Viêm tai giữa mãn tính: Cảnh báo biến chứng nguy hiểm và cách phòng tránh

Tiến sĩ, Bác sĩ (TS.BS) Lê Hồng Anh - Trưởng khoa Tai Thần kinh, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương cho biết: “Viêm tai giữa mãn tính có thể gặp ở mọi lứa tuổi, bệnh lý này là giai đoạn sau của viêm tai giữa cấp nhưng điều trị không tốt. Viêm tai giữa mãn tính có nhiều biểu hiện đa dạng vì vậy rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thoái hoá tế bào thần kinh tai, người lớn tuổi thường hay bị nhầm lẫn với một số biểu hiện lão hoá như ù tai (ù tiếng trầm), nghe kém, thi thoảng có hiện tượng chóng mặt, đau đầu. Đây là những biểu hiện của bệnh hay bị nhầm lẫn với bệnh lý khác”.

 TS.BS Lê Hồng Anh cho biết, người cao tuổi thường có nhiều bệnh nền tiêu biểu như bệnh đái tháo đường, bệnh lý này gây suy giảm hệ thống miễn dịch của người lớn tuổi, là cơ hội để các bệnh lý nhiễm trùng phát triển. Vì vậy, viêm tai giữa ở người lớn tuổi hay gặp sau đợt bị viêm mũi xoang hoặc viêm mũi họng cấp dẫn đến viêm tai giữa cấp. Nếu điều trị không đúng cách sẽ dẫn đến bị viêm tai giữa mãn tính.

Chúng tôi gặp nhiều nhất là trường hợp của các bác cựu chiến binh chấn thương tai khi chiến đấu bảo vệ tổ quốc trước đây, các bác bị rách màng nhĩ do sức ép của bom đạn. Các bác bị thủng màng nhĩ nhưng không biết cách để điều trị đúng, dẫn đến tình trạng bị viêm tai giữa kéo dài. Số khác chấn thương do sinh hoạt như ngoáy tai sâu quá, móng tay để quá dài vô tình ngoáy tai cũng khiến cho rách màng nhĩ, khiến tai bị tổn thương. Mọi người không biết cách giữ gìn, không biết cách phòng tránh thì những tổn thương trên rất dễ chuyển thành viêm tai giữa mãn tính. Bên cạnh đó, còn có các khối u ở vùng vòm mũi họng, ung thư vòm, di chứng sau tia xạ các khối u ở vùng đầu, mặt, cổ cũng dẫn đến viêm tai giữa mãn tính.

Theo ghi nhận, những chính sách gần đây của nhà nước đã hạn chế việc người dân tự mua thuốc rất nhiều, tuy nhiên thói quen này vẫn còn rất phổ biến trong nhân dân. Việc người dân tự ý mua thuốc về uống, nhỏ sẽ dẫn đến thuốc điều trị không đúng bệnh, lạm dụng kháng sinh. Hiện nay, Việt Nam là nước có số bệnh nhân kháng thuốc nhiều nhất trên thế giới. Ở người già nếu kháng thuốc thì sẽ vô cùng nguy hiểm vì khi gặp những bệnh lý nhiễm trùng khác các bác sẽ không có cơ hội điều trị. Tiếp đó là viêm tai giữa thường gây thủng màng nhĩ, điều trị tại chỗ là một trong những điều trị quan trọng ngoài uống thuốc toàn thân. Theo đó, tại chỗ ở các nhà thuốc có thể bán những loại thuốc nhỏ tai, những loại thuốc này nếu như không đúng chỉ định hoặc bị nhầm lẫm thì có thể nhỏ phải những loại kháng sinh đặc biệt Aminoglycosid có thể gây ra điếc do thuốc. Rõ ràng việc điều trị này đã không đúng, không hiệu quả còn gây hại cho bản thân. Vì vậy khi có những vấn đề về bệnh lý thì mọi người nên đi khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa để được dùng thuốc theo đơn.

“Viêm tai giữa được chia thành hai loại, viêm tai giữa mãn tính nguy hiểm và viêm tai giữa mãn tính không nguy hiểm. Với viêm tai giữa không nguy hiểm trước mắt không ảnh hưởng đến tính mạng của bệnh nhân, tuy nhiên cũng gây rất nhiều khó chịu cho bệnh nhân như: Bệnh nhân bị chảy mủ ở tai kéo dài, nghe kém ở mức độ trung bình, khi đi đường có thể bị ù tai. Những biểu hiện này không quá trầm trọng nhưng khiến cho người bệnh mất tự tin và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Bệnh nhân nên đến viện khám và uống thuốc khắc phục những yếu tố này để đảm bảo về mặt chức năng giúp cuộc sống thoải mái hơn.

Đối với viêm tai giữa nguy hiểm, thường gặp ở những bệnh nhân các đợt tiến triển của viêm tai giữa không nguy hiểm hoặc có chất ăn xương Cholesteatoma. Bệnh lý này tiến triển âm thầm nếu chúng ta bỏ lỡ có thể gây ra những triệu chứng rất nguy hiểm. Tại chỗ bệnh nhân sẽ nghe kém rất nặng, có thể bị điếc hoàn toàn, biến chứng nghiêm trọng hơn là biến chứng vào nội sọ gây viêm màng não, áp xe não gây ảnh hưởng đến tính mạng, những biến chứng thần kinh khiến bệnh nhân có thể liệt mặt, méo miệng, mắt nhắm không kín, biến chứng vào mạch máu như nhiễm trùng huyết. Những biến chứng này rất nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đe doạ tính mạng bệnh nhân, mọi người không được chủ quan bất kỳ một dấu hiệu nào ở tai, nếu có bất thường phải đi khám ngay tại các bệnh viện chuyên khoa”, TS.BS Lê Hồng Anh nhấn mạnh.

