Không dư dật tiền gửi trong hệ thống ngân hàng để ‘đổ’ sang chứng khoán

Dư nợ tín dụng và huy động “chênh” 2 triệu tỷ đồng

Thông tin tại sự kiện Đối thoại “Tiền mới, hàng mới và Cơ hội trên thị trường mới nổi” do Câu lạc bộ Nhà báo Chứng khoán Việt Nam tổ chức sáng 23/10, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ đã chia sẻ ‘bức tranh’ tài chính của nền kinh tế.

Theo chuyên gia, 9 tháng đầu năm 2025, tổng tiền gửi cả khách hàng cá nhân và tổ chức kinh tế tại các tổ chức tín dụng là 15,7 triệu tỷ đồng, trong khi dư nợ tín dụng là 17,7 triệu tỷ đồng. Trong tổng tiền gửi 15,7 triệu tỷ đồng thì tiền gửi dân cư chiếm khoản 49%, còn lại là các tổ chức.

“Nếu so sánh tiền gửi với tăng trưởng tín dụng thì tín dụng luôn cao hơn tiền gửi. Có nghĩa huy động được 15,7 triệu tỷ đồng thì cho vay ra 17,7 triệu đồng, cao hơn 2 triệu tỷ đồng”- Chuyên gia phân tích và cho rằng điều này có nghĩa tiền gửi trong dân không nhiều để huy động.

So sánh trong vòng 1 năm qua (từ tháng 7/2024 đến tháng 7/2025), TS Cấn Văn lực cho biết, tiền gửi vào hệ thống ngân hàng tăng 15% trong khi tăng trưởng tín dụng tăng 19%, tăng cả về số tuyệt đối.

“Nghĩa là không có câu chuyện dư dật vốn trong hệ thống ngân hàng để kỳ vọng tiền gửi sẽ “đổ” sang chứng khoán.”- TS Cấn Văn Lực lưu ý.

Tăng huy động vốn qua cổ phiếu, trái phiếu để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng

Chia sẻ về câu chuyện như cầu vốn trong bối cảnh muốn tăng trưởng cao, TS Cần Văn Lực cho biết, ông và các cộng sự đang xây dựng kịch bản tăng trưởng GDP 5 năm 2026- 2030.

“Dự thảo Nghị quyết của Đại hội Đảng đang đưa ra mức 10% đến năm 2030, sau đó 2030 - 2045 chúng ta mong muốn tiếp tục duy trì tăng trưởng cao, con số cụ thể chưa xác lập nhưng chúng tôi ước tình và đã báo cáo lãnh đạo Đảng, Nhà nước tăng trưởng phải trên 8% mới đảm bảo đến năm 2045 Việt Nam đạt được nước có thu nhập cao, thời điểm đó khoảng 23 nghìn USD thu nhập bình quân đầu người và đã điều chỉnh các chỉ số lạm phát, tỷ giá thì mới đảm bảo bắt đầu vào vào nhóm nước có thu nhập cao vào năm 2045”- TS Cấn Văn Lực thông tin.

Với kịch bản đó, theo chuyên gia, vốn cần rất nhiều. Theo đó, muốn tăng trưởng 10% (2026- 2030) vốn đầu tư toàn xã hội phải chiếm 40% GDP, nhưng mong muốn ít hơn, đâu đó khoảng 38% vì càng thấp càng hiệu quả.

“Chúng tôi tạm tình là 40% GDP thì 5 năm tới mỗi năm cần 270 tỷ USD. Theo đó rõ ràng gánh nặng rất lớn vào hệ thống ngân hàng..”- Chuyên gia cảnh báo.

Chia sẻ về cấu trúc vốn của nền kinh tế, TS Cấn Văn Lực cho biết: Tỷ trọng vốn tín dụng ngân hàng đang chiếm khoảng 50% ; Vốn huy động từ thị trường cổ phiếu mới được 3,3% (Bao gồm cả IPO, cổ phần hóa, thoái vốn, M&A); Vốn của thị trường trái phiếu doanh nghiệp khoảng 11%, (Nếu bóc tách tiếp thì một nửa là ngân hàng); Đầu tư công 16,3%, FDI, 15%; Doanh nghiệp tư nhân gần 4% ..

“Như vậy, với một nửa là vốn ngân hàng, còn lại là các loại vốn khác, cấu trúc cung ứng vốn cho nền kinh tế hiện nay đang rất bất cập..”- chuyên gia phân tích.

Để giải bài toán này, TS Cấn Văn Lực cho rằng, nếu tính tổng bao gồm cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp (không tính trái phiếu chính phủ vì chủ yếu phục vụ đầu tư công), đóng góp của cổ phiếu trái phiếu doanh nghiệp đâu đó khoảng 14%. Do vậy, ông kiến nghị nâng lên khoảng 20% thông qua kênh cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp, lúc đó vốn ngân hàng sẽ lui về 43- 45%.

Nâng hạng TTCK: Còn nhiều việc phải làm

Chúc mừng TTCK Việt Nam vừa được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, TS Cấn Văn Lực bày tỏ đồng tình với các ý kiến cho rằng chúng ta còn nhiều việc phải làm từ nay đến tháng 9/2026.

Ông đề xuất, trước hết, cần tăng cả số lượng và chất lượng cho TTCK Việt Nam. Hiện nay, số lượng doanh nghiệp niêm yết vẫn chưa nhiều, chất lượng chưa cao, chủ yếu tập trung ở nhóm ngân hàng, bất động sản. Chúng ta chưa có nhiều cổ phiếu dẫn dắt lớn trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, khoa học công nghệ, năng lượng, công nghiệp chiến lược. Tôi rất mong thời gian tới, sẽ có thêm nhiều doanh nghiệp lớn niêm yết, để cấu trúc TTCK Việt Nam tiệm cận thông lệ quốc tế.

Thứ hai, cần tăng tính minh bạch của thị trường. Điều đó bao gồm việc cải thiện công bố thông tin, nâng cao chất lượng báo cáo tiếng Anh, đồng thời áp dụng các chuẩn mực quốc tế – như chuẩn mực kế toán và báo cáo tài chính quốc tế – để hỗ trợ quá trình nâng hạng, thậm chí thăng hạng trong tương lai.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nhà đầu tư – bao gồm cả tổ chức và cá nhân. Đây là yếu tố rất quan trọng. Với nhà đầu tư tổ chức, các quỹ đầu tư trong nước cần được quan tâm phát triển hơn nữa. Các quỹ này, cũng như doanh nghiệp niêm yết, cần hướng tới hai yếu tố cực kỳ quan trọng là “xanh hóa” và “số hóa” để đảm bảo thị trường phát triển bền vững.

 Thanh Thanh