Kỳ 3: Những chuyển động khi nghị quyết đi vào cuộc sống

Kỳ 1: Từ tầm nhìn lớn đến năng lực thực thi

Kỳ 2: Chi bộ - nơi nghị quyết bén rễ từ cơ sở

Kinh tế tư nhân: niềm tin phải gặp trải nghiệm thực tế

Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đặt ra yêu cầu khơi thông một nguồn lực quan trọng của nền kinh tế. Nhưng với doanh nghiệp, chủ trương chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cảm nhận qua môi trường kinh doanh: thủ tục có đơn giản hơn không, khả năng tiếp cận vốn và nguồn lực có được cải thiện không, vướng mắc có được lắng nghe và xử lý không?

Những tín hiệu tích cực của thị trường có thể cho thấy niềm tin đang chuyển động, nhưng chưa đủ để kết luận mọi rào cản đã được tháo gỡ. Doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh vẫn cần một môi trường thực thi dễ dự đoán, minh bạch và nhất quán. Vì vậy, thước đo cuối cùng không chỉ là số chính sách được ban hành hay số chương trình hỗ trợ được tổ chức, mà là khả năng doanh nghiệp tiếp cận chính sách và chuyển cơ hội thành năng lực phát triển.

Với doanh nghiệp, niềm tin được hình thành qua trải nghiệm cụ thể: quy định có dễ hiểu và ổn định không, thủ tục có bớt tốn kém không, cơ hội tiếp cận vốn và thị trường có rộng hơn không? Những câu hỏi ấy cho thấy tác động của nghị quyết cần được nhìn từ phía chủ thể thụ hưởng, không chỉ từ phía cơ quan ban hành hay triển khai chính sách.

Hội nhập và văn hóa: Mở rộng không gian phát triển

Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới đặt ra yêu cầu mở rộng không gian phát triển, tranh thủ nguồn lực bên ngoài và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Với các đô thị lớn, hội nhập gắn với tài chính, logistics, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế và dịch vụ chất lượng cao. Với địa bàn biên giới, hội nhập hiện diện qua cửa khẩu, hành lang kinh tế, thương mại, du lịch và sinh kế của cộng đồng.

Hội nhập sâu cũng đòi hỏi nâng chuẩn nội lực. Thể chế phải minh bạch hơn, doanh nghiệp chuyên nghiệp hơn, nhân lực chất lượng hơn, dữ liệu kết nối tốt hơn và chính quyền địa phương chủ động hơn. Nếu không nâng được năng lực bên trong, hội nhập có thể làm tăng sức ép cạnh tranh mà chưa tạo ra giá trị tương xứng. Nếu tổ chức thực hiện tốt, đó sẽ là con đường tiếp cận thị trường, công nghệ, vốn và tri thức mới.

Ở lĩnh vực văn hóa, Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt văn hóa vào vị trí nguồn lực nội sinh của phát triển. Với TP. Huế, yêu cầu “biến di sản thành tài sản” hàm ý chuyển hóa giá trị văn hóa thành sản phẩm, dịch vụ, việc làm và nguồn thu, đồng thời giữ gìn tính nguyên gốc và bảo đảm phát triển bền vững. Với TP. Hà Nội, chuyển đổi số có thể mở thêm cách tiếp cận di sản qua sản phẩm số, triển lãm trực tuyến, tour tham quan ảo và thuyết minh tự động. Ở vùng dân tộc thiểu số, bảo tồn tiếng nói, chữ viết, lễ hội, nghề truyền thống và tri thức dân gian cần gắn với trao truyền văn hóa, sinh kế cộng đồng và quyền thụ hưởng của người dân.

Văn hóa đi vào đời sống không chỉ khi có thêm lễ hội hay chương trình tuyên truyền, mà khi bản sắc được trao truyền, cộng đồng được hưởng lợi, sản phẩm văn hóa có sức sống và môi trường văn hóa trở nên lành mạnh hơn.

