Ấm áp tình đồng đội nơi Cửa khẩu Lệ Thanh

Hành trình trở về từ miền ký ức

Từ đầu giờ chiều ngày 13/11/2026, khuôn viên Nhà bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ hy sinh tại khu vực biên giới (Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh, xã Ia Dom, tỉnh Gia Lai) đã đón những chuyến xe nối dài từ khắp mọi miền Tổ quốc. Bước xuống xe là những mái đầu đã điểm bạc, những bước chân không còn nhanh nhẹn như thuở đôi mươi, thậm chí có người phải chống gậy, có người mang trên mình thương tích chiến tranh. Thế nhưng, vừa thoáng thấy bóng dáng quen thuộc của đồng đội cũ, mọi khoảng cách về tuổi tác, bệnh tật dường như tan biến. Những cái ôm siết chặt đến nghẹt thở, những bàn tay gầy guộc nắm lấy nhau run run, và cả những giọt nước mắt lăn dài trên gò má sạm nắng.

Chương trình do Ban Liên lạc truyền thống Đoàn 5504 phối hợp cùng Ban Liên lạc Cựu chiến binh Quân tình nguyện Việt Nam tại chiến trường K tổ chức trong hai ngày 13 và 14/11/2026. Đây không đơn thuần là một cuộc hội ngộ thông thường, mà là một hành trình tri ân sâu sắc, một cuộc trở về với cội nguồn ký ức của những người đã từng kề vai sát cánh bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nhiệm vụ quốc tế cao cả giúp nước bạn Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng.

Gần 50 năm đã trôi qua kể từ những ngày tháng rực lửa ấy. Thời gian có thể làm phai mờ nhiều thứ, nhưng trong tâm khảm của những người lính Đoàn 5504 và Quân tình nguyện Việt Nam năm xưa, ký ức về những cánh rừng Dangrek hiểm trở, những con suối cạn mùa khô, những điểm chốt chênh vênh nơi biên thùy vẫn còn nguyên vẹn. Họ nhớ từng nắm cơm vắt, từng miếng lương khô bẻ đôi, ngụm nước bi đông chuyền tay nhau giữa cơn khát cháy cổ và cả những cơn sốt rét rừng hành hạ đến thấu xương.

“Đêm đồng đội” – Bữa cơm giỗ trận giữa đại ngàn

Nếu ban ngày là niềm vui vỡ òa của sự đoàn tụ, thì từ 15 giờ đến 20 giờ ngày 13/11, không gian tại Nhà bia tưởng niệm Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh lại lắng đọng trong niềm xúc động thiêng liêng của chương trình “Đêm đồng đội - Trở về với những người đã nằm lại”.

Điểm nhấn đặc biệt và chạm đến trái tim của những người có mặt chính là cách ban tổ chức tái hiện chân thực, sống động không gian đời sống của người lính nơi chiến trường xưa. Giữa không gian trang nghiêm của lễ đài, những tiểu cảnh mộc mạc được dựng lên, một cánh võng dù mắc vội bên gốc cây rừng, tấm tăng bạt che mưa sờn rách, chiếc ba lô con cóc bạc màu, khẩu súng trường tựa vách công sự và ngọn đèn dầu chống bão leo lét trong căn hầm nhỏ. Bên cạnh đó là bàn cờ tướng dở dang nơi chiến hào, những nắm cơm muối vừng, thanh lương khô và chiếc bi đông nước…

Nhìn những kỷ vật bình dị ấy, nhiều Cựu chiến binh lặng người đi. Đó là cả một bầu trời tuổi trẻ của họ. Những người lính năm ấy cũng mang trong mình bao ước mơ rất đỗi đời thường, khao khát một cuộc sống bình yên, một bữa cơm nóng đủ đầy, một giấc ngủ trọn vẹn không tiếng pháo kích và ngày trở về đoàn tụ bên mẹ già, người thương. Thế nhưng, trước tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc và nghĩa tình quốc tế cao cả, họ đã gác lại tất cả, khoác ba lô lên đường, chấp nhận mọi gian khổ, hy sinh.

Sau nghi thức dâng hương, dâng hoa thành kính, khoảnh khắc xúc động nhất của đêm tưởng niệm đã diễn ra. Các Cựu chiến binh cùng đại biểu quây quần bên ngọn đèn dầu, nén nhang thơm và mâm cơm tri ân dành cho các anh hùng liệt sĩ. Không gian ấy mang trọn vẹn ý nghĩa của một ngày “giỗ trận”, một bữa cơm đồng đội đặc biệt giữa người đang sống và những người đã ngã xuống. Những người lính già lặng lẽ gắp thức ăn, rót chén rượu trắng đặt lên ban thờ, thầm thì gọi tên từng đồng đội cũ với ước nguyện các anh linh thiêng sẽ trở về sum họp cùng anh em.

