Ứng xử có văn hoá trên không gian mạng

Gần đây, những vụ việc ồn ào, a dua theo những thông tin sai lệnh, phản động trên cộng đồng mạng xã hội, trong từng nhóm lan truyền khá phổ biến. Đặc biệt là công tác nhân sự cấp cao của Trung ương trước thềm Đại hội XIV của Đảng, không ít đối tượng lợi dụng “tự do” trên mạng xã hội lớn tiếng đưa “thư ngỏ”, “góp ý”, “kiến nghị” với nhiều nội dung khác nhau, bóp méo những nguyên tắc của chủ nghĩa Mác-Lênin, xuyên tạc tư tưởng Hồ Chí Minh, cổ súy “thế hệ Gen Z” kích động biểu tình, bạo loạn...

Chúng dùng AI tạo video giả mạo lãnh đạo Đảng, Nhà nước, người nổi tiếng trên mạng xã hội để xuyên tạc, nói xấu bôi nhọ hình ảnh, đảo lộn nhận thức. Đáng chú ý, nhiều trang thông tin như “thoibao...”, “AI vì dân...”, “Chuyển luân thánh...”, “Việt Tân”... sử dụng chiêu trò lồng ghép thông tin thật - giả, suy diễn thiếu căn cứ dưới dạng phân tích thời sự, tin nội bộ... để đánh lừa, tạo cảm giác là nguồn tin đáng tin cậy nhằm thu hút sự tương tác của người dùng mạng xã hội. Những nội dung này thường được tạo ra bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), chỉnh sửa gương mặt, giọng nói và biểu cảm, khiến hình ảnh giả mạo cứ như thật, làm người xem khó phân biệt.

Một số bài viết, video núp bóng “phản ánh hiện thực” nhưng bản chất là lợi dụng một vài vụ việc cá biệt, chưa được xử lý triệt để hoặc chậm trễ trong thực thi chính sách của chính quyền địa phương 2 cấp vừa mới vận hành chưa lâu để quy kết, vu cáo, xuyên tạc bản chất của chủ trương sáp nhập tỉnh, bỏ cấp huyện, sáp nhập xã để hạ thấp vai trò lãnh đạo, uy tín của Đảng, Nhà nước ta. Đằng sau những bài viết, video sai trái đó lại có những phản hồi, lời bình luận, bày tỏ cảm xúc của không ít một số người tham gia mạng xã hội khi họ không thực sự hiểu rõ bản chất sự việc đã vội vàng đu trend, cổ xuý cho những tán phát sai lệch của các phần tử phản động, chống đối, những kẻ có quan điểm lệch lạc trên mạng xã hội làm xáo trộn nhận thức về đường lối, quan điểm của Đảng, chủ trương của Nhà nước ta. Còn nữa, thông qua Facebook, Instagram, Zalo, Viber... có không ít những  thông tin võ đoán, sai lệch, lắp ghép thậm chí là phản động trong những nhóm kín, hội kín hoặc trao đổi thông tin giữa người này với người kia. Họ không hề nghĩ rằng, lâu dần những thông tin sai lệch đó nó sẽ tích tụ thành những ung nhọt trong dòng suy nghĩ, điều chỉnh tư duy từ trong sáng, đúng đắn đến sai lệch, biến mình từ người có nhận thức tốt thành kẻ mơ hồ, huyễn hoặc, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”...

Đó là những biểu hiện của ứng xử văn hoá sai lệch, tùy tiện phán xét, miệt thị hay dùng lời lẽ thiếu căn cứ về chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước ta, đối với cá nhân lãnh tụ, lịch sử... hậu quả không chỉ dừng lại ở sự tổn thương tinh thần của một nhóm người, mà còn làm méo mó nhận thức chung của xã hội về đường lối, chính sách đúng đắn của Đảng, Nhà nước ta, làm suy giảm niềm tin vào không gian số.

Đã có nhiều bài viết thấu tình, đạt lý đăng trên Báo CCB Việt Nam và các cơ quan báo chí của Trung ương và địa phương phản bác những luận điệu xuyên tạc của các đối tượng, tổ chức phản động, bất mãn để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong số đó có các bài viết của các CCB tiêu biểu như: Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn; Trung tướng PGS, TS Đặng Nam Điền; Đại tá Đỗ Phú Thọ (Tổng biên tập Báo CCB Việt Nam)... có tác động tích cực, lan toả lối sống văn hoá đến số đông cộng đồng mạng.

Tuy nhiên, như thế vẫn chưa đủ, để góp phần làm cho không gian mạng lành mạnh đòi hỏi tất cả mọi công dân tham gia mạng phải có ý thức văn hoá trên không gian mạng. Mỗi người, nhất là các CCB chúng ta cần suy ngẫm kỹ sau khi đọc, chậm lại một nhịp trước khi nhấn nút “đăng” và luôn tự hỏi: Thông tin đã kiểm chứng chưa, có đáng tin cậy không? Những gì mình đăng liệu có làm tổn thương ai không? Bài viết có mang lại giá trị tích cực nào cho cộng đồng? Nếu thấy điều sai, ta có thể góp ý bằng thái độ chân thành, tôn trọng. Nếu bất đồng, hãy chọn tranh luận bằng lý lẽ, bằng sự thật và bằng ngôn từ có văn hóa. 

Không gian mạng chính là tấm gương phản chiếu văn hóa của mỗi cá nhân, phải luôn nghĩ “danh dự mới là thứ quan trọng nhất”. Khi mỗi công dân mạng biết cư xử chừng mực, biết tôn trọng người khác chính là đang tôn trọng chính mình, nhất là đối với những vấn đề liên quan đến quyền lợi của cả dân tộc, của các tổ chức, thì chắc chắn mạng xã hội sẽ trở thành nơi lan tỏa điều tích cực, kiến thức hữu ích, thay vì là chốn ồn ào, hỗn loạn của những lời nói vô trách nhiệm, thiếu kiểm chứng và dễ bị sa vào vi phạm đạo đức xã hội, vi phạm pháp luật.

Ứng xử có văn hoá trên không gian mạng phải bắt đầu từ chính từng lời nói, từng dòng chữ của mỗi công dân. Đừng để “quyền tự do” trở thành sự “tùy tiện” và vô trách nhiệm. Đừng để cái “quyền tự do” chính đáng của mình mất đi chỉ vì thiếu hiểu biết, thiếu văn hoá và cuối cùng là dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật.