Tình bằng hữu Trung - Nga

Đây là chuyến thăm Trung Quốc lần thứ 25 của Tổng thống Vladimir Putin. Cùng với hơn 40 cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo kể từ năm 2013, cơ chế ngoại giao nguyên thủ này đã trở thành động lực chiến lược quan trọng, giúp Moscow và Bắc Kinh duy trì ổn định quan hệ giữa bối cảnh quốc tế biến động mạnh.

Trong bài phát biểu sau hội đàm, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết quan hệ giữa Bắc Kinh và Moscow “đang ở cấp độ cao nhất của quan hệ đối tác chiến lược toàn diện”. Còn Tổng thống Vladimir Putin thì ca ngợi mối quan hệ giữa hai nước đang ở “mức độ cao chưa từng có”. Sự thân thiện, tin cậy còn thể hiện rõ khi hai nhà lãnh đạo gọi nhau là “người bạn cũ”, “người bạn thân thiết” hay “người bạn lâu năm”.

Chính vì thế, không có gì ngạc nhiên khi có tới gần 40 văn kiện đã được ký kết nhân kết thúc chuyến thăm. Đáng chú ý nhất là việc gia hạn Hiệp ước láng giềng hữu nghị và hợp tác Trung - Nga, văn kiện được ký lần đầu năm 2001 và được xem là nền tảng pháp lý cho quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước. Hiệp ước đã đưa quan hệ Trung - Nga phát triển vượt bậc trong 25 năm qua, với bốn đặc điểm nổi bật: lòng tin chính trị cao hơn, hợp tác cùng có lợi sâu hơn, giao lưu nhân dân rộng hơn và phối hợp quốc tế chặt chẽ hơn.

Trong lĩnh vực kinh tế - thương mại, hợp tác không chỉ tăng về quy mô mà còn chuyển sang chiều sâu công nghệ và giá trị gia tăng. Đã 16 năm liên tiếp, Trung Quốc đã duy trì vị thế đối tác thương mại lớn nhất của Nga. Hiện Trung Quốc cung cấp hơn 1/3 hàng nhập khẩu và mua hơn 1/4 hàng xuất khẩu của Nga. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt gần 228 tỷ USD, vượt mốc 200 tỷ USD trong 3 năm liên tiếp.

Chỉ tính riêng trong bốn tháng đầu năm nay, thương mại Nga - Trung đạt hơn 85 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước. Hàng xuất khẩu của Nga sang Trung Quốc chủ yếu bao gồm dầu mỏ, khí đốt và than đá, những mặt hàng mang lại cho Moscow một nguồn sống kinh tế trong bối cảnh Nga phải hứng chịu các lệnh trừng phạt của phương Tây. Còn Trung Quốc thì xuất sang Nga nhiều loại hàng hóa sản xuất, bao gồm máy móc, xe cộ, thiết bị điện và hàng dệt may.

Hàng loạt các thỏa thuận đạt được trong chuyến thăm sẽ tiếp tục thúc đẩy xu hướng tích cực trên, đồng thời mở ra các phương hướng hợp tác mới. Đó là dự án tuyến đường sắt xuyên biên giới mới, hợp tác về trí tuệ nhân tạo (AI), robot và nhiệt hạch có kiểm soát. Đây là bằng chứng cho thấy hai nước đang hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng và chuỗi sản xuất gắn kết hơn. Những lĩnh vực mới như hàng không, vũ trụ, kinh tế xanh và thương mại điện tử cũng được thúc đẩy mạnh.

Đặc biệt, hợp tác trong lĩnh vực năng lượng được cả Trung Quốc và Nga quan tâm và chuyến thăm lần này của Tổng thống Vladimir Putin đã tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy dự án đường ống dẫn khí đốt “Sức mạnh Siberia 2”, dự án được xem có thể tái định hình địa chính trị năng lượng toàn cầu. Là công trình hợp tác giữa tập đoàn khí đốt khổng lồ Gazprom của Nga và Tập đoàn dầu khí quốc gia Trung Quốc, “Sức mạnh Siberia 2” có thể vận chuyển tới 50 tỷ mét khối khí đốt của Nga đến Trung Quốc thông qua Mông Cổ.

Về dài hạn, Nga đặt mục tiêu xuất khẩu hơn 100 tỷ m³ khí đốt sang Trung Quốc mỗi năm thông qua ba tuyến gồm “Sức mạnh Siberia 1”, “Sức mạnh Siberia 2” và tuyến Viễn Đông, dự kiến vận hành đầu năm 2027. Điều đó cho thấy đây không đơn thuần là hợp đồng thương mại, mà là quá trình tái cấu trúc phụ thuộc năng lượng chiến lược giữa hai nước.

Với Nga, Trung Quốc là thị trường thay thế sống còn sau khi xuất khẩu khí đốt sang châu Âu sụt giảm mạnh. Còn với Trung Quốc, hợp tác năng lượng với Nga giúp giảm phụ thuộc vào các tuyến hàng hải dễ bị tổn thương trước xung đột địa chính trị. Hợp tác năng lượng Trung - Nga đã phản ánh một xu hướng rõ nét: hai nước đang từng bước xây dựng hạ tầng phụ thuộc lẫn nhau trong dài hạn.

Trong lĩnh vực đối ngoại, Trung Quốc và Nga cam kết ủng hộ hợp tác “trong khuôn khổ Liên hợp quốc, Tổ chức hợp tác Thượng Hải, Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) và các diễn đàn đa phương khác, đóng góp đáng kể vào việc giải quyết các vấn đề toàn cầu và khu vực cấp bách”.

Cả Bắc Kinh và Moscow đều coi chuyến thăm của Tổng thống Vladimir Putin là bằng chứng tiếp theo về mối quan hệ đối tác bền vững giữa hai nước. Đó là thông điệp gửi tới thế giới rằng quan hệ đối tác chiến lược và tình bằng hữu vẫn là nền tảng trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc và Nga, và bất kỳ nỗ lực nào nhằm chia rẽ họ đều sẽ thất bại.