Tung tin giả trong bão lũ là tội ác

Nếu nước lũ phá huỷ nền nhà, thì tin giả phá huỷ nền tảng niềm tin; nếu thiên tai cuốn mất của cải, thì tin giả cuốn mất sự ổn định xã hội. Đó là một dạng phá hoại âm thầm nhưng hiểm độc, một tội ác cần bị lên án không khoan nhượng.

Gieo rắc hỗn loạn

Thật đau xót khi giữa thời điểm từng phút giây đều gắn với sự sống còn của đồng bào, lại xuất hiện vô số thông tin bịa đặt: “vỡ đập thủy điện”, “cả nghìn người chết”, “một thôn bị cuốn trôi”, kèm theo hình ảnh gán ghép, chỉnh sửa, hoặc thậm chí dựng bằng AI. Không ít video ghép cảnh lũ lụt nước ngoài được biến thành “thảm họa ở Việt Nam”, rồi được tung lên mạng như sự thật hiển nhiên.

Đáng phẫn nộ hơn, nhiều đối tượng còn chèn link bán hàng, kêu gọi quyên góp ảo, dựng “câu chuyện thương tâm” để chiếm đoạt tiền từ lòng trắc ẩn của cộng đồng.

Mỗi lượt xem, mỗi cú thích, mỗi chia sẻ trở thành công cụ để chúng kiếm tiền và xây dựng tầm ảnh hưởng độc hại.

Tệ hại hơn nữa, đây không chỉ là trò kiếm tương tác. Một số đối tượng xấu, thậm chí là các tổ chức chống phá, cố tình sử dụng tin giả để xuyên tạc nỗ lực của Đảng, Nhà nước và các lực lượng vũ trang. Chúng bịa đặt chuyện “lực lượng cứu hộ chậm trễ”, “chính quyền giấu số liệu”, nhằm kích động sự thiếu niềm tin, gây chia rẽ nhân tâm, tạo điều kiện cho những luận điệu độc hại len lỏi vào đời sống.

Đó không phải là hành vi “thiếu ý thức” hay “vô tình”. Đó là hành vi thất đức, thất nhân tính, có chủ ý gây hại, gây rối loạn an ninh xã hội, là một sự phản bội tinh thần dân tộc.

“Dòng lũ thứ hai” đe dọa sinh mạng và lòng dân

Trong thiên tai, thông tin là yếu tố quyết định. Một chỉ đạo sai lệch, một tin đồn thất thiệt có thể tạo ra những hậu quả nghiêm trọng.

Khi dân đang hoảng loạn, chỉ cần một tin bịa đặt như “vỡ đập”, “nước dâng bất thường” cũng có thể khiến hàng trăm người bỏ chạy trong đêm tối, và những bước chân vội vã ấy có thể dẫn đến tai nạn thương tâm.

Tin giả làm rối loạn hệ thống chỉ huy cứu hộ. Tin giả khiến lực lượng chức năng phải phân tán nguồn lực để đi xác minh, thay vì tập trung cứu dân. Tin giả khiến cộng đồng mạng dồn sự chú ý vào những câu chuyện bịa đặt, khiến những lời kêu cứu thật sự bị lu mờ, chậm tiếp cận.

Và nguy hiểm nhất, tin giả khoét sâu vào lòng nghi ngờ đối với Đảng, Nhà nước, chính quyền, lực lượng vũ trang.

Một cộng đồng hoài nghi là mảnh đất màu mỡ cho các thế lực thù địch gieo mầm chống phá.

Một xã hội mất lòng tin là xã hội dễ bị dẫn dắt và chia rẽ.

Do đó, tin giả trong bão lũ không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật; nó là tội ác chống lại sức mạnh đoàn kết dân tộc.

Không thể để không gian mạng trở thành “mặt trận hỗn loạn thông tin”

Bão lũ vốn là lúc nguy nan nhất, nhưng cũng là thời điểm con sâu thông tin bẩn lộ diện rõ nhất.

Trong lúc người dân và lực lượng cứu trợ căng mình chống lũ, nhiều cá nhân “vào vai” nạn nhân hoặc quan sát viên hiện trường, tung tin “vỡ đập”, “hàng trăm người chết”, thậm chí sử dụng ảnh và video dựng bằng AI để khơi gợi cảm xúc.

Mục tiêu rõ ràng của họ là tương tác mạng, quyên góp, câu like, hoặc đẩy một chiều dư luận bất lợi cho các lực lượng cứu hộ và chính quyền.

