Bản lĩnh chiến lược và yêu cầu hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIV

Đây không chỉ là các mục tiêu kinh tế - xã hội cho một nhiệm kỳ, mà là hệ định hướng chiến lược có ý nghĩa bản lề, quyết định khả năng hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Kiên định nền tảng chính trị, đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng

Trong bối cảnh thế giới phân hóa sâu sắc, cạnh tranh chiến lược gay gắt, bất ổn an ninh phi truyền thống gia tăng, việc hoạch định đúng đường hướng phát triển càng thể hiện rõ bản lĩnh cầm quyền và năng lực tư duy chiến lược của Đảng.

Định hướng đầu tiên và xuyên suốt của Nghị quyết là kiên định nền tảng tư tưởng, giữ vững vai trò lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp, toàn diện của Đảng. Đây là nguyên tắc bất biến.

Thực tiễn hơn 40 năm đổi mới cho thấy, ổn định chính trị là điều kiện tiên quyết của phát triển; mọi dao động về nền tảng tư tưởng đều dẫn tới rối loạn chiến lược.

Trong giai đoạn cải cách sâu, mở cửa mạnh, yêu cầu giữ vững “trục chính trị” càng trở nên sống còn để bảo đảm thống nhất ý chí, hành động trong toàn hệ thống.

Trên nền tảng chính trị đó, Nghị quyết Đại hội XIV xác lập rõ tư duy phát triển mới là, phát triển nhanh, nhưng không bằng mọi giá; tăng trưởng cao, nhưng phải bền vững.

Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 khoảng 10%/năm trở lên, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 khoảng 8.500 USD, là các chỉ tiêu thể hiện khát vọng lớn, song có cơ sở thực tiễn.

Quy mô GDP năm 2025 ước vượt 500 tỷ USD, vị thế kinh tế quốc gia được nâng lên, tạo dư địa cho một giai đoạn tăng tốc mới. Vấn đề cốt lõi là chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao chất lượng và sức chống chịu của nền kinh tế.

Khoa học - công nghệ, chuyển đổi số là động lực chủ yếu

Một điểm nhấn chiến lược của 12 định hướng là xác lập khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu của phát triển. Đây là lựa chọn tất yếu, không còn là phương án.

Trong cạnh tranh quốc gia hiện đại, sức mạnh không chỉ đo bằng tài nguyên hay quy mô, mà bằng năng lực sáng tạo và trình độ công nghệ.

Nghị quyết yêu cầu tăng mạnh đầu tư cho nghiên cứu, phát triển, hoàn thiện thể chế cho các mô hình kinh tế mới, thúc đẩy kinh tế số, qua đó nâng cao đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp vào tăng trưởng.

Song song với đó, hoàn thiện thể chế tiếp tục được xác định là “đột phá của đột phá”.

Nghị quyết nhấn mạnh xây dựng và vận hành thông suốt thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, đầu tư, tài chính, thị trường vốn, khoa học - công nghệ. Thể chế không thông thì nguồn lực không chảy; quản trị không hiệu quả thì động lực bị triệt tiêu. Đây là bài học lớn rút ra từ thực tiễn điều hành phát triển nhiều năm qua.

Phát triển bền vững là yêu cầu xuyên suốt của giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết không tách tăng trưởng khỏi bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, thiệt hại tương đương 3-5% GDP mỗi năm. Vì vậy, phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển dịch năng lượng không chỉ là cam kết quốc tế, mà là yêu cầu bảo đảm an ninh phát triển lâu dài.

Lấy con người làm trung tâm, mục tiêu và động lực phát triển

Quan điểm lấy con người làm trung tâm được quán triệt nhất quán trong toàn bộ 12 định hướng. Phát triển không chỉ đo bằng chỉ số GDP, mà bằng chất lượng cuộc sống, mức độ thụ hưởng của nhân dân, sự công bằng và bền vững xã hội.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và tái cơ cấu kinh tế diễn ra nhanh, Nghị quyết đặt yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội, đào tạo lại lao động, không để ai bị bỏ lại phía sau. Đây vừa là mục tiêu nhân văn, vừa là điều kiện giữ vững ổn định chính trị - xã hội.

Gắn chặt với đó là nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và trọng dụng nhân tài. Khi lợi thế dân số vàng dần thu hẹp, chất lượng nguồn nhân lực trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nghị quyết nhấn mạnh đổi mới căn bản giáo dục - đào tạo, phát triển giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học gắn với nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế hiện đại.

Nghị quyết cũng đặt văn hóa vào vị trí nền tảng tinh thần của xã hội. Văn hóa không đứng ngoài phát triển, mà là sức mạnh nội sinh, là “thế trận mềm” bảo vệ bản sắc, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Đây là nhận thức mang tính chiến lược, nhất là trong điều kiện đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngày càng phức tạp.

Bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững môi trường hòa bình

Về quốc phòng, an ninh và đối ngoại, Nghị quyết xác định giữ vững độc lập, chủ quyền, môi trường hòa bình, ổn định là điều kiện tiên quyết cho phát triển. Kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân và thế trận lòng dân vững chắc.

Đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa tiếp tục được kiên trì nhằm tranh thủ tối đa nguồn lực bên ngoài cho phát triển, đồng thời giữ vững tự chủ chiến lược.

Một yêu cầu có tính quyết định được Nghị quyết nhấn mạnh là đổi mới quản trị quốc gia và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Phân cấp, phân quyền phải đi đôi với kiểm soát quyền lực; trách nhiệm giải trình phải gắn với hiệu quả thực thi. Không có quản trị tốt, mọi định hướng chiến lược sẽ bị triệt tiêu ngay trong khâu tổ chức thực hiện.

Mười hai định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030 thể hiện tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh chính trị và khát vọng phát triển của Đảng và dân tộc. Vấn đề quyết định không nằm ở việc xác định đúng mục tiêu, mà ở năng lực tổ chức thực hiện đến cùng.

Khi Nghị quyết được chuyển hóa thành hành động cụ thể, kỷ cương, hiệu quả, đó sẽ là cơ sở để đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, vững chắc, tự tin và bền bỉ trên con đường hiện thực hóa khát vọng Việt Nam.