Từ đô thị đến vùng biên: Kết quả phải chạm đến người dân

Nghị quyết cần được kiểm chứng không chỉ ở nơi có điều kiện thuận lợi mà cả ở vùng khó khăn. Tại các xã vùng cao, thôn bản biên giới, những thay đổi có ý nghĩa thường rất cụ thể: một con đường được nâng cấp, một cây cầu kiên cố thay cầu tạm, người dân tiếp cận dịch vụ công thuận lợi hơn, một mô hình sinh kế được hình thành hoặc kết nối số giúp thông tin đến nhanh hơn.

Ở Bát Xát, tỉnh Lào Cai, mô hình “thôn số” được định hướng như những tế bào số của chính quyền cơ sở, đưa chuyển đổi số đến gần từng thôn bản, hộ dân. Tại địa phương này, kế hoạch phát triển giao thông nông thôn giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2040 đặt mục tiêu xây dựng, nâng cấp ít nhất 350 km đường liên xã; trên 80% đường nông thôn được nhựa hóa, bê tông hóa và xây dựng tối thiểu 100 cầu kiên cố thay cầu tạm, cầu treo cũ. Những mục tiêu ấy cần được theo dõi bằng tiến độ và chất lượng công trình, nhưng ý nghĩa cuối cùng nằm ở khả năng đi lại, giao thương, học tập, khám chữa bệnh và phát triển sinh kế của người dân.

Tại An Giang, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đặt ra yêu cầu bộ máy cấp xã đảm đương nhiều nhiệm vụ hơn, đồng thời phục vụ người dân gần hơn. Các số liệu như hồ sơ được giải quyết đúng hạn ở Rạch Giá hay điểm phục vụ người dân tại Óc Eo là những chỉ dấu cần được đặt trong bối cảnh, phương pháp đo và chất lượng trải nghiệm thực tế. Chúng có ý nghĩa nhất khi đi cùng câu chuyện người dân được giải quyết công việc nhanh hơn, rõ ràng hơn và ít tốn kém hơn.

Nhìn từ các lĩnh vực và địa bàn khác nhau, tác động của nghị quyết không có một thước đo duy nhất. Với doanh nghiệp, đó là khả năng biến cơ hội thành năng lực cạnh tranh; với hội nhập, là khả năng tiếp cận thị trường và tri thức; với văn hóa, là sự tiếp nối bản sắc và lợi ích của cộng đồng; với vùng khó khăn, là cơ hội đi lại, tiếp cận dịch vụ và cải thiện sinh kế. Mỗi dẫn chứng cần được đặt đúng bối cảnh, phân biệt mục tiêu với kết quả đã đạt và có nguồn kiểm chứng rõ ràng.

Từ chuyển động bước đầu đến giá trị lâu dài

Những chuyển động tích cực mới là dấu hiệu khởi đầu, chưa phải bằng chứng rằng mọi mục tiêu đã hoàn thành. Môi trường kinh doanh cần tiếp tục tạo thuận lợi thực chất; hội nhập phải đi cùng nâng cao năng lực trong nước; phát triển văn hóa cần bảo vệ giá trị nguyên gốc và bảo đảm cộng đồng được thụ hưởng; hạ tầng và dịch vụ ở vùng khó khăn cần đáp ứng nhu cầu lâu dài của người dân.

Điều cần quan sát tiếp theo là liệu thay đổi ban đầu có tạo ra năng lực mới hay không: doanh nghiệp có đứng vững và phát triển tốt hơn, di sản có được gìn giữ đồng thời tạo sinh kế, người dân có tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, địa bàn khó khăn có thêm cơ hội phát triển hay không. Cách nhìn ấy giúp tránh đồng nhất một mô hình thí điểm, một mục tiêu kế hoạch hay một tín hiệu tích cực với kết quả đã bền vững.

Tác động của nghị quyết hiện lên trong những trải nghiệm rất khác nhau nhưng cùng hướng tới một đích: mở rộng cơ hội phát triển và cải thiện đời sống. Từ niềm tin của doanh nghiệp đến sức sống của di sản, từ kết nối vùng biên đến chất lượng dịch vụ công, giá trị của chủ trương được xác nhận khi người dân và cộng đồng thực sự cảm nhận được thay đổi.

(Còn nữa)

(*) Phó Bí thư thường trực Đảng ủy, Ủy viên HĐQT Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV)