Tiếp nhận xe tăng M5 Stuart phục vụ trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam

Xe tăng M5 Stuart do Mỹ sản xuất, cung cấp cho Pháp giai đoạn 1942-1944 nặng khoảng 13 tấn. Xe được chế tạo bằng sắt, thép, có kết cấu dạng khối hộp bát giác gồm ba phần chính: cabin điều khiển và nòng pháo ở phía trên với hai vị trí lái cùng hai nắp đậy trên nóc; thân xe rỗng hình chữ nhật; phía dưới là hệ thống bánh xích vận hành bằng bốn bánh xe tròn liên kết cố định. Ngoài ra, xe còn có nhiều linh kiện phụ trợ cấu thành tổng thể hoàn chỉnh.

 Cuối tháng 5/2005, chiếc tàu trọng tải 200 tấn của gia đình anh Vũ Hồng Quang, xã Khánh Thượng, Ba Vì (tỉnh Hà Tây cũ), khi lưu thông trên sông Đà đoạn qua thôn Sơn Hà (xã Khánh Thượng) vào mùa nước cạn đã va phải một vật cản dưới lòng sông, khiến thân tàu bị thủng ba lỗ. Vật cản được xác định là nòng pháo của xe tăng quân đội Pháp bị bắn chìm trong một trận đánh cách đây hơn 50 năm. Sau khi xác minh thông tin, ngày 31/5/2005 Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Hà Tây đã tiến hành trục vớt và đưa về trưng bày tại Trung tâm Văn hóa – Thông tin của tỉnh.

Được biết, đây là một trong hai chiếc xe tăng của thực dân Pháp bị quân và dân ta đánh bại và bỏ lại ở vùng bãi sông trong trận Tu Vũ (thuộc tỉnh Phú Thọ). Hiện vật không chỉ phản ánh bước phát triển về quân sự trong tiến công của bộ đội chủ lực quân đội ta vào cứ điểm phòng ngự của quân đội Pháp trong đợt 1 của Chiến dịch Hòa Bình (10/12/1951 - 25/2/1952), mà còn cho thấy sự can thiệp của đế quốc Mỹ vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp tại Việt Nam.

Sau khi Hà Tây sáp nhập vào Hà Nội năm 2008, các hiện vật của Bảo tàng Hà Tây được chuyển giao vào Bảo tàng Hà Nội. Khi Bảo tàng Hà Nội khánh thành và đi vào hoạt động vào năm 2010, chiếc xe tăng này được đưa về trưng bày ngoài trời trong khuôn viên bảo tàng. Sau đó, Bảo tàng Hà Nội đã bàn giao xe tăng M5 Stuart cho UBND huyện Ba Vì (nay là UBND xã Quảng Oai, Hà Nội) để trưng bày tại Nhà truyền thống địa phương.

Nhằm phát huy giá trị của hiện vật lịch sử, được sự đồng ý của các cơ quan chức năng liên quan, Bảo tàng Hà Nội đã tiến hành các thủ tục bàn giao xe tăng M5 Stuart cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam trưng bày lâu dài, góp phần tuyên truyền về chiến thắng Tu Vũ cũng như lịch sử chiến đấu chống thực dân Pháp của nhân dân Việt Nam nói chung.

Phát biểu tại lễ tiếp nhận xe tăng M5 Stuart, Thượng tá Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, nhấn mạnh: “Chiếc M5 Stuart không chỉ phản ánh một giai đoạn chiến tranh ác liệt mà còn là dấu tích hiếm hoi còn sót lại của lực lượng thiết giáp Pháp từng tham chiến tại Việt Nam. Việc tiếp nhận, vận chuyển xe tăng từ xã Quảng Oai về Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là hoạt động có ý nghĩa thiết thực, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị các hiện vật lịch sử quân sự. Đồng thời tuyên truyền về chiến thắng Tu Vũ và truyền thống đấu tranh anh dũng của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược”.

 Sau khi hoàn thành các thủ tục tiếp nhận, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đã tổ chức vận chuyển xe tăng M5 Stuart từ UBND xã Quảng Oai về Bảo tàng. Chiếc xe tăng này sẽ được bảo quản chuyên sâu trước khi các đơn vị thi công xây dựng bục bệ và không gian nghệ thuật tái hiện hình tượng quân sự. Theo phương án phối cảnh, M5 Stuart sẽ được đặt tại khu vực A2 - sưu tập vũ khí trang bị của quân đội Pháp và quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh tại Việt Nam./.