Giữ vững khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong thời kỳ mới

Từ truyền thống vẻ vang đến trách nhiệm trong giai đoạn mới

Ngày 18-11-1930, Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam ra đời dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương - một sự kiện có ý nghĩa lịch sử đặc biệt. Lần đầu tiên, phong trào cách mạng Việt Nam có một hình thức tổ chức rộng lớn, tập hợp được mọi tầng lớp nhân dân, không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo, cùng hướng về mục tiêu độc lập dân tộc và tự do cho nhân dân.

Từ đó, qua các giai đoạn cách mạng, các hình thức Mặt trận - từ Mặt trận Việt Minh, Liên Việt, đến Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam - đã trở thành biểu tượng cao đẹp của sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc, góp phần quyết định vào mọi thắng lợi của dân tộc ta.

Trong suốt chiều dài lịch sử ấy, Mặt trận luôn đồng hành cùng nhân dân, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp xã hội, quy tụ tinh hoa và ý chí toàn dân vào sự nghiệp cách mạng. Từ những phong trào cả nước đồng lòng, toàn dân đánh giặc đến “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, MTTQ Việt Nam luôn là nơi hội tụ, lan tỏa tinh thần đoàn kết, là nhịp cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân.

Ngày nay, khi đất nước đang trên hành trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập sâu rộng, vai trò của MTTQ Việt Nam càng trở nên quan trọng. Đó là vai trò tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, là diễn đàn dân chủ để nhân dân tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, và là cầu nối tin cậy giữa ý Đảng - lòng dân.

Trong những năm gần đây, công tác Mặt trận đã có nhiều chuyển biến tích cực: Các phong trào, cuộc vận động được triển khai thiết thực, sâu rộng, tạo hiệu ứng xã hội mạnh mẽ. Tiêu biểu như các phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, “Cả nước chung tay vì người nghèo”, “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”...

Năm 2025: Bước chuyển quan trọng trong tổ chức và hoạt động của Mặt trận

Năm 2025 đánh dấu một bước chuyển mới trong cơ cấu tổ chức của hệ thống chính trị nói chung và MTTQ Việt Nam nói riêng. Thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp (tỉnh và xã), bộ máy hành chính được tinh gọn, phân cấp mạnh hơn, gần dân hơn. Đây là một chủ trương lớn, thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng trong việc đổi mới hệ thống chính trị theo hướng tinh giản, hiệu lực, hiệu quả.

Việc thực hiện Quy định số 301-QĐ/TW là bước cụ thể hóa quan trọng trong quá trình hoàn thiện tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động của MTTQ Việt Nam trong tình hình mới.

Cơ cấu tổ chức của MTTQ Việt Nam được sắp xếp lại phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh và xã), bảo đảm tinh gọn, hiệu lực và gần dân hơn. Hệ thống tổ chức của Mặt trận gồm: Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh; Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã; Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư.

Ở cấp tỉnh, cơ quan Mặt trận thực hiện chức năng tham mưu, định hướng, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và phản biện xã hội, đồng thời là đầu mối phối hợp giữa Trung ương và cơ sở. Ở cấp xã, Mặt trận là lực lượng trực tiếp vận động, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, tham gia giải quyết các vấn đề thiết thực ở cộng đồng dân cư. Cơ cấu nhân sự được tổ chức theo hướng tinh gọn: Cấp tỉnh giảm đầu mối, giảm cấp phó, tăng cường trách nhiệm người đứng đầu; cấp xã bố trí từ 8 đến 10 người, đủ bảo đảm hoạt động thiết thực, hiệu quả.

MTTQ Việt Nam là liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội, xã hội - nghề nghiệp và các cá nhân tiêu biểu trong các giai tầng, dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam ở trong và ngoài nước.

Các đoàn thể chính trị - xã hội thành viên chủ chốt của Mặt trận gồm: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội CCB Việt Nam. Các đồng chí Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đồng thời là Chủ tịch các đoàn thể chính trị - xã hội nêu trên, thể hiện sự gắn kết chặt chẽ và thống nhất hành động trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Cơ cấu tổ chức theo mô hình hai cấp là bước chuyển quan trọng, giúp Mặt trận hoạt động linh hoạt hơn, gần dân hơn, tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm đoàn kết, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Tinh giản tổ chức là tiền đề, nhưng cốt lõi vẫn nằm ở đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của Mặt trận các cấp. Thông qua đó, Mặt trận góp phần cải thiện đời sống nhân dân và bồi đắp niềm tin, củng cố sự đồng thuận xã hội.

Đặc biệt, trong bối cảnh đổi mới mô hình chính quyền, công tác giám sát và phản biện xã hội được chú trọng và nâng cao chất lượng. MTTQ Việt Nam các cấp đã chủ động tham gia giám sát việc thực hiện chính sách pháp luật, phát hiện bất cập, kiến nghị điều chỉnh phù hợp với nguyện vọng của nhân dân. Hoạt động thông tin, tuyên truyền, vận động nhân dân được đổi mới theo hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, truyền thông số; nhiều địa phương đã xây dựng trang thông tin điện tử, fanpage, diễn đàn nhân dân trực tuyến, giúp việc nắm bắt dư luận xã hội kịp thời hơn, gần gũi hơn với người dân trẻ, người lao động.

Củng cố niềm tin - lan tỏa sức mạnh đồng thuận

Trong bất kỳ giai đoạn nào, sức mạnh của Mặt trận đều bắt nguồn từ niềm tin và lòng dân. MTTQ không có quyền lực hành chính, nhưng lại có quyền lực mềm - quyền lực của niềm tin, của sự đồng thuận và thuyết phục. Khi Mặt trận nói thay tiếng nói của nhân dân, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân, thì nhân dân sẽ đồng hành cùng Mặt trận, tạo thành khối đại đoàn kết vững chắc. Người cán bộ Mặt trận không chỉ là người vận động, mà phải là người đối thoại, người đồng hành, người kiến tạo niềm tin.

95 năm qua, Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam - nay là MTTQ Việt Nam - đã chứng minh giá trị bền vững của tinh thần đoàn kết dân tộc. Bước vào chặng đường mới, trước yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững, hiện đại và nhân văn, MTTQ Việt Nam cần tiếp tục phát huy vai trò trung tâm trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, không ngừng đổi mới, sáng tạo, đi sâu vào thực tiễn đời sống.

Tinh thần “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển” phải trở thành hành động cụ thể trong từng việc làm, từng phong trào, từng cán bộ Mặt trận. Đó là trách nhiệm lịch sử - trách nhiệm giữ vững và phát huy truyền thống vẻ vang của Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam trong 95 năm qua, để khối đại đoàn kết toàn dân tộc mãi là nền tảng vững chắc của đất nước, là nguồn lực vô giá để hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, nhân ái trong tương lai.