Không ít kẻ thừa cơ dựng fanpage giả mạo tổ chức cứu trợ, mạo danh đoàn từ thiện, sao chép hình ảnh tang thương để kêu gọi quyên góp, trong khi các khoản ủng hộ chảy thẳng vào tài khoản cá nhân.

Hành vi này như một cú đâm sau lưng đồng bào, đó là lợi dụng nước mắt để trục lợi, biến khổ đau của người dân thành trò mua bán cảm xúc.

Xa hơn, các đối tượng chống phá nhận ra tiềm năng chiến lược của “chiến tranh thông tin”, xuyên tạc công tác cứu hộ, bôi nhọ chính quyền, cáo buộc lực lượng vũ trang “bỏ mặc người dân”. Những luận điệu cực kỳ nguy hiểm, nhằm mài mòn niềm tin dân tộc, tạo ra phân cực xã hội.

Đó là sự tha hoá đạo đức, là trò phá hoại có hệ thống, là một hành vi phản nhân đạo, phản quốc gia.

Mạng xã hội là nơi chia sẻ thông tin nhanh, nhưng cũng là nơi các yếu tố tiêu cực lan truyền với tốc độ kinh hoàng. Không thể thờ ơ trước sự thật rằng hàng triệu người đang nhận tin tức hàng ngày từ những nguồn không xác minh, từ những tài khoản ẩn danh, từ những video “cắt, dán, dựng”.

Nếu không kiểm soát, mạng xã hội sẽ trở thành “vũ khí mềm” trong tay những kẻ muốn phá hoại sự ổn định của đất nước.

Nếu không tỉnh táo, mỗi người dân, dù vô tình cũng có thể trở thành “người vận chuyển tin độc”, tiếp tay cho những hành vi phá hoại cộng đồng.

Không gian mạng phải được kiểm soát bằng luật pháp, bằng trách nhiệm và bằng chính ý thức của người dùng. Không thể để sự tùy tiện thông tin trở thành thói quen. Không thể để sự vô cảm trước sự thật trở thành chuẩn mực.

Pháp luật là hàng rào thép

Luật An ninh mạng (2018): lan truyền thông tin sai sự thật gây hoang mang hoặc ảnh hưởng trật tự xã hội sẽ bị xử lý, buộc gỡ bỏ, khóa tài khoản, thậm chí truy trách nhiệm hình sự.

Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017): Điều 288 - Đưa/truy cập trái phép thông tin mạng, nếu gây hậu quả nghiêm trọng, phạt đến 7 năm tù.

Điều 156 - Vu khống: xuyên tạc lực lượng cứu hộ, vu cáo chính quyền, phạt đến 7 năm tù, kèm khôi phục uy tín. Điều 318 - Gây rối trật tự công cộng: tin giả làm dân hoảng loạn, sơ tán, gián đoạn cứu trợ, phạt tù đến 7 năm.

Nghị định 119/2020 & 15/2020: phạt hành chính hàng chục triệu đồng cho tin giả, nếu gây hậu quả nghiêm trọng sẽ bị xử lý hình sự.

Luật Phòng chống thiên tai: cấm tung tin sai lệch trong thời điểm thiên tai vì làm gián đoạn cứu trợ.

Sự trừng trị ấy nhằm nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ tính mạng nhân dân, bảo vệ niềm tin của xã hội.

Cùng với đó, mỗi người dân phải nâng cao “miễn dịch thông tin”, phải biết không chia sẻ khi chưa chắc; không tin vào điều khiến mình hoảng loạn nhưng không có bằng chứng; không để cảm xúc bị lợi dụng bởi hình ảnh dàn dựng; không biến mạng xã hội thành nơi gieo mảnh vỡ tin đồn.

Tinh thần cảnh giác là trách nhiệm công dân. Tỉnh táo trước thông tin là nghĩa vụ đối với cộng đồng. Ngăn chặn tin giả chính là một hành động cứu trợ, cứu môi trường thông tin khỏi bị nhấn chìm trong hỗn loạn.

Tin giả trong bão lũ là tội ác. Tội ác ấy cần bị lên án mạnh mẽ, bị xử lý nghiêm minh, bị trấn áp từ gốc đến ngọn.

Trong thời điểm khó khăn, điều tử tế nhất mỗi người có thể làm nếu không thể trực tiếp cứu trợ chính là giữ vững sự thật, bảo vệ thông tin sạch, không góp thêm một giọt vào dòng lũ tin đồn.

Đó là trách nhiệm, là đạo lý, và cũng là nghĩa vụ thiêng liêng trước đồng bào mình.