phát hiện đầy thú vị trên hành trình thưởng ngoạn. Nét độc đáo còn đến từ sự kết hợp giữa văn hóa bản địa truyền thống với hiện đại, phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, quét mã QR nhanh chóng tại các gian hàng thanh niên đã mang đến hình ảnh về một vùng cao văn minh, hòa nhịp cùng công nghệ số.

Dừng chân thưởng thức ẩm thực, chị Nguyễn Thị Hiền, du khách đến từ Nha Trang, hào hứng chia sẻ: “Tôi theo đoàn du lịch đi qua đèo, thấy không gian chợ phiên rực rỡ sắc màu nên ghé vào tham quan. Khí hậu ở đây rất mát mẻ, sầu riêng thì béo ngậy, ngọt đậm khác hẳn những nơi khác. Đặc biệt, buổi tối lại được xem biểu diễn đàn Chapi, nghe tiếng Mã La ngân vang giữa núi rừng rất linh thiêng và xúc động. Nhất định tôi sẽ giới thiệu cho bạn bè đến đây trải nghiệm.”

Gắn nét đẹp văn hóa truyền thống với phát triển kinh tế bền vững

Không đơn thuần là nơi trao đổi hàng hóa mua bán, “Không gian Văn hóa - Chợ phiên Đông Khánh Sơn” được thiết kế như một không gian sinh hoạt cộng đồng giàu tính nhân văn và bản sắc. Đêm “Hương vị Đại ngàn” diễn ra tối 14-8 đã thực sự bùng nổ không gian núi rừng với những giai điệu Mã La ngân vang qua làn điệu Tru Pu, Xa Pa CLau cùng tiếng đàn Chapi quyến rũ tha thiết. Tại đây, các nghệ nhân Raglai tận tình hướng dẫn du khách trải nghiệm đan lát gùi, đi cà kheo, giã gạo bằng chày gỗ và thưởng thức những món ăn truyền thống đậm đà tinh hoa ẩm thực núi rừng.

Đặc biệt, sự kiện vinh dự đón tiếp đồng chí Lâm Đông - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Khánh Hòa đến tham quan và động viên. Sự xuất hiện của lãnh đạo tỉnh cùng 10 phần quà nghĩa tình được trao tận tay cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo đã thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với công tác phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Nối tiếp mạch cảm xúc đó, từ 6 giờ đến 10 giờ sáng ngày 15-8, “Phiên chợ nông sản sáng” - hoạt động trọng tâm của đợt thí điểm đã diễn ra sôi nổi. Hàng loạt doanh nghiệp, cơ sở thu mua, nhà phân phối và cửa hàng OCOP đã tìm đến tận nơi để đàm phán, kết nối tiêu thụ nông sản trực tiếp với các hợp tác xã và hộ gia đình, mở ra cánh cửa thị trường rộng lớn cho nông sản vùng cao.

Đánh giá về ý nghĩa của mô hình, bà Bo Bo Thị Yến - Chủ tịch UBND xã Đông Khánh Sơn khẳng định: “Việc tổ chức thí điểm phiên chợ lần này là quyết tâm rất lớn của chính quyền xã nhằm cụ thể hóa chủ trương bảo tồn văn hóa gắn với phát triển kinh tế. Chúng tôi mong muốn xây dựng một thương hiệu du lịch đặc trưng, nơi nông sản của người Raglai được nâng tầm giá trị qua kênh OCOP, đồng thời tạo ra sinh kế bền vững cho người dân ngay trên chính quê hương mình.”

Ở góc độ quản lý văn hóa, bà Nguyễn Thị Nguyệt - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Đông Khánh Sơn cho biết: “Mô hình Không gian Văn hóa - Chợ phiên là hướng đi rất đúng đắn, đánh trúng và đúng vào thế mạnh trái cây đặc sản cùng kho tàng văn hóa phi vật thể phong phú của đồng bào Raglai. Thời gian tới, chúng tôi sẽ từng bước nâng cấp hạ tầng, ứng dụng mạnh mẽ hơn nữa chuyển đổi số và quảng bá du lịch số để đưa thương hiệu “Mùa trái ngọt Đông Khánh Sơn” trở thành điểm đến không thể bỏ qua trên bản đồ du lịch trải nghiệm của tỉnh Khánh Hòa.”

Phiên chợ thí điểm tháng 8-2026 khép lại, nhưng dư âm vẫn còn vẹn nguyên trong nụ cười của đồng bào Raglai và ánh mắt lưu luyến của du khách thập phương. Giữa núi rừng Khánh Hòa, hương vị sầu riêng nồng nàn quyện cùng tiếng đàn Chapi reo vui trên đỉnh đèo như thắp lên niềm tin về một hướng đi mới cho du lịch văn hóa - nông sản nơi đây. Đông Khánh Sơn hôm nay không chỉ thơm ngát hương sắc trái chín đại ngàn mà đang cất lên những âm hưởng mới, tiếng vang của sự giao thoa giữa bản sắc văn hóa truyền thống và tư duy phát triển kinh tế hiện đại, bền vững.