TỈNH HÀ TĨNH: Cần làm rõ căn cứ xác định ranh giới đất trước khi yêu cầu người dân tháo dỡ tài sản

Hai hồ sơ đất và những điểm chưa thống nhất

Theo phản ánh và tài liệu bạn đọc cung cấp, nguồn gốc vụ việc bắt đầu từ nhiều năm trước.

Gia đình ông Nguyễn Quốc Đạt (chồng bà Lê Thị Liệu, cha bà Nguyễn Thị Hải Long) cho rằng đã khai hoang, quản lý, sử dụng khu đất từ năm 1990. Gia đình có Giấy xin đất khai hoang ngày 5-3-1990, có xác nhận của Đội (thôn), HTX và UBND xã với diện tích 6 sào trung bộ (khoảng 3.000m2); năm 2001 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) đối với thửa 582, tờ bản đồ số 01, diện tích 1.000m². Đến năm 2009, GCN được cấp đổi với diện tích 1.913m².

 Người khiếu nại cho rằng diện tích được cấp GCN vẫn chưa phản ánh đầy đủ diện tích thực tế gia đình quản lý, sử dụng theo ranh giới khai hoang ban đầu; đồng thời khẳng định ranh giới sử dụng đất không thay đổi từ khi khai hoang đến nay.

Trong khi đó, hồ sơ liên quan đến ông Trần Văn Tòng lại thể hiện một quá trình khác.

Theo phản ánh, năm 2003 ông Tòng có Biên bản giao đất tại khu vực Vũng Mào với diện tích 660m²; năm 2004 được cấp GCNQSDĐ số P 784847, ghi thửa 368, tờ bản đồ số 02, diện tích 800m². Tuy nhiên, GCN này sau đó đã bị thu hồi theo Quyết định số 5214/QĐ-UBND ngày 30-10-2023.

Đáng chú ý, tranh chấp giữa ông Tòng và ông Đạt từng được Tòa án giải quyết. Bản án dân sự sơ thẩm số 03/2014/DS-ST ngày 6-3-2014 và Bản án dân sự phúc thẩm số 22/2014/DS-PT ngày 16-9-2014 đều không chấp nhận yêu cầu của ông Tòng về việc buộc ông Đạt trả lại phần đất mà ông Tòng cho rằng bị lấn chiếm.

Theo nội dung người khiếu nại dẫn lại từ Quyết định số 969/QĐ-UBND ngày 13-7-2026, một trong những vấn đề của vụ việc là chưa đủ căn cứ xác định cụ thể vị trí thửa đất của ông Tòng tại thời điểm Tòa án xét xử.

Nếu đúng như nội dung phản ánh, đây chính là vấn đề cần tiếp tục được cơ quan có thẩm quyền làm rõ: Phần đất được giao cho ông Tòng năm 2003 nằm chính xác ở đâu? Có trùng với khu đất gia đình ông Đạt khai hoang, sử dụng và được cấp GCN hay không?

Căn cứ nào yêu cầu thu hồi cây trồng, tháo dỡ móng xây?

Ngày 21-5-2026, UBND xã Hương Khê ban hành Thông báo số 117/TB-UBND yêu cầu hộ bà Lê Thị Liệu và bà Nguyễn Thị Hải Long thu hồi cây trồng, tháo dỡ móng xây trên phần đất được xác định là đất giao cho ông Trần Văn Tòng và phần đất Nhà nước quản lý; trường hợp không thực hiện, UBND xã sẽ xử lý theo quy định.

Không đồng ý, hai công dân khiếu nại.

Ngày 13-7-2026, Chủ tịch UBND xã Hương Khê ban hành Quyết định số 969/QĐ-UBND giải quyết khiếu nại lần đầu, không công nhận nội dung khiếu nại và giữ nguyên Thông báo số 117.

Ngày 30-7-2026, bà Liệu và bà Long tiếp tục có đơn khiếu nại lần hai gửi Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh.

Điều đáng lưu ý, theo nội dung đơn, Thông báo số 117 và Quyết định số 969 chưa thể hiện cụ thể tọa độ các điểm góc, diện tích từng phần, sơ đồ kèm theo cũng như chưa phân định rõ phần nào được xác định là đất giao cho ông Tòng, phần nào là đất Nhà nước quản lý.

Người khiếu nại cũng cho biết Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai Hương Khê đã thực hiện trích đo để phục vụ việc xây dựng hồ sơ đề nghị cấp GCNQSDĐ cho ông Tòng. Tuy nhiên, họ cho rằng phạm vi trích đo lại nằm trong khu vực gia đình ông Đạt đã quản lý, sử dụng từ nhiều năm trước.

