Viêm mũi xoang có thể gây biến chứng nguy hiểm gì?

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Linh Chi cho biết: “Viêm mũi xoang là tình trạng viêm niêm mạc mũi và các xoang cạnh mũi, xảy ra khi đường dẫn lưu xoang bị tắc nghẽn khiến dịch ứ đọng và dễ bị nhiễm khuẩn. Bệnh viêm mũi xoang có thể diễn biến cấp tính và mãn tính ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Hiện nay, bệnh lý viêm mũi xoang là bệnh lý tai mũi họng phổ biến trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Theo ước tính khoảng 10-15% dân số trưởng thành mắc viêm mũi xoang mãn tính. Tại Việt Nam, tỷ lệ bệnh nhân bị viêm mũi xoang ngày càng tăng do ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu, môi trường sống khói bụi và thói quen dùng thuốc của người dân”.

Theo Bác sĩ Nguyễn Thị Linh Chi, nguyên nhân gây bệnh viêm mũi xoang rất đa dạng, được chia thành nhiều nhóm nguyên nhân khác nhau, cụ thể như: Viêm mũi xoang do virus, vi khuẩn; viêm mũi xoang sau chấn thương; viêm mũi xoang do các bệnh lý đặc hiệu như viêm xoang do răng, viêm xoang do nấm hoặc viêm xoang thứ phát sau khối u như u nhú mũi xoang. Ngoài ra, các dị hình của vùng mũi xoang cũng là yếu tố thuận lợi làm gia tăng tình trạng viêm xoang như lệch vẹo vách ngăn mũi, mào vách ngăn... Một số nguyên nhân khách quan khác như ô nhiễm môi trường cũng góp phần gây bệnh viêm mũi xoang.

Viêm mũi do cảm cúm thông thường chỉ kéo dài 5-7 ngày, còn viêm mũi xoang thường kéo dài hơn và gây ra các triệu chứng rất khó chịu cho bệnh nhân như đau nhức vùng mặt, sốt, ngạt tắc mũi, chảy mũi mủ đặc... Từ những dấu hiệu này bệnh nhân cần nhận biết sớm và nên đi khám tại các bệnh viện chuyên khoa để được các bác sĩ khám, tư vấn và điều trị kịp thời.

Một số người dân thường có thói quen tự ý đi mua thuốc về điều trị, đặc biệt là các loại thuốc xịt nhằm giảm ngạt mũi trong thời gian kéo dài mà không có sự tư vấn của bác sĩ. Điều này có thể gây ra các tình trạng viêm mũi do thuốc, tổn thương niêm mạc mũi, phù nề mạn tính vùng mũi. Từ đó, ngạt mũi ngày càng tăng và liên tục, làm cho bệnh lý viêm xoang chuyển từ cấp tính thành mãn tính, dai dẳng và khó điều trị hơn. Đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều bệnh nhân đến viện ở giai đoạn muộn và nặng.

“Nếu không được xử lý đúng và điều trị kịp thời thì viêm mũi xoang có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như: Các biến chứng về mắt (áp xe ổ mắt, áp xe trước vách, sau vách), những biến chứng về xương. Nặng nề nhất là các biến chứng nội sọ như viêm màng não, áp xe sọ não..., ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của bệnh nhân” - Bác sĩ Nguyễn Thị Linh Chi nhấn mạnh.

Thời gian gần đây, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương đã tiếp nhận nhiều bệnh nhân đến khám trong tình trạng bị viêm mũi xoang nặng do bệnh nhân đến khám muộn và tự điều trị kéo dài tại nhà. Phổ biến là việc tự ý mua kháng sinh về uống, sử dụng thuốc không phù hợp về liều lượng, thời gian. Một số bệnh nhân đến viện khám nhưng không tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, có bệnh nhân chỉ uống thuốc 3 hôm, khi thấy đỡ đã tự ý dừng thuốc khiến cho tình trạng kháng kháng sinh tăng và gây khó khăn cho điều trị sau này.

Những tuần vừa qua, TP. Hà Nội luôn trong nhóm những thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Tình trạng ô nhiễm môi trường này ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp của người dân, đặc biệt là tình trạng viêm mũi xoang. Ở người cao tuổi sức đề kháng yếu, nhất là người cao tuổi mắc COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) thì càng cần phải cẩn trọng hơn. Niêm mạc mũi - xoang - khí quản - phế quản có cấu trúc mô học tương tự nhau. Viêm ở đường thở trên (mũi xoang) có thể ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến đường thở dưới (COPD) và ngược lại. Ở bệnh nhân COPD có kèm viêm mũi xoang sẽ làm tăng đợt cấp của COPD, khó kiểm soát triệu chứng hô hấp dù đã điều trị chuẩn COPD, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của bệnh nhân.

Hiện nay, điều trị viêm mũi xoang có điều trị tại chỗ và điều trị toàn thân. Điều trị toàn thân sẽ tuỳ tình trạng bệnh, nếu viêm mũi xoang do virus sẽ điều trị bằng các thuốc điều trị triệu chứng, nếu do nhóm vi khuẩn thì phải phối hợp với kháng sinh đặc hiệu cho vùng mũi xoang. Điều trị tại chỗ cũng là điều trị hết sức quan trọng, giúp thông thoáng mũi giảm nồng độ virus, vi khuẩn trong mũi bằng các biện pháp rửa mũi vệ sinh hằng ngày. Với viêm mũi xoang mãn tính kéo dài hoặc polyp mũi có chỉ định phẫu thuật thì sẽ kết hợp điều trị nội khoa và điều trị phẫu thuật.

Theo Bác sĩ Nguyễn Thị Linh Chi, bệnh nhân viêm mũi xoang nên rửa mũi 2-3 lần/ngày (sáng, trưa, tối). Có nhiều loại dụng cụ hỗ trợ rửa mũi như bình rửa mũi giúp bệnh nhân bơm rửa 2 bên mũi. Các loại rửa mũi dạng xịt phun xương có cho mọi lứa tuổi.

Ghi nhận cho thấy, nhiều người bị viêm mũi xoang đã sử dụng các biện pháp dân gian như xông, nhỏ các thuốc thảo dược vào vùng mũi. Các cách này chỉ được coi là biện pháp điều trị hỗ trợ, không được lạm dụng và phương pháp này cũng không thể thay thế cho điều trị y khoa chính thống.

Bệnh nhân Hà Văn T. (Thanh Hoá) cho biết: “Tôi bị xoang mũi hơn 5 năm nay, mỗi đêm tôi chỉ ngủ được 2-3 tiếng, gần đây tôi bị sốt và đau nhức vùng mặt, tôi đến viện khám và được chỉ định mổ xoang bào vách ngăn và xoang bướm hai bên. Mọi người nên đeo khẩu trang khi đi ra ngoài đường, rửa mũi hằng ngày và đi khám sớm nếu có dấu hiệu của bệnh viêm mũi xoang”.

Bác sĩ Nguyễn Thị Linh Chi cho hay: “Không khí ô nhiễm, bụi mịn, khí hậu hanh khô gây tổn thương niêm mạc mũi rất nhiều, làm cho mũi xoang dễ bị nhiễm khuẩn, dị ứng hơn. Nghiêm trọng hơn, thời gian gần đây bệnh viện đã tiếp nhận nhiều bệnh nhân lạm dụng thuốc xịt co mạch giúp thông thoáng mũi với thời gian kéo dài hàng năm trời, trong khi thuốc xịt co mạch chỉ được chỉ định dùng dưới một tuần và dùng cho đợt cấp. Nếu xịt thuốc co mạch kéo dài sẽ gây ra phù nề, xơ hoá niêm mạc và mất chức năng làm sạch mũi xoang tự nhiên, về lâu dài sẽ gây tổn thương niêm mạc mũi xoang”.

Sau một tuần nhập viện điều trị, chị Đỗ Thị Thuý H. (41 tuổi, ở Thái Nguyên) cho biết: “Mình bị xoang mũi từ năm 2022, thời gian gần đây bệnh nặng hơn, rất khó thở về đêm và sáng sớm, đau nhức đầu, đau vùng mặt, mình đến viện điều trị, bác sĩ chỉ định mình mổ xoang nội soi. Mọi người hãy quan tâm sức khoẻ của mình, có bệnh là phải chữa trước khi quá muộn”.

Bác sĩ Linh Chi khuyến cáo, phòng bệnh hơn chữa bệnh, mọi người nên chủ động đi khám sớm khi có dấu hiệu của bệnh viêm xoang mũi. Trẻ em và người cao tuổi cần giữ ấm cơ thể và vệ sinh mũi đúng cách. Khi vệ sinh mũi cần chú ý đến nhiệt độ nước, nước muối ấm rửa mũi rất tốt cho vùng mũi xoang, tuy nhiên cần hết sức chú ý nồng độ, không tự ý pha quá mặn vì nó có thể gây tổn thương niêm mạc của mũi xoang. Người dân cũng cần có chế độ ăn uống đảm bảo đủ chất dinh dưỡng, uống đủ nước và thể dục đều đặn phù hợp với sức khoẻ, hạn chế uống rượu bia và ăn ít đồ nhiều dầu mỡ.