Trong màn đêm tĩnh mịch của núi rừng Ia Dom, giọng đọc trầm hùng, nghẹn ngào vang lên bài văn tế “Tâm tình - Đồng đội về quá khứ hào hùng” của Thiếu tướng Nguyễn Trọng Huy. Từng câu, từng chữ như tiếng lòng của những người còn sống gửi tới những người bạn chiến đấu đã vĩnh viễn nằm lại nơi rừng sâu biên giới, những người đến nay vẫn chưa thể tìm thấy hài cốt để đưa về với đất mẹ. Không ít người lính già đã bật khóc thành tiếng. Họ khóc vì thương bạn, vì day dứt với những lời hẹn ước năm xưa chưa kịp thực hiện và khóc vì niềm tự hào về một thời hoa lửa không thể nào quên.

Như thông điệp giản dị mà sâu sắc của đêm hội ngộ, những người lính trở về nơi đây không phải để tìm lại chiến tranh mà để tìm lại đồng đội; để thắp một nén tâm nhang cho người đã khuất; để tri ân nhân dân vùng biên đã từng cưu mang, đùm bọc bộ đội và để nhắc nhở nhau rằng nền hòa bình hôm nay đã được đánh đổi bằng biết bao xương máu.

Tiếp nối mạch nguồn truyền thống và tình hữu nghị Việt Nam – Campuchia

Tiếp nối mạch cảm xúc thiêng liêng từ đêm tưởng niệm, sáng ngày 14/11/2026, chương trình “Hội quân - Họp mặt đồng đội Đoàn 5504 và Cựu chiến binh Quân tình nguyện Việt Nam tại chiến trường K” đã diễn ra trang trọng tại xã Ia Dom, tỉnh Gia Lai.

Trong không khí phấn khởi và thắm đượm nghĩa tình, những người lính năm xưa cùng nhau ôn lại chặng đường chiến đấu vẻ vang của đơn vị, chia sẻ những câu chuyện về cuộc sống đời thường sau khi rời quân ngũ. Dù mỗi người một hoàn cảnh, một miền quê, dù sức khỏe đã giảm sút theo năm tháng, nhưng chất lính và tinh thần đồng đội trong họ vẫn luôn tỏa sáng.

Tại buổi hội quân, Ban Liên lạc và các Cựu chiến binh đã thống nhất nhiều phương hướng hoạt động thiết thực trong thời gian tới, hướng tới những giá trị bền vững cho hiện tại và tương lai như: Gìn giữ ký ức lịch sử, đẩy mạnh công tác sưu tầm, lưu giữ hình ảnh, tư liệu, nhật ký chiến trường, kỷ vật và ghi chép lại lời kể của các nhân chứng sống. Đây là nguồn tư liệu vô giá để xây dựng bộ hồ sơ lịch sử chân thực, đầy đủ về Đoàn 5504 và các đơn vị Quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia.

Cùng với đó là giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, phối hợp với các tổ chức đoàn thể địa phương để truyền lửa cách mạng, giúp thế hệ trẻ hôm nay thấu hiểu sâu sắc rằng độc lập, tự do và cuộc sống bình yên không tự nhiên mà có, mà được kết tinh từ mồ hôi, nước mắt và xương máu của các thế hệ cha anh. Đồng thời vun đắp tình hữu nghị láng giềng, tiếp tục phát huy vai trò cầu nối nhân dân, góp phần củng cố và thắt chặt hơn nữa mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị truyền thống và hợp tác toàn diện giữa hai nước Việt Nam - Campuchia, đặc biệt là khu vực dọc tuyến biên giới.

Hai ngày hội ngộ tại Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh đã khép lại, những chuyến xe lại đưa những người lính già trở về với cuộc sống đời thường trên khắp mọi miền đất nước. Phía sau họ là biên cương xanh thẳm đang từng ngày “thay da, đổi thịt”, là Nhà bia tưởng niệm luôn ấm áp khói hương.

Có thể ngày mai, mái tóc của các Cựu chiến binh sẽ bạc thêm, bước chân sẽ chậm lại, nhưng ngọn lửa của lòng biết ơn và tình đồng đội được thắp lên từ “Đêm đồng đội 2026” sẽ còn cháy mãi. Đúng như lời khẳng định đầy tự hào của những người lính trở về: “Đơn vị có thể giải thể, nhưng tình đồng đội không bao giờ giải thể. Người lính có thể rời chiến trường, nhưng không bao giờ rời khỏi ký ức của đồng đội”. Đó chính là giá trị nhân văn sâu sắc nhất, là sợi dây vô hình kết nối quá khứ hào hùng với hiện tại bình yên và tương lai hữu nghị bền chặt giữa hai dân tộc Việt Nam - Campuchia.