Bản trích đo là tài liệu kỹ thuật quan trọng để xác định vị trí, hình thể, diện tích thửa đất, nhưng bản thân việc trích đo không thể thay thế toàn bộ quá trình xem xét nguồn gốc, quá trình quản lý, sử dụng đất và điều kiện công nhận quyền sử dụng đất.

Bởi vậy, trước khi yêu cầu người dân thu hồi cây trồng, tháo dỡ tài sản, thiết nghĩ cần trả lời thuyết phục một vấn đề cơ bản: Căn cứ vào tài liệu địa chính nào để xác định chính xác cây trồng và móng xây của gia đình bà Liệu, bà Long nằm trên đất đã giao cho ông Tòng hoặc trên đất Nhà nước quản lý?

Nếu căn cứ vào Biên bản giao đất năm 2003 thì cần xác định được vị trí giao đất trên thực địa. Nếu căn cứ vào hồ sơ địa chính thì cần đối chiếu giữa các bản đồ, số thửa, tờ bản đồ qua từng thời kỳ. Nếu xác định là đất Nhà nước quản lý thì cũng cần chỉ rõ nguồn gốc, hồ sơ quản lý và ranh giới cụ thể.

Cần đo đạc, chồng ghép hồ sơ để làm rõ

Theo người khiếu nại, giữa các tài liệu hiện tồn tại nhiều thông tin cần được đối chiếu: Đất gia đình ông Đạt được thể hiện tại thửa 582, tờ bản đồ số 01; đất ông Tòng từng được cấp GCN lại ghi thửa 368, tờ bản đồ số 02; Biên bản giao đất cho ông Tòng ghi 660m² nhưng GCN lại cấp/ghi 800m². GCN của ông Tòng sau đó đã bị thu hồi.

Những khác biệt này không đương nhiên chứng minh quyền sử dụng đất thuộc về bên nào. Ngược lại, chính vì hồ sơ còn có những điểm chưa thống nhất nên càng cần một quá trình xác minh độc lập, khách quan.

Đặc biệt, cần chồng ghép Giấy xin đất khai hoang năm 1990, bản đồ địa chính qua các thời kỳ, hồ sơ cấp GCN năm 2001 và cấp đổi năm 2009 của hộ ông Đạt; hồ sơ giao đất năm 2003, hồ sơ cấp và thu hồi GCN của ông Tòng; bản trích đo hiện nay, Biên bản cắm mốc ngày 26-4-2025 và nội dung hai bản án đã có hiệu lực pháp luật.

Từ đó mới có thể trả lời ba vấn đề: Ranh giới đất gia đình ông Đạt quản lý, sử dụng đến đâu? Đất giao cho ông Tòng thực tế nằm ở đâu? Phần nào, nếu có, thuộc đất Nhà nước quản lý?

Trong đơn khiếu nại lần hai, bà Liệu và bà Long đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh tạm đình chỉ việc thi hành Quyết định số 969 và Thông báo số 117; giữ nguyên hiện trạng khu đất trong thời gian giải quyết; tổ chức đo đạc với sự tham gia của các bên; công khai các tài liệu, chứng cứ liên quan và tổ chức đối thoại.

Luật Khiếu nại năm 2011 quy định người khiếu nại có quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn hậu quả có thể xảy ra. Trong quá trình giải quyết, nếu xét thấy việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại có thể gây hậu quả khó khắc phục thì người giải quyết khiếu nại phải quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định đó.

Với vụ việc này, nếu cây trồng bị thu hồi, móng xây bị tháo dỡ và hiện trạng khu đất bị thay đổi trước khi ranh giới, nguồn gốc và quyền sử dụng đất được xác định đầy đủ thì việc khắc phục hậu quả sau này có thể trở nên phức tạp.

Được biết, gần đây UBND tỉnh Hà Tĩnh đã tiếp nhận nội dung khiếu nại lần hai và cơ quan chức năng của tỉnh vào cuộc làm rõ. Tuy nhiên, để giải quyết triệt để tranh chấp này, thiết nghĩ - cơ quan chức năng của tỉnh Hà Tĩnh cần kiểm tra toàn diện hồ sơ địa chính, tổ chức đo đạc, chồng ghép tài liệu và đối thoại với các bên để làm rõ nguồn gốc, vị trí, ranh giới từng phần đất. Trên cơ sở đó mới có căn cứ giải quyết khách quan, đúng pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời tránh để một vụ việc đất đai kéo dài tiếp tục phát sinh khiếu nại, tranh chấp.