Như chúng ta đã biết, ở người cao tuổi hệ thống miễn dịch suy giảm hơn ở người trẻ tuổi, do đó những biểu hiện bệnh không rầm rộ như người trẻ tuổi. Người trẻ khi bị viêm tai giữa mãn tính có thể bị sốt cao, đau nhức dữ dội, phản ứng mạnh mẽ nhưng ở người cao tuổi khi bị bệnh này đôi khi triệu chứng âm thầm như không sốt, chỉ đau âm ỉ, chảy mủ tai số lượng ít. Các triệu chứng này do sức đề kháng của cơ thể yếu dẫn đến các phản ứng cũng không mạnh như ở người trẻ, dẫn đến người bệnh sẽ chủ quan. Bệnh tái phát âm thầm nhiều tháng, nhiều năm, nhiều bác đến viện muộn trong tình trạng bệnh nặng, có kèm theo bệnh nền việc đáp ứng điều trị kém do chức năng gan thận của bệnh nhân không còn tốt như người trẻ, thuốc dùng sẽ bị hạn chế, bệnh lý nội khoa cũng là rào cản lớn trong điều trị. Vì vậy điều trị bệnh viêm tai giữa ở người cao tuổi và trẻ em khó hơn rất nhiều so với điều trị cho bệnh nhân trẻ.

TS.BS Lê Hồng Anh cho biết, có 5 dấu hiệu chính ở tai là chảy mủ tai, đau tai, nghe kém, chóng mặt và liệt mặt. Khi thấy các dấu hiệu này thì mọi người cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng để được khám và điều trị kịp thời tránh biến chứng nguy hiểm đến tính mạng.

Bệnh nhân Đỗ Việt H. (36 tuổi), quê Ninh Bình đang điều trị tại viện chia sẻ: “Em vừa mổ hôm qua, trước đó em chỉ bị ngứa tai, thi thoảng có dịch trong tai, không đau, em đi khám để vệ sinh tai nhưng khi chụp cắt lớp thì phát hiện mình bị viêm thượng nhĩ, em được chỉ định phẫu thuật. Nếu em không mổ các viêm sẽ ăn vào xương, có thể ăn vào não gây viêm màng não. Mọi người nếu có biểu hiện bất thường nên đi khám sớm”.

Hiện nay, để điều trị cho bệnh nhân viêm tai giữa mãn tính, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương có nhiều phương pháp như: Phẫu thuật bằng kính hiển vi, phẫu thuật nội soi, vá lại màng nhĩ, tái tạo lại hệ thống truyền âm, cấy ốc tai, cấy các trợ thính đường xương để phục hồi sức nghe cho bệnh nhân.

TS.BS Lê Hồng Anh chia sẻ: “Mỗi tuần khoa mình mổ 50-60 ca, ca mình nhớ nhất là trường hợp của bác T. (55 tuổi) ở miền núi, khi nhập viện bác nói trước đó không thấy biểu hiện gì cụ thể ở tai giữa, chỉ thấy thi thoảng có chút mủ mùi thối khẳn, không đau, không khó chịu. Một hôm bác bị sốt cao, rét run, đau đầu dữ dội, xuống viện khám thì đã bị viêm tai giữa nặng. Khi chụp mình thấy có khối áp xe rất lớn ở trong não. Bác được chỉ định phẫu thuật dẫn lưu ổ áp xe, đã cứu được tính mạng của bác, tuy nhiên có nhiều di chứng không thể khắc phục được là bác mất hoàn toàn sức nghe, ổ áp xe sau khi lấy hết sẽ tạo ra những ổ kích thích trong não, hoàn toàn có nguy cơ động kinh sau phẫu thuật. Mọi người tuyệt đối không được chủ quan nên đi khám sớm”.

Để phòng tránh bệnh viêm tai giữa mọi người cần lưu ý khi có bệnh lý mũi họng hoặc viêm mũi xoang cấm tuyệt đối không được tự điều trị mà nên đi khám sớm ở bệnh viện chuyên khoa để được xử lý đúng. Bên cạnh đó, cần hết sức lưu ý các bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp cần được điều trị ổn định. Đối tượng cần đặc biệt lưu ý là người cao tuổi, người cao tuổi có bệnh lý nền. Không được hút thuốc, không sử dụng chất kích thích như uống rượu bia, cà phê. Cần hết sức lưu ý khi ngoáy tai, không ngoáy quá nhiều vì nó có thể gây nguy cơ sang chấn. Những bệnh nhân có bệnh lý nặng ở vùng đầu mặt cổ như ung thư thì sau tia xạ cũng cần có kiểm soát định kỳ. Mọi người nên khám định kỳ chuyên khoa tai mũi họng và sàng lọc thính lực 6 tháng/lần sẽ giúp phát hiện bệnh viêm tai giữa kịp thời, có thể đánh giá mức độ suy giảm sức nghe, đặc biệt quan trọng với người cao